برگشتن به ادبیات

دانلود پایان نامه ارشد : مقايسة مباني فكري و سنت شعري رودكي و نيما يوشيج

۶,۵۰۰ تومان

Continue Shopping
دسته: برچسب: , , , , , , , , , , , , ,

توضیحات

دانلود پایان نامه ارشد : مقايسة مباني فكري و سنت شعري رودكي و نيما يوشيج

235ص

 

 

فهرست

عنوان                                                  صفحه

مقدمه و پيشگفتار……………………….. 1

نخستين شناسندگان رودكي………………….. 4

نخستين شناسندگان نيما يوشيج……………… 7

عقايد و افكار رودكي:……………………. 9

  • عقايد و افكار حكيمانه و اندرزگويي………. 9
  • رقيق القلب و باهوش بودن رودكي………….. 11
  • حس بي‌نيازي…………………………… 12
  • نيكنامي……………………………… 12
  • مذهبي بودن…………………………… 13

عقايد و افكار نيما يوشيج:……………….. 16

  • مهرباني و دلسوز بودن………………….. 16
  • اجتماعي و سياسي بودن نيما……………… 18
  • پند و اندرزگويي………………………. 25
  • پايبندي نيما به زادگاه و طبيعت و مظاهر آن.. 26
  • استواري و پايبندي به عقايد…………….. 30
  • اصول عقايد نيما در باب نظم و نثر……….. 30
  • عقايد مذهبي نيما……………………… 31

معلومات رودكي و بازتاب آن در اشعارش………. 32

  • قرآن و حديث………………………….. 36
  • اشاره به داستانهاي قرآن و اساطير سامي…… 37
  • بهره‌گيري از مضامين شعر عرب و اشاره به سرايندگان آنها 37
  • اشاره به اساطير ايراني و داستانهاي پهلواني. 38
  • اشارات علمي و فلسفي…………………… 38

معلومات نيما يوشيج و بازتاب آن در اشعار وي… 39

1- آشنايي و تسلط بر زبان فرانسه………….. 39

2- ياد‌گيري زبان عربي……………………. 39

3- تسلط بر سبك و اوزان اشعار قدما………… 40

4- آشنايي با هنر موسيقي…………………. 40

5- تدريس زبان فارسي و عربي………………. 41

6- توانايي بر نويسندگي و داستان نويسي و نمايشنامه نويسي  41

7- آشنايي با نقد ادبي…………………… 42

8- تسلط بر سبك رمانتيسم و سمبليسم………… 42

9- آشنايي نيما با فقه و اصول و حكمت………. 45

رودكي پدر شعر فارسي و علل و دلايل آن………. 46

نيما پدر شعر فارسي و علل و دلايل آن……….. 53

 

نكات دستوري و صنايع ادبي در اشعار رودكي ….. 60

  • ويژگيهاي صرفي………………………… 61

1-1) افعال……………………………… 61

2-1) اسمها …………………………….. 62

3-1) حروف ……………………………… 63

– استعمال حروف ربط يا اضافه مركب ………… 64

4-1) پيشوندها ………………………….. 64

استعمال و حذف به قرينة پيشوند « بـ » تاكيدي.. 64

استعمال پيشوند‌هاي كهن ………………….. 65

استعمال پسوند (ومند) به جاي مند …………. 65

استعمال فراوان كاف تحبيب، تصغير، تلطيف……. 65

ابدال حروف ……………………………. 66

2) ساختار نحوي…………………………. 66

2-1) جمله ……………………………… 66

2-2) ضماير …………………………….. 66

3-2) تكرار كلمه ………………………… 67

نكات دستوري …………………………… 68

اضافه تشبيهي ………………………….. 68

كاربرد دو حرف اضافه براي يك متمم ………… 69

صفت جانشين موصوف ………………………. 70

صفت فاعلي……………………………… 70

صفت بياني …………………………….. 71

صفت مفعولي ……………………………. 71

بدل ………………………………….. 71

قيد شك و ترديد ………………………… 71

قيد تنبيه …………………………….. 72

صوت (شبه جمله تأسف) ……………………. 72

ضمير ملكي …………………………….. 72

پسوند دارندگي و اتصاف ………………….. 72

انواع الف …………………………….. 72

الف ندا ………………………………. 72

الف زايد ……………………………… 73

الف تاكيد …………………………….. 73

الف اطلاق ……………………………… 73

اسم مصدر ……………………………… 73

ي مصدري ………………………………. 73

فعل دعايي …………………………….. 74

جمله معترضه …………………………… 74

اضافه استعاري …………………………. 74

واو حاليه …………………………….. 74

كه حاليه ……………………………… 75

قيد حالت ……………………………… 75

كاربرد مي براي تاكيد …………………… 75

استفهام تقريري…………………………. 75

حرف ربط براي تسويه…………………….. 75

نمونه‌‌هايي از صنايع ادبي در اشعار رودكي ….. 75

تشبيه ………………………………… 76

استعاره ………………………………. 78

استعاره كنائي (از نوع تشخيص) ……………. 79

كنايه ………………………………… 80

ايهام ………………………………… 81

تضاد، طباق ……………………………. 81

غلو ………………………………….. 82

مجاز …………………………………. 82

ردالمطلع ……………………………… 82

جناس زايد……………………………… 82

طرد و عكس……………………………… 83

تمثيل ………………………………… 83

هجويه…………………………………. 83

ذو وزنين………………………………. 84

حشو…………………………………… 84

نكات دستوري و صنايع ادبي در شعر نيما …….. 85

استعاره ………………………………. 85

كنايه ………………………………… 86

مجاز …………………………………. 86

تشبيه…………………………………. 88

سمبل………………………………….. 89

صفت‌ مفعولي مركب………………………… 91

كنايه ………………………………… 93

صفت فاعلي مرخم ………………………… 94

تاثير گذاري رودكي و كلام وي بر گويندگان پس از خود    97

1- سعدي ………………………………. 102

2- مسعود سعد- قطران تبريزي- ابوالمظفر مكي پنجدهي- سنايي- سعدي-
اديب‌الممالك …………………………… 102

3- سنايي ……………………………… 103

4- كسايي مروزي- رشيد و طواط …………….. 104

5- دقيقي ……………………………… 104

6- سعدي ………………………………. 104

7- وزير ابي‌طيب مصعبي……………………. 105

8- عنصري بلخي …………………………. 105

9- ابوشكور بلخي- فردوسي ………………… 105

10- ابوطاهر خسرواني …………………….. 106

11- ابوشكور بلخي………………………… 106

12- فردوسي……………………………… 106

13- ازرقي هروي………………………….. 107

14- رابعه- عنصري- سنايي غزنوي- قطران تبريزي- امير معزي نيشابوري- رشيد و طواط- ظهير‌الدين فاريابي- فريدالدين عطار نيشابوري- خواجوي كرماني- اوحدي مراغه‌اي ………………….. 107

15- سنايي- ابن‌يمين ……………………… 109

تأثيرگذاري نيما و كلام وي بر گويندگان پس از خود 110

1- شهريار……………………………… 110

دو مرغ بهشتي…………………………… 111

2- ضياء هشترودي………………………… 112

3- ميرزاده عشقي………………………… 112

4- اسماعيل شاهرودي……………………… 113

5- شين پرتو……………………………. 114

6- فروغ فرخ زاد………………………… 114

7- نصرت رحماني…………………………. 116

گستردگي انواع قالب‌هاي شعري در شعر رودكي…… 120

گستردگي انواع قالب‌هاي شعري در اشعار نيما يوشيج 124

رودكي و مديحه‌سرايي در اشعار او…………… 136

نيما يوشيج و مديحه‌سرايي…………………. 143

ويژگيهاي اشعار رودكي……………………. 149

ويژگيهاي اشعار نيما…………………….. 160

مضامين اشعار رودكي …………………….. 169

مدح ………………………………….. 169

تغزل …………………………………. 171

توصيف ………………………………… 172

خمريات………………………………… 173

مرثيه ………………………………… 174

هجو ………………………………….. 176

زهد و پند …………………………….. 177

مضامين اشعار نيما يوشيج ………………… 180

طبيعت گرايي …………………………… 180

شب …………………………………… 186

انسان دوستي …………………………… 189

نمادگرايي (سمبوليسم) …………………… 191

راز و رمز جانوران در شعر نيما …………… 196

1- آواز قفس……………………………. 197

2- پرنده منزوي ………………………… 197

3- توكا ………………………………. 198

4- خريت ………………………………. 199

5- خروس ………………………………. 200

6- داروگ ……………………………… 201

7- روباه ……………………………… 202

8- سيوليشه ……………………………. 202

9- شب‌پره‌ ساحل نزديك ……………………. 203

10- غراب ………………………………. 204

11- ققنوس ……………………………… 205

12- قو ………………………………… 206

13- كاكلي ……………………………… 206

14- كبك ……………………………….. 207

15- كرم ابريشم …………………………. 207

16- كك كي‌ (گاو نر) ……………………… 207

17- گاو ……………………………….. 208

18- گرگ ……………………………….. 209

19- لاشخورها ……………………………. 210

20- مرغ شكسته‌پر ………………………… 211

سبك اشعار رودكي ……………………….. 213

بررسي سبكي نمونه‌هايي از اشعار رودكي ……… 217

شعر زندگاني و مرگ ……………………… 217

شعر عصا بيار كه وقت عصا و انبان بود………. 218

نتيجه‌گيري …………………………….. 224

سبك اشعار نيما ………………………… 226

نمونه‌اي از شعر آزاد نيما «شعر مهتاب»……… 227

نتيجه‌گيري …………………………….. 231

فهرست منابع و مآخذ……………………… 233

 

 

نخستين شناسندگان رودكي:

درباره‌ي چند تن از بزرگان ادب و سخن سرايان ايران دشواري بسيار بزرگي كه در پيش ماست اين است كه درباره‌ي نام و نسب و تاريخ در گذشت و جزييات زندگي ايشان آگاهي درست و دقيق در كتاب‌هاي رايج نيست. گويي شهرت ايشان وانتشار فوق‌العاده‌ي آثارشان چنان در ميان مردم ايران درگرفته است كه در پي اين گونه جزئيات كه درباره‌ي ايشان بسيار اهميت دارد نرفته‌اند و در حقيقت شهرتشان، زندگيشان را تحت‌الشعاع قرار داده است. چنانكه درباره‌ي فردوسي هنوز مجهولات فراوان در پيش داريم. يكي از آن گويندگان شهير رودكي است كه زندگي و آثار و افكار او پيوسته در ابهام مانده است و نخستين كسي كه بحث درباره اين مرد بزرگ را به جايي رسانده است كه برخي جزييات زندگي او را از زير پرده استتار روزگار بيرون كشيده مرحوم محمد قزويني در حواشي چهار مقاله نظامي عروضي است.[1]

اينك بايد آن چه درباره‌ي رودكي در كتاب‌هاي رايج آمده است به ترتيب تاريخ نقل كرد:

  • نخستين كسي كه ذكر از رودكي كرده نظامي عروضي سمرقندي در كتاب معروف چهار مقاله است كه آن را در حدود سال 550 تأليف كرده‌ است.
  • پس از او، محمد عوفي در لباب‌الالباب كه آن را در حدود سال 618 تأليف كرده است.
  • حمدالله مستوفي در كتاب تاريخ گزيده كه آن را در سال 730 تأليف كرده است.
  • دولتشاه‌بن علاء‌الدوله بختيشاه غازي سمرقندي در تذكره‌الشعرا كه آن را در سال 892 به پايان رسانيده است.
  • جامي در بهارستان كه آن را در سال 892 تأليف كرده است.
  • حكيم‌شاه محمدبن مبارك قزويني در ترجمه مجالس‌النفايس عليشيرنوايي[2] كه از سال 927 تا 929 مشغول ترجمه آن بود.
  • غياث‌الدين‌بن‌همام‌الدين هروي خوندمير در كتاب معروف حبيب‌السير.
  • محمدعارف لقايي در مجمع‌الفضلا.
  • امين احمد رازي در هفت اقليم.
  • شيخ ابوالقاسم بن ابوحامدبن نصر بلياني انصاري كازروني در كتاب سلم السماوات.
  • محمدصادق ناظم تبريزي در نظم گزيده.
  • ميرحسين دوست سنبهلي در تذكره حسيني.
  • امير شيرعليخان لودي در مرآة الخيال.
  • حاج لطفعلي بيك آذر بيكدلي در آتشكده.
  • ميرغلامعلي آزاد بلگرامي در خزانه عامره.
  • محمد قدرة ‌الله‌خان گوپاموي در نتايج الافكار.
  • رضاقلي‌خان هدايت درمجمع‌الفصحا.
  • تامس ويليم بيل در مفتاح‌التواريخ.
  • اميرالملك سيد محمد صديق حسن‌خان در شمع‌ انجمن.
  • مولوي آغااحمدعلي احمد در هفت آسمان.
  • ميرزا محمدناصر طبيب ديلمي متخلص به اديب.
  • مولانا محمد عبدالغني‌خان غني موفرخ آبادي در تذكرة‌الشعرا.
  • صدرالدين عيني مؤلف تاجيكستان.
  • مولانا محمدحسين آزاد در كتاب سخندان فارس.
  • ميرزاده و سهيلي و جلال اكرامي و بزرگ‌زاده در كتاب نمونه‌هاي ادبيات تاجيك.
  • غلامرضا رياضي در كتاب دانشوران خراسان.

اين افراد در كتب و يا تذكره‌هاي خود از رودكي و نسب و نام و لقب و زادگاه و اشعار وي به گونه‌هاي مختلف سخن گفته‌اند.[3]


نخستين شناسندگان نيما يوشيج:

آنچه را كه در ابتداي اين بحث در باب رودكي و فردوسي بيان كرديم در مورد زندگي و احوال نيما يوشيج صدق نمي‌كند و دليل آن هم موقعيت و عصر زندگي وي مي‌باشد؛ هر چند هنوز ابهاماتي در فهم بعضي از اشعار او وجود دارد اما در مورد زندگي و احوال او نويسندگان و گويندگان بسياري قلمفرسايي كرده‌اند كه به نام پاره‌اي از آنان مي‌پردازيم:

  • مهدي اخوان ثالث در كتب معروف خود «بدايع و بدعتهاي نيما» و «عطا و لقاي نيما» و در مقالات و سخنرانيهاي متعدد خود.
  • سيروس طاهباز در چاپ و تكثير بسياري از مجموعه‌هاي اشعار و نامه‌هاي نيما.
  • يحيي آرين‌پور در كتاب از صبا تا نيما (تاريخ ادب فارسي معاصر).
  • محمد ضياء هشترودي در مقالات و سخنراني‌ها.
  • لئون سركيسيان در مقالات خود.
  • محمدحسين شهريار در مقالات و اشعار خود.[4]
  • جلال آل ‌احمد در مقالات و سخنراني‌هاي خود.
  • حبيب يغمايي در مقالات و سخنراني‌هاي خود.
  • شين پرتو (دكتر علي‌ پرتو) در سخنراني و مقالات.
  • اسماعيل شاهرودي (آينده) در سخنراني و مقالات.
  • فروغ فرخ‌زاد.
  • ابراهيم ناعم.
  • نصرت رحماني در شعر الرثاء كه در مرگ نيما سرود.[5]
  • دكتر تقي‌ پورنامداريان در كتاب خانه‌‌ام ابري است.
  • دكتر بهروز ثروتيان در كتاب انديشه و هنر در شعر نيما.


عقايد و افكار رودكي:

در تذكره‌ها آورده‌اند كه ابوعبدالله جعفربن محمد رودكي، در رودك سمرقند چشم به جهان گشود و در موسيقي او را مهارتي عظيم بود و بربط را نيكو نواختي و داراي هوش و قريحه‌اي بالا بود و در هشت سالگي قرآن به تمامت بياموخت و …

اما آنچه در اين جا مورد نظر است، بررسي عقايد و افكار رودكي است كه تنها آنها را با بررسي اشعار بر جاي مانده از وي مي‌توان تشخيص داد.

.

.

گروه سوم از شعرهاي نيما، شعرهاييست كه در آنها پيروزي نگرش تازه به هستي بر اصول و ضوابط مقاوم سنت در حوزه صورت و قالب تحقق پيدا مي‌كند. و به اين گروه شعرهاي آزاد نيما گفته مي‌شود. شعرهاي آزاد نيما قابل طبقه‌بندي نيست چون طول وزني مصراع‌ها و كاربرد قافيه دراختيار شاعر و خواست انديشه و احساس اوست.

در اين مورد مي‌توان به شعر ققنوس اشاره نمود:

ققنوس، مرغ خوشخوان، آوازه جهان

آواره مانده از وزش بادهاي سرد،

بر شاخ خيزران،

بنشسته است فرد.

برگرد او به هر سر شاخي پرندگان.

او ناله‌هاي گمشده تركيب مي‌كند،

از رشته‌هاي پاره صدها صداي دور،

در ابرهاثي مثل خطي تيره روي كوه،

ديوار يك بناي خيالي

مي‌سازد.

در اين پاره از شعر ققنوس، مصراع‌هاي 1، 2، 5، 6، 7، و 8 از نظر وزني طولشان با هم برابر است. اما با بقيه مصراع‌ها از آنها كوتاهترند. از نظر قافيه مصراع‌هاي 1 و 3 و 5 هم قافيه‌اند و مصراع‌هاي 2 و 4 با هم قافيه دارند.

مايه وزني شعر همان طور كه در بعضي مصراع‌ها كوتاه‌تر از اصل شده است در بعضي مصراع‌ها در شعرهاي ديگر چه در اين وزن و چه در وزن‌هاي ديگر بخصوص بحور متحدالاركان مي‌تواند از اصل بلندتر شود.

از سال 1316 تا سال 1337 قسمت اعظم شعرهاي نيما به شيوه آزاد است. در اين فاصله غير از سه منظومه بلند، خانه سريويلي (در سال 1319)، منظومه به شهريار (در سال 1322)، مانلي و پي دارو چوپان (در سال 1324) نيما حدود نود شعر كوتاه و بلند ديگر در شيوه آزاد سروده است كه در مجموع حدود نيمي از كل شعرهاي او را تشكيل مي‌دهد. از ميان نود شعر كوتاه و بلند نيما، ده شعر او بين چهار تا ده صفحه را دربرمي‌گيرد كه نسبت به بقيه شعرها بلندترند. اين شعرها عبارتند از: پريان، اندوهناك شب، مادري و پسري، ناقوس، كار شب‌پا، پادشاه فتح، او به رؤيايش، سوي شهر خاموش، نامه به يك زنداني، مرغ آمين، كه در فاصله سالهاي 1319 تا 1330 سروده شده است. بقيه شعرهاي او شعرهاي متوسط يا كوتاهتريست كه نيما از 1316 تا 1337، يك سال پيش از مرگ خود پديد آورده است.

تمام نمونه‌هاي نامبرده مبني بر آن است كه نيما در اغلب قالبهاي شعري دست داشته است و از عهده‌ي آنها به خوبي برآمده است و به همين دلايل او را پدر شعر نو فارسي مي‌نامند.

 

رودكي و مديحه‌سرايي در اشعار او

نخستين شعري كه به زبان پارسي امروز يعني زبان دري مانده و به ما رسيده است كه همان زبان رودكي در هزار و اند سال پيش باشد از محمدبن وصيف سكزي شاعر مداح يعقوب بن ليث صفار است كه مديحه‌اي است درباره اين پادشاه و از اين رو پيداست كه سرايندگان پارسي زبان از ديرباز مدايحي سروده‌اند و مديحه از قديمي‌ترين اقسام شعر پارسي است. دليل آن هم آشكار است. شاعران زبان دري را در گام‌هاي نخست پادشاهان ايراني‌نژاد آل‌صفار و آل‌سامان به شاعري برانگيخته‌اند و باعث شعر به زبان دري ايشان بوده‌اند و پيداست كه نخستين انديشه‌اي كه سراينده را در گرفته ستايش اين پادشاهان بوده است. به همين جهت از اشعاري كه به ما رسيده قديم‌ترين اقسام مدايح و مناقت پادشاهان است.

در اشعار شاعران متقدم ايران مدايح ركن بزرگ و مهم شعر است و به همين جهت «شاعران قصيده‌سرا» در شعر پارسي مقام خاصي دارند. بزرگان اين شاعران بيشتر كوشش خويش را درمناقب فصيح و بلند و مدايح غرا به كار برده‌اند. رودكي در ميان ايشان از حيث مدايح يكي از بزرگان است و چون بزرگان اين سلسله از شاعران هميشه او را به استادي نام برده‌اند و خود را شاگرد و پيرو او شمرده‌اند پيداست كه وي بزرگترين ايشان بوده است.

دیدگاهها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین نفری باشید که دیدگاهی را ارسال می کنید برای “دانلود پایان نامه ارشد : مقايسة مباني فكري و سنت شعري رودكي و نيما يوشيج”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *