برگشتن به تاریخ

دانلود پایان نامه باستان شناسی : بررسي مجموعه اشياء برنزي دوره ساساني (ظروف،پيكره ها،مسكوكات)

۶,۰۰۰ تومان

Continue Shopping
دسته: برچسب: , , , , , , , , , , , , ,

توضیحات

دانلود پایان نامه باستان شناسی : بررسي مجموعه اشياء برنزي دوره ساساني (ظروف،پيكره ها،مسكوكات)

237ص

 

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                           صفحه

مقدمه ……………………………. 1

فصل اول:كليات…………………….. 3

1-1 بيان مسئله…………………………… 4

1-2 اهداف تحقيق………………………….. 4

1-3 سوالات تحقيق………………………….. 5

1-4 فرضيات تحقيق…………………………. 5

1-5 روش تحقيق……………………………. 5

1-6 محدوديتهاي تحقيق……………………… 6

فصل دوم:تاريخ سياسي ساسانيان……….. 7

فصل سوم:ظروف……………………… 11

3-1 مشخصات كلي ظروف دوره ساساني ………….. 12

3-1-1 شكل ظروف………………………….. 12

3-1-2 تكنيك ساخت ظروف……………………. 15

3-1-3 تكنيك تزيينات ظروف…………………. 16

3-1-4 تزيينات ظروف و گاهنگاري آنها………… 17

3-2 ظروف مفرغي………………………….. 23

3-2-1 بشقابها…………………………… 27

3-2-2 سيني ها…………………………… 37

3-2-3 كاسه ها…………………………… 49

3-2-4 ابريق ها………………………….. 67

3-2-5 گلدانها…………………………… 71

3-3 نتيجه گيري فصل………………………. 81

فصل چهارم:پيكره ها………………… 85

4-1 مشخصات كلي پيكره سازي دوره ساساني……… 86

4-2 پيكره هاي مفرغي……………………… 95

4-3 نتيجه گيري فصل………………………. 142

فصل پنجم:مسكوكات…………………. 145

5-1 مشخصات كلي سكه هاي دوره ساساني………… 146

5-2 سكه هاي مفرغي……………………….. 158

5-3 نتيجه گيري فصل………………………. 197

فصل ششم:نتيجه گيري كلي و پيشنهادات…. 199

6-1 نتيجه گيري كلي………………………. 200

6-2 پيشنهادات ………………………….. 201

پيوست ………………………………… 203

منابع و مآخذ  ……………………….. 204

چكيده انگليسي ……………………….. 215

 

مقدمه :

يکي از درخشانترين دوره هاي تاريخ فرهنگ و تمدن ايران از نظر ترويج هنرهاي گوناگون، دوره ساساني است. دوره طولاني جهانداري ساسانيان (652-224م) که خود را وارث شيوه و منشي جهانداري هخامنشيان مي دانستند، از پادشاهي اردشير اول آغاز گرديده و با ظهور اسلام و شکست يزدگرد سوم پايان گرفته است.

هنر اين دوره داراي ويژگيهاي درباري، رسمي و مذهبي مي باشد. تاثيرات مذهب در فرهنگ و هنر از آغاز تا پايان دوره کاملاً نمايان است.

دوره ساساني نه تنها تضمين کننده ي تداوم خلاقيتهاي گذشته بوده بلکه با نوآوريهاي هنري خود سهم مهمي در عرصه جهاني ايفا کرده است. جامعه و تمدن ساساني ضمن نگاه به گذشته و بي تفاوت نبودن بر جريانهاي فرهنگي روز به دليل وسعت شاهنشاهي ساساني که از سرحدات گرجستان و ارمنستان تا سواحل خليج فارس و درياي عمان و از سواحل سند تا روز فرات گسترده بود، ضمن پذيرش جريانهاي متفاوت فرهنگي، عناصر فرهنگي آنها را منطبق با نيازها و سنتهاي ملي خود تغيير شکل و محتوا مي دهد و تبديل به محصول فرهنگي نويني مي کند.

با انقراض اين شاهنشاهي، سنت هنري آن دوره پايان نمي پذيرد، بلکه خلافت بني اميه وبني عباس را تحت تاثير شديد افکار و عقايد هنري خود قرار مي دهد و تا نواحي دوردست اقيانوس اطلس و اقيانوس آرام و امپراتوري عظيم روم شرق نيز نفوذ مي کند.

در دوره ساساني بدليل وسعت شاهنشاهي که برگستره وسيعي از جهان قديم فرمانروايي مي کرد، شاهد تنوع فرهنگي و اقليمي و هنرهاي رايج هستيم، هنرهاي همچون معماري، فلزکاري، مهرسازي، گچ بري، پارچه بافي، سکه زني و غيره، هر يک از اين هنرها به اوج شکوفايي خود رسيده بوده اند که امروزه بر آثار باقي مانده قابل مشاهده است.يکي از اين هنرها که به اوج شکوفايي خود رسيده بود هنر و صنعت فلزکاري است. اشياء فراواني از فلزهاي گوناگون همچون طلا، نقره، مفرغ و غيره ساخته شده است. اين اشياء از ظروف گرفته تازيورآلات، مسکوکات، ادوات جنگي و پيکره ها و …

در حال حاضر بسياري از اين آثار ارزشمند در موزه هاي معروف جهان همچون موزه لوور، بريتانيا، ارميتاژ، متروپولتين و همچنين مجموعه هاي خصوصي نگهداري مي شوند.

امروزه به اشياء ساخته شده از طلا و نقره بخصوص ظروف، مسکوکات توجه فراواني شده است و مطالعات جامع و کاملي از جنبه هاي مختلف بر روي اين آثار توسط پژوهشگران ايراني و خارجي صورت گرفته که بصورت مقالات و کتابهاي متعدد منتشر گرديده است.

ولي متاسفانه به اشياء مفرغي اين دوره اهميت چنداني داده نشده است.

در دوره ساساني اشياء فراواني از مفرغ* ساخته شده است که از اين ميان مي توان به ادوات جنگي، زيورآلات ظروف، پيکره ها، قلاب کمرها و مسکوکات اشاره نمود که هر کدام از آنها داراي اهميت و زيبايي خاص به خود مي باشند.

بدليل اينکه مطالعه و بررسي همگي آثار مفرغي اين دوره، بخاطر گستردگي در اين پايان‌نامه ميسر نمي باشد. بنابراين در اين پايان‌نامه سعي بر آن شده است که مجموعه از اين آثار را که شامل ظروف، پيکره ها و مسکوکات مي باشد را مورد بررسي و مطالعه قرار داده و با تفکيک و معرفي آثار به تحليل و مقايسه تطبيقي با ساير آثار اين دوره  پرداخته شود.

اميد است مطالب اين تحقيق گاهي کوچک باشد در جهت شناخت و معرفي هنر مفرغ کاري اين دوره بخصوص اواخر دوره ساساني و اوايل اسلام .

 

* – در اين پايان نامه به جاي واژه «برنز» سعي گرديده از واژه فارسي آن «مفرغ» استفاده گردد.

.

.

فصل دوم:

 

تاريخ سياسي ساسانيان
2-1  تاريخ سياسي ساسانيان:

سلسله ساساني با پيروزي اردشير اول پسر بابک، براردوان پنجم، شاه اشکاني در قرن سوم ميلادي بنيان گذاشته شد. اردشير در سال 244 ميلادي در جنگي که در هرمزگان درگرفت، اردوان پنجم را شکست داد و او را به قتل رسانيد و اين مقدمه آغاز دوره حکمراني بلند مدت بر غرب و آسياي مرکزي توسط شاهنشاهي ساسانيان بود. جنگ‌هاي ايران و روم که از دوره اردشير آغاز شده بود در دوران شاپور اول (272-241م) ادامه مي يابد. در سال 242.م روميان لشکرکشي عظيمي به سوريه کردند که امپراتور گرديان سوم فرماندهي لشکر را بر عهده داشت. ساسانيان در سال 244م بر آنها پيروز شدند. بعد از آن شاپور در طي چندين لشکرکشي توانست روميان را که تحت فرماندهي شخصي والرين بود، در حال 260 م شکست دهد و او را به اسارت بگيرد. واقعه به اسارت گرفتن يک امپراتوري رومي که براي تاريخ آن زمان بي نظير بود، روي نقش برجسته هاي ساساني بر ثبت رسيده است و شاپور خود را بعنوان پادشاه ايرانيان و غير ايرانيان معرفي نموده است. نکته مهم ديگر در زندگي شاپور اول، برخورد او با ماني بنيانگذار مانويت است.

در دوران بهرام دوم (293-276م) پسر بهرام اول (276-273م)، درگيريهاي با روم دوباره آغاز مي گردد. روميان در دوره حکومت امپراتور کاروس توانستند تيسفون را بگيرند و صلحي بين ايران و روم منعقد گرديد. در سال 293 م بعد از مرگ بهرام دوم، پسرش بهرام سوم فقط چهارده ماه حکومت کرد و سپس بوسيله نرسي از سلطنت برکنار شد. نرسي در جنگي که بين ايران و روم در سال 297م رخ داد شکست نابود کننده اي خورد. شاهنشاه ساساني مجبور به صلح شد و پنج ايالت ارمنستان را تسليم روميان کردند.

بعد از مرگ نرسي در سال 302 م پسرش هرمز دوم(309-302م) و سپس، پسر او که در واقع يک بچه بود ولي بعدها به بزرگترين فرمانرواي ساساني تبديل شد، به حکومت رسيد. او شاهزاده شاپور بود که با عنوان شاپور دوم 70 سال (379-309م) حکومت کرد. دوران او يکي از دوران موفق و با ثبات بود. در دوره حکومت وي، ساسانيان دوباره بقدرتي بزرگ در شرق کهن تبديل شدند.

بهرام پنجم (بهرام گور) موفق شد با حمايت شاه حيره به حکومت برسد. (438-421م) ماجراجويي ها، حيله ها و هوشياري هاي وي در جنگهاي عليه اقوام بيابانگرد در شرق عليه بيزانس و ماجراهاي عاشقانه و شکارش، بازتاب فناپذير وي در ادبيات فارسي- عربي و در نقاشي و مينياتور و نيز روي تصاوير ظروف معروف ساساني با نقش شکار حفظ کرده اند.

دوران حکومت پيروز (484-459م) زياد موفقيت آميز نبود. پيروز بر عليه هپتالي ها (465م) وارد جنگ شد. در جريان اين جنگ (469م) همراه با پسرش قباد در پيکاري در گرگان اسير آنان شد پيروز از جمله مي بايست متعهد پرداخت خراج هنگفت شود و پسرش قباد بايد تا انجام اين کار در اسارت هپتالي بماند. پيروز در سال 484 م در جنگ باهپتالي‌ها کشته شد.

قباد اول توانست در سال 488 م با کمک هپتالي ها و با دخالت مرز مهر بر تخت سلطنت جلوس کنند. قباد اول دو دوره حکومت کرد: دوره اول بعد از 9 سال سلطنت (497-488م) بخاطر گرويدن به دين مزدک از کار برکنار شد و دومين دوره حکومت خود را (531-499) به کمک پادشاه هتپالي بدست آورد.

قباد بهمراه پسر کوچکش خسرو اول توانست مزدک را به قتل برساند و بسياري از مزدکيان را قتل و عام نمايد. به حکومت رسيدن خسرو اول (579-531 م) که در تاريخ لقب انوشيروان داده شده است، نقطه اوج مجددي را در تاريخ ساساني ايجاد مي کند.

اين فرمانروا ساختار حکومتي جديدي بوجود آورد و بيش از همه، قواي نظامي، اشراف و امور مالياتي را دوباره سازماندهي کرد. خسرو کوشيد مجدداً آرامش و نظم را برقرار نمايد.

خسرو اول در پايان دوره سلطنتش موفق مي شود، قدرت ايران را براي نخستين بار در جنوب عربستان ثبت کند. در دوران خسرو دوم يا خسرو پرويز (628-590م) قلمرو ايران بزرگترين وسعت را پيدا مي کند شاهنشاهي ساساني در زمان خسرو دوم تانيل و درياي مديترانه بسط يافته بود، وسعتي که قبلاً در دوره هخامنشيان در زمان حکومت داريوش کبير بدست آورده بود.

يزدگرد سوم (651-632م) که 16-15 سال داشت ، بعد از مدتي موفق شد بعنوان آخرين پادشاه ساساني به سلطنت برسد.( شيپ مان، 1383، صص79-26 به تناوب )

در سال 636 م اعراب به ايران حمله مي‌کنند و در جنگي که بنام قادسيه نام مي گيرد رستم فرخزاد فرمانده جنگ ايران کشته شد و درفش معروف ساساني بدست اعراب افتاد و در سال 637 م تيسفون پايتخت ساسانيان بدون مقاومت زياد تسخير شد. در سال 642 آخرين جنگاور نهاوند رخ داد که پس از سه روز با پيروزي اعراب خاتمه يافت و در سال بعد همدان تصرف شد. از آنجا نخست آذربايجان، کرمان و در طول سالهاي بعد تمام ايران تسخير گرديد.

تنها در گرگان و مازندران دو استان در کنار درياي مازندران ، سلسله بومي حاکم توانست بيشتر از صدسال مقاومت کند.

در سال 51/650 م اعراب سرانجام به خراسان نفوذ کردند، يزدگرد به مرو فرار کرد و سپس او حدود 52/651 م در نزديکي رود مرغاب کشته شد. اين ديگر واقعاً پايان شاهنشاهي ساساني بود .

 

فصل سوم:

3-1 مشخصات کلي ظروف فلزي دوره ساساني

3-1-1 شکل ظروف

3-1-2 تکنيک ساخت ظروف

3-1-3 تکنيک تزئينات ظروف

3-1-4 تزئينات ظروف و گاهنگاري آنها

3-2 ظروف مفرغي

3-2-1 بشقابها

3-2-2 سيني ها

3-2-3 کاسه ها

3-2-4 ابريق ها

3-2-5 گلدانها

3-3 نتيجه گيري
3-1  مشخصات کلي ظروف فلزي دوره ساساني :

3-1-1  شکل ظروف: تقسيمات مختلفي بر روي شکل ظروف ساساني و تزئينات روي آنها صورت گرفته است .

1- بشقابها: از جمله معمول ترين گونه هاي ظروف ساساني، بشقابهاي مدور با پايه گرد کوتاه هستند که بطور ميانگين، حدود 25 سانتي متر قطر دارند.

موضوع تزئينات آنها بيشتر صحنه شکار توسط شاه مي باشد.

2- کاسه ها: استادان فلزکار دوره ساساني، کاسه هايي متعدد با شکل هاي گوناگون خلق کرده اند. کاسه هاي نيم کروي عميق با قطر 22-20 سانتي متر که داخل آنها، با استفاده از نيم تنه هاي انساني در قاب مدور، تزئين گشته اند و مربوط به دوران اوليه ساساني مي باشند.( گانتر؛ 1383، ص36-35)

«نوع ديگر کاسه هاي نيم کروي، معمولاً داراي قطري 14-12 سانتي متر مي باشند. تزئينات سطح بيروني آنها بصورت نقش برجسته است، گاهي نمايشگر صحنه هاي روايتي مي باشند. اين نوع کاسه ها به اواخر دوره ساساني نسبت داده شده اند.»( Harper , 1993,P.105)

نوع ديگر کاسه هاي اين دوره، کاسه هايي با پايه بلند (به ارتفاع 10-7) با سطح خارجي شياردار مي باشد، شکلي که از روم و بيرانس ملهم شده است.

اينوع کاسه ها شبيه بشقابها هستند، اما عميق تر بوده و برپايه مخروطي شکل بلندي قرار گرفته اند.( گانتر؛همان منبع،  1383،ص36)

«قطر استاندارد کاسه هاي پايه دار معمولاً 18-15 سانتي متر و عمق آنها معمولاً بين 9-7 سانتي متر مي باشد. با توجه به خصوصياتي که اين نوع کاسه ها دارند، احتمالاً مخصوص نگهداري مواد غذايي سفت هستند. (البته مي تواند به عنوان نگهداري ميوه استفاده نمود.)

دیدگاهها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین نفری باشید که دیدگاهی را ارسال می کنید برای “دانلود پایان نامه باستان شناسی : بررسي مجموعه اشياء برنزي دوره ساساني (ظروف،پيكره ها،مسكوكات)”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *