توضیحات

دانلود پایان نامه : پناهندگی

52ص

 

مقدمه

بعد از جنگ بين‌المللي دوم مساله «پناهندگي» يكي از مسائل مهم اجتماعي و سياسي بين‌المللي شد و روز به روز ابعاد گسترده‌تري به خود گرفت.

هر كس كه بنا به دلايل نژادي يا مذهبي يا مليتي يا عضويت در گروه‌هاي سياسي يا اجتماعي جان و يا حقوق بنيادين خود را در مخاطره بيند، حق دارد به كشور ديگري پناه برد و اين حق يعني پناهندگي جزء حقوقي است كه در اعلاميه جهاني حقوق بشر به رسميت شناخته شده است. هر پناهنده علاوه بر‌ آن كه طالب امنيت جاني است، بايد بتواند احتياجات اوليه  خود و خانواده‌اش را مرتفع سازد و از اين رو زيستن در كشوري با ثبات سياسي بيشتر و استفاده از مزاياي رفاهي آن، روياي هر پناهنده‌اي است.

اما اينكه پس از تحقق روياي پناهندگي، چه بر سر پناهنده و يا خانواده او مي‌آيد و با آنان چگونه رفتار خواهد شد، مساله‌اي است قابل تامل. مسلم است كه به هر پناهنده، ناني و آبي داده خواهد شد و سقفي براي خوابيدن و امكان ادامه تحصيل براي فرزندان خانواده، يعني همان اموري كه روزي روياي شيرين پناهنده بود، اما بهاي اين رويا بسيار گران است. استحاله فرهنگي و گم كردن هويت قومي و اجتماعي، به دور ريختن عادات و رسومي كه طي قرون محترم شمرده مي‌شد، وداع با خاكي كه ريشه در آن دارد … جزئي از اين بهاست.

پناهندگي براي كشورهاي پناهنده‌پذير نيز توليد مشكلات اقتصادي و اجتماعي فراواني مي‌كند. تحمل هزينه‌هاي مالي، اختلال در بازار كار داخلي، درگيري‌هاي سياسي و … نيز بهايي است كه چنين كشورهايي مي‌پردازند.

بهايي كه هر پناهنده و يا هر دولتي مي‌پردازد، بايد آگاهانه باشد. يكي از طرق نيل به اين آگاهي، گردآوري و تدوين و تفسير قوانين ناظر بر پناهندگي در هر كشور است تا متقاضيان بتوانند با مطالعه آن، نمايي از آينده خود را ترسيم نمايند و از همين روز در كنوانسيون مربوط به وضع پناهندگان از دول متعاهد موكداً خواسته شده تا قوانين مربوط به پناهندگي را در كشور خود گردآوري و بررسي نمايد و آنها را جهت ضبط در آرشيوي به دفتر كميساريايي عالي پناهندگان در سازمان ملل متحد ارسال دارند.

لذا تحقيق حاضر نيز بر همين مبنا در دو بخش تقسيم شده است:

در بخش اول «نگاهي به مسائل حقوقي پناهندگان در ايران مي‌پردازد»

و در بخش دوم «حمايت بين‌المللي از پناهندگان از ديدگاه كنوانسيون 1951 سازمان ملل متحد» مورد بررسي قرار مي‌گيرد. اميد است با توجه به ضيق وقت و كمبود منابع در زمينه حقوق پناهندگان، كاري كه در پيش روي داريد، مورد توجه قرار گيرد.

 

بخش اول

نگاهي به مسائل حقوقي پناهندگان در ايران


فصل اول

تاريخچه و منابع حقوقي پناهندگي

مفهوم پناهندگي كه عموماً با يك مكان يا محل جغرافيايي ملازمه دارد و در تاريخ بشري ريشه‌اي بس كهن و قديمي دارد، برخي آن را تقريباً به قدمت زندگي اجتماعي انسان مي‌دانند و معتقدند كه آدم و حوا نخستين پناهندگان تاريخ هستند، زيرا پس از اخراج از بهشت به زمين پناهنده شدند.

در يونان باستان، معابد محل امني حتي براي محكومين به مرگ به شمار مي‌آمد و اين امتياز از حقوق عمومي يونانيان سرچشمه مي‌گيرد. حق پناهندگي چنان ريشه‌‌هاي استواري در سنت اجتماعي داشت كه عليه نقض كنندكان آن مجازات‌هاي بسيار شديدي وضع شده بود.

سنت پناهندگي در رم باستان از منازعه قلمروهاي مختلف سرچشمه مي‌گرفت. بدين معنا كه حاكم يك سرزمين از اتباع سرزمين خصم و خصوصاً فراريان از سرزمين دشمن مي‌خواست به سرزمين او پناه آورده و در آنجا آزادانه زندگي كنند. معروف است كه رومولوس بنيانگذار امپراطوري رم در نزديكي پايتخت خود محلي را به عنوان مكان امن تعيين كرده بود تا كساني كه مايل هستدن به آنجا پناه برده و با او بيعت كنند. به اين گونه افراد حق شهروندي اعطا مي‌شد و پس از جنگ با دشمن از سرزمين‌هاي آزاد شده نصيب مي‌بردند.

در ايران باستان نيز پناهندگي به رسميت شناخته شده بود. مثلاً در تاريخ دوره ساساني مي‌خوانيم كه پس از آن كه خسرو دوم ملقب به پرويز در جنگ با بهرام چوبين شكست خورد، بعد از عبور از دجله به بيزانس پناهنده شد و امپراطور بيزانس حاضر شد خسروپرويز را حمايت نمايد تا به تخت و تاج ايران برگردد، به اين شرط كه او در ازاي چنين همراهي ارمنستان را به دولت بيزانس واگذار كند.

در تورات آسماني يهود، پناهدگي به رسميت شناخته شده است. در سفر لاويان باب 19 چنين آمده است: غريبي در ميان شما ما واگزينيد، مثل مثل متوطن از شما باشد او را ميازاريد و او را مثل خود محبت نماييد. در انجيل نيز از كساني نام برده مي‌شود كه در اورشليم و ديگر اماكن امن پناه گرفته‌اند.

پناهندگي در اسلام

در ميان اعراب قبل از اسلام سنت پناهندگي مرسوم و معمول بود. هر كس كه در حرم كعبه پناه مي‌گرفته است، از هر نوع تعقيب و خطري كه جسم و جان او را به خطر اندازد، مصون بوده و هرگونه شكستن اين حرمت گناه به شمار مي‌رفته است.

در دين اسلام، هر مسلماني حق دارد به فرد غيرمسلمان حتي اگر كافري باشد كه هنگام جنگ از تعقيب فرار كرده و به سرزمين اسلام پناه برده، پناهندگي دهد. چنين شخصي مستامن ناميده مي‌شود و حق او قابل تعرض نيست و افراد خانواده و مال وي نيز در امان خواهد بود. امان، صرف نظر از اينكه چه شخصي آن را اعطا كرده باشد، تعهدي به عهده تمام جامعه است و بايد از سوي همه محترم شمرده شود.

مدت امان يك سال است و ظرف اين مدت، مال و جان پناهنده تحت حمايت است. مستامن از حقوق اجتماعي و فردي برخوردار است.

در پايان يك سال، اگر مستامن بخواهد در كشور پذيرنده باقي بماند، بايد حتماً يكي از اديان توحيدي (اسلام، يهودي، مسيحي و زرتشي) را قبول كند يا بپذيرد كه جزء اهل ذمه  درآيد.

اسلام جزء اولين نهادهايي بوده كه اصل نگرداندن پناهنده و عدم خروج افراد  و پناهندگاني را كه مرتكب جرائم سياسي شده‌اند، پذيرفته است.

سنت پناهندگي تا زمان مشروطيت

در كشور ايران تا قبل از انقلال مشروطيت، همواره به سنت پناهندگي با احترام نگاه كرده است. پناهندگي عموماً در داخل كشور به دو صورت متجلي مي‌گرديد:

الف) تحصن در اماكن مقدسه مذهبي يا در خانقاه‌ها: در اين حالت شخص مجرم و يا كسي كه جان خود را درخطر مي‌ديد، براي فرار از مجازات و يا تحصيل امنيت به داخل اماكن مذكور رفته و معمولاً خود را بوسيله طناب يا زنجيري به در اماكن فوق مي‌بست و بدين طريق تقاضاي پناهندگي مي‌كرد. افرادي كه بدين طريق پناهنده مي‌شدند، تا زماني كه از محل مذكور خارج نمي‌شدند، در امان بودند. البته در تاريخ ديده شده كه گاهي اوقات به دستور حكومت پناهنده‌اي را به زور از محل تحصن اخراج كرده‌اند. فرضاً زماني كه ناصرالدين شاه متوجه شد كه سيدجمال الدين اسدآبادي به حرم حضرت عبدالعظيم پناه برده است، دستور داد او را از آن محل اخراج و از ايران تبعيد نمايند.

ب) پناهندگي در سفارت‌خانه‌هاي دولت‌هاي خارجي: نوع ديگر پناهندگي كه در ايران مرسوم بود، پناه بردن به سفارت‌ خانه‌هاي دول خارجي خصوصاً روسيه و انگلستان بود. افرادي كه پناهندگي آنها قبول مي‌شد، حق داشتند پرچم كشور پذيرنده را بالاي منزل خود نصب كنند و بدين ترتيب دولت ايران حق تنبيه شخص مذكور را عملاً از دست مي‌داد.

با انقلاب مشروطيت و پيدايش قانون در ايران، سنت پناهندگي نيز متحول شد، زيرا قانون اجازه نمي‌داد كه شخص خاطي (اعم از مجرم عادي و مجرم سياسي) از مجازات فرار كند. از اين زمان است كه پناهده مفهوم ديگري پيدا كرد و به فردي اطلاق مي‌گرديد كه به خاطر ترس از جان يا مال از دولت ايران تقاضاي كمك كرده و پناه بخواهد.

منابع حقوقي پناهندگي

پناهندگي در قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران به رسميت شناخته شده است. اصل 155 قانون مذكور مقرر مي‌دارد: «دولت جمهوري اسلامي ايران مي‌تواند به كساني كه پناهندگي سياسي بخواهند، پناه دهد، مگر اينكه بر طبق قوانين ايران تبهكار و خائن شناخته شوند».

در خصوص چگونگي اعطاي پناهندگي و حقوق و تكاليف پناهنده در ايران، آيين نامه پناهندگان مصوب 25/9/1342 و كنوانسيون مربوط به وضع پناهندگان مورخ 28 ژوئيه 1951 و پروتكل مربوط به وضع پناهندگان مورخ 31 ژانويه 1967 كه دولت ايران طي ماده واحده‌اي در سال 1354 با تصويب پارلمان به آن ملحق گرديد، تكليف را مشخص مي‌سازد.

 


فصل دوم

اعطاي پناهندگي

با اعطاي پناهندگي، شخص متقاضي تحت حمايت قرار گرفته و از مزاياي قانوني بهره‌مند مي‌شود. اعطاي پناهندگي موكول به درخواست است و شخص متقاضي بايد دلايل موجهي ارائه كند كه لزوماً اعطاي پناهندگي را به اثبات برساند.

هرچند كه دولت ايران با الحاق به كنوانسيون مربوط به وضع پناهندگان و پروتكل مربوط به آن، خود را متعهد و مكلف به اجراي مواد آن نموده است و عملاً نيز پناهندگان بي‌شماري را پذيرفته است، اما چون اعطاي پناهندگي از حق حاكميت دولت سرچشمه مي‌گيرد، لذا كسي قانوناً نمي‌تواند دولت ايران را مواخذه كند كه چرا به فرد يا افرادي كه حائز شرايط هستند، پناهندگي نداده است.

علل پناهندگي

ماده اول آيين‌نامه پناهندگان مصوب 25/9/1342 مقرر مي‌دارد: «مقصود از پناهنده، فردي است كه به علل سياسي، مذهبي، نژادي يا عضويت در گروه‌هاي خاص اجتماعي از ترس جان و شكنجه خود و افراد خانواده‌اش كه تحت تكفل او مي‌باشند، به كشور ايران پناهده شوند.

در خصوص علت پناهندگي، در كنوانسيون مربوط به وضع پناهندگان مورخ 28 ژوئيه 1951 و پروتكل مربوط به وضع پناهندگان مورخ 31 ژانويه 1967 كه دولت ايران به آنها ملحق شده است، (در مقايسه با آيين‌نامه پناهندگان مذكور در فوق) تفاوت مختصري وجود دارد، بدين نحو كه:

اولاً‌: در كنوانسيون و پروتكل فوق‌الذكر، به علل مربوط به نژاد و مليت اشاره شده است و حال آنكه در آيين‌نامه پناهندگان كلمه مليت مشاهده نمي‌شود و فقط علل نژادي قيد شده است و چون نژاد با مليت تفاوت دارد و دايره شمول نژاد وسيع‌تر و فراتر از مليت است، بنابراين دايره شمول كنوانسيون و پروتكل الحاقي به آن وسيع‌تر از آيين‌نامه پناهندگان است.

ثانياً: طبق آيين‌نامه پناهندگان، ترس از جان و شكنجه افراد خانواده تحت تكفل، متقاضي مي‌تواند دليل موجهي براي پناهندگي باشد، ولي در كنوانسيون و پروتكل الحاقي به آن، فقط به ترس از شكنجه شخصي متقاضي اشاره شده است و به عبارت ديگر ترس، ناظر بر جان متقاضي است و شامل افراد خانواده‌اش نمي‌شود، لذا از اين حيث دايره شمول آيين‌نامه پناهندگان وسيع‌تر است.

نتيجه‌اي كه از دو مطلب فوق گرفته مي‌شود،‌ آن است كه چون آيين‌نامه پناهندگان نسخ نشده و به قوت قانوني خود باقي است و از طرفي هم دولت ايران به كنوانسيون مربوط به وضع پناهندگان و پروتكل منضم به آن ملحق شده است، لذا ماده اول آيين‌نامه پناهندگان را بايد به صورت زير تعبير و تفسير نمود:

«مقصود از پناهنده فردي است كه به علل سياسي، مذهبي، نژادي، مليتي و يا عضويت در گروه‌هاي خاص اجتماعي از ترس جان و شكنجه خود و افراد خانواده‌اش كه تحت تكفل او مي‌باشند، به كشور ايران پناهنده شود».

ترسي كه موجب پناهندگي خواهد شد، بايد ناظر به جان باشد و شامل مال نخواهد شد. بنابراين كسي نمي‌تواند به خاطر ترس از مصادره شدن اموالش به ايران پناهنده شود.

ترسي كه باعث پناهندگي است، ناظر به كشور متبوع شخص متقاضي است و شامل ساير كشورها نخواهد شد. با اين توضيح كه هر فردي در صورتي مي‌تواند از دولت ايران تقاضاي پناهندگي كند كه از طرف كشور متبوعش، جان خود و افراد خانواده تحت تكفلش را در خطر احساس كند.

پناهندگان بدون تابعيت

دولت ايران به كنوانسيون پناهندگان فاقد تابعيت ملحق نشده است. قوانين و مقررات داخلي نيز در اين مورد ساكت است. كنوانسيون مربوط به وضع پناهندگان مورخ 28 ژوئيه 1951 و پروتكل مربوط به آن هم در اين مورد تعيين تكليف نكرده است، اما با استفاده از روح قوانين و شيوه عملكرد اجرايي دولت در مورد معاودين عراقي بايد بر آن بود كه قوانين ناظر به پناهندگي در مورد افراد بدون تابعيت نيز همسان و مشابه با افرادي كه تبعه كشور هستند، اجرا مي‌شود. فقط در مورد اين دسته از پناهندگان بايد اضافه شود كه اگر شخصي فاقد تابعيت باشد، بايد از طرف كشوري كه در آن اقامت دائم دارد، جان خود و افراد خانواده تحت تكفلش را در خطر احساس كند و به عبارت ديگر، تنها تفاوت داشتن يا نداشتن تابعيت در مورد پناهندگان آن است كه در حالت اول خطر از طرف كشور متبوع و در حالت دوم، خطر از طرف كشور محل اقامت احساس و عنوان مي‌شود.

تقاضاي پناهندگي

تقاضاي پناهندگي به طرق زير امكان‌پذير است:

اول: شخص از منطقه مرزي به خاك ايران كه در اين حالت بايد به محض ورود، خود را به اولين پاسگاه مرزي يا مقام رسمي صلاحيت‌دار دولتي معرفي و چنانچه اسلحه‌اي با خود به همراه داشته باشد، در مقابل اخذ رسيد به مقامات ايراني تحويل و تقاضاي خود را تسليم نمايد. مقام مزبور تقاضا را قبول و شخص پناهنده را به مرزباني منطقه معرفي خواهد نمود. مرزباني اطلاعات لازم را از متقاضي كسب نموده، تقاضا و اطلاعات را از طريق استانداري يا فرمانداري به وزارت كشور ارسال مي‌دارد.

دوم: تقديم درخواست از طريق يكي از خارجيان ساكن خارج از ايران مبني بر پناهندگي به ايران.

سوم: تقديم درخواست خارجيان مقيم ايران داير بر قبول پناهندگي.

مرجع رسيدگي به تقاضاي پناهندگي

براي رسيدگي به امور پناهندگان، كميته‌اي در وزارت كشور به نام كميته دائمي پناهندگان تحت نظر معاون وزارت كشور و با حضور نمايندگان وزارت امور خارجه و وزارت كار و امور اجتماعي و وزارت اطلاعات و ستاد ارتش و نيروهاي انتظامي و مدير كل سياسي و رئيس اداره سياسي وزارت كشور تشكيل مي‌گردد.

كميته دائمي پناهندگان مي‌تواند در صورت لزوم كميته فرعي را در استان‌ها و شهرستان‌ها با حضور استاندار يا فرماندار و نمايندگان ارتش و نيروهاي انتظامي و وزارت اطلاعات تشكل دهد.

كميته مي‌تواند در صورت لزوم براي كسب اطلاعات و بررسي و تبادل نظر از نمايندگان سازمان‌هاي ديگر دعوت كند. در مورد اشخاصي كه در خارج از ايران اقامت دارند، ممكن است تحقيقات درباره آنان به نمايندگي‌هاي سياسي دولت در خارج از كشور، واگذار شود. كميته دائمي پناهندگان صلاحيت رسيدگي به قبول يا رد پناهندگي و ساير امور مربوط به پناهندگان را دارد. مطابق ماده 4 آيين نامه امور پناهندگان، تقاضاي پناهندگي موقعي پذيرفته مي‌شود كه از مراتب زير اطمينان حاصل شود:

  1. از تقاضاي رسيدگي پناهندگي به ايران سوء نيت نداشته باشد.
  2. منظور از پناهندگي اشتغال به كسب و كار نباشد.

چون قبول تقاضاي پناهندگي از موارد اعمال حق حاكميت است، بنابراين كميته دائمي پناهندگان در اعطاي پناهندگي، اختيار كامل داشته و فردي كه تقاضاي او رد شده است، از اين جهت حق شكايت به محاكم دادگستري و يا ديوان عدالت اداري را نخواهد داشت.

.

.

.

جهت دریافت و خرید متن کامل پایان نامه و تحقیق و مقاله مربوطه بر روی گزینه پرداخت مستقیم که در بالای صفحه قرار دارد کلیک نمایید و پس از وارد کردن مشخصات خود به درگاه بانک متصل شده که از طریق کلیه کارت هایی عضو شتاب قابل پرداخت می باشید و بلافاصله بعد از پرداخت انلاین به صورت خودکار لینک دانلود مربوطه فعال گردیده که قادر به دانلود فایل کامل ان می باشید.

دیدگاهها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین نفری باشید که دیدگاهی را ارسال می کنید برای “دانلود پایان نامه : پناهندگی”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *