برگشتن به علوم اقتصادی

توضیحات

دانلود پایان نامه : خوشه های صنعتی

216ص

 

چکیده

 

در این پایان نامه سعی شده با استفاده از آمار شاغلان کارگاههای صنعتی 10 نفر کارکن و بیشتر در بازه زمانی 83-81 پتانسیل یابی خوشه های صنعتی مختلف در استان خوزستان اندازه گیری و خوشه های اصلی و برتر شناسایی شوند.با توجه به ظرفیتهای استان خوزستان در بخش تولید خرما این صنعت بطور ویژه مورد بررسی قرار گرفته است. روش مورد استفاده جهت پتانسیل یابی خوشه های صنعتی تئوری رشد منطقه ای می باشد که برای اولین بار از این روش علمی در استان استفاده شده است و شاخص های ضریب مکان LQ (مزیت نسبی) و اثر رقابتی و اثر تجمعی در این طرح محاسبه و بررسی می شوند.بعد از اندازه گیری این شاخصها مشخص شد که صنعت پاک کردن، درجه بندی و بسته بندی خرما یک خوشه صنعتی مهم در استان (بویژه در شهرستان شادگان)  محسوب می شود.همچنین با استفاده از این روش شناسی مشخص گردید که صنعت تولید آجر، تولید محصولات پلاستیکی و ریخته گری آهن و فولاد
می توانند کاندیدای خوشه صنعتی در شهرستان اهواز باشند.

در پایان این نتیجه بدست آمد که ایجاد خوشه افزایش تولید و درآمد و اشتغال را در پی دارد و پیشنهاد گردید با سازماندهی واحد های کوچک و افزایش ارتباط و هم افزایی میان آنها و ایجاد شهرک های تخصصی به توسعه این مجموعه ها کمک شود.

 

 

مقدمه

 

امروزه توسعه خوشه های صنعتی نقش محوری و بارزی در سیاستهای اقتصادی و صنعتی بسیاری از کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه ایفا می نماید. اگر رویکردهای گذشته تمرکز بیشتری بر اقتصاد کلان داشته اند اینک کسب و کار کوچک و خرد، احساس مسئولیت نسبت به افزایش قابلیت رقابت این واحدها، بهبود ارتباطات شبکه ای، تاکید بر حمایتهای غیرمستقیم، ترکیب رقابت و همکاری به منظور تقویت یادگیری و نوآوری، ارتقائ سطح همکاری واحدهای کوچک و بزرگ و تقویت مثلث همکاری خوشه ها، دولت و دانشگاه مورد تاکید و توجه بیشتری قرار می گیرد.هر قدر نگاه به حل مسائل از سطح بین المللی ملی و بخشی به سمت منطقه ای و محلی، مبتنی بر قابلیتهای پویای سیستم های اجتماعی شکل یافته بر پایه فرایندهای طبیعی پیش می رود، توجه به کسب و کارهای متوسط، کوچک و خرد در قالب شبکه ارتباطی قابل تعریف ذیل بحث توسعه خوشه ای، از اهمیت ویژه ای برخوردار می شود.

حدود یک دهه است که توسعه صنعتی مبتنی بر خوشه ها بعنوان یک استراتژی نوین مورد توجه برنامه ریزان و سیاستگذاران در کشورهای صنعتی و در حال توسعه می باشد. سازمانهای بین المللی همچونUNIDO  نیز طرحهای متعددی را از طریق توسعه خوشه های صنعتی در کشورهای مختلف اجرا و حمایت کرده اند.

در سالهای اخیر بحث توجه به صنایع کوچک و متوسط و توسعه خوشه های صنعتی در داخل کشور نیز مورد توجه قرار گرفته است. اما به نظر می رسد در سطح سیاستگذاری و پیاده سازی الگوی توسعه
خوشه ای کشور نیازمند حرکت های بنیادی و پایه ای است.

در این پایان نامه ابتدا کلیاتی راجع به موضوع عنوان می شود. سپس به طور مفصل به ادبیات خوشه صنعتی اشاره می شود. در ادامه برخی تحقیقات و مطالعات انجام شده در ایران و خارج از ایران عنوان خواهد شد. در فصل بعد پتانسیل یابی خوشه های صنعتی در استان خوزستان با استفاده از تئوری رشد منطقه ای و مفاهیم مزیت نسبی و اثر تجمعی و اثر رقابتی محاسبه می شود. پس از ارائه آماره های اقتصادی تفسیر کاملی از مدل و نتایج بدست آمده در فصل آخر صورت خواهد گرفت.

 

 

 

 

فصل اول : کلیات

 

 

 

 

 

 

 

  • هدف ، روش کار و تحقیق

 

در این پروژه هدف تجزیه و تحلیل زنجیره های تولیدی و همچنین بررسی خوشه های صنعتی موجود در استان خوزستان می باشد.یکی از استراتژیهای توسعه اقتصادی در خلال سالهای اخیر که توجه زیادی به آن شده است توسعه از طریق خوشه های صنعتی است.به دلیل توجه روزافزون به دانش از نوع رسمی و ضمنی و یکپارچگی آن با مفاهیم توسعه در بحث خوشه های صنعتی نیز میتوان به مدیریت دانش و کاربرد های آن پرداخت.لازم به ذکر است که مفهوم خوشه سازی را نباید به سادگی با تجمع فیزیکی بنگاهها در یک منطقه مساوی دانست چراکه تا زمانیکه کارکردهای نرم افزاری یک خوشه عملیاتی نشده باشد اساسا به آن خوشه نمی گویند. و صرفا یک ناحیه و یا شهرک صنعتی قلمداد می شود.کارکردهای یک خوشه شامل تمام ابعاد توسعه صنعتی در یک بخشی از جمله نهادهای پشتیبان ساختارهی همکاری بنگاهها همچون پیمانکاری توسعه بازارهای داخلی وخارجی توانمند سازی قابلیتهای بنگاهی توسعه فن آوری و مانند آن می باشد. از این و خوشه سازی اساسا یک راهبرد توسعه ای آنهم در ابعاد اقتصادی صنعتی و اجتماعی است.و نه یک تاکتیک و ابزار.چنانکه فعالیت در بخشی از زنجیره تولید ممکن است سود لازم را عاید سرمایه گذاران نسازد.در سالهای اخیر در رویکردهای مربوط به تحولات اقتصادی تغییرات اساسی و عمیقی رخ داده است.صنایع مرتبط با خرما در استان خوزستان نیز در زمره صنایعی است می بایست مورد توجه جدی قرار بگیرد.چراکه خرما به عنوان یک منبع اساسی در چرخه اقتصادی خود فراز و نشیب های گوناگونی داشته است.

به همین دلیل نوشتار حاضر به بررسی مفاهیم کلیدی مربوط به تغییر و تحولات خوشه های صنعتی و زنجیره های تولید در صنایع مختلف استان می پردازد و به طور ویژه صنعت خرما به عنوان صنعت کلیدی که تاثیر آن بر اقتصاد منطقه ای و همچنین بر عملکرد و موفقیت اقتصادی استان حائز اهمیت است بررسی می شود

ضرورت ایجاد خوشه صنعتی خرما با هدف حمایت از تولیدکنندگان در استان است. که سبب افزایش اشتغال از طریق شناسایی ظرفیتهای بالقوه اقتصادی می شود و درنهایت همکاری، هماهنگی و رقابت در میان تولیدکنندگان یک صنعت خاص را در یک محدوده مشخص ایجاد می نماید.

در این تحقیق ابتدا صنایع دارای قابلیت های تولید و اشتغال بالا در استان شناسایی می شوند.سپس
پتانسیل یابی خوشه های صنعتی دراستان با روش شناسی LQ  و پارمترهای اثر رقابتی و اثرتجمعی بررسی
می شود. داده های آماری مربوط به کدهای ISIC چهاررقمی و مطالب پایه در این ارتباط از کتابخانه های مرجع در استان استخراج می شود.همچنین جهت بررسی روند تولید و اشتغال کارگاههای صنعتی در بخش خرمای شهرستان شادگان مراجعه حضوری خواهیم داشت. تحقیقات در سطح استان خوزستان و در بازه زمانی 81 و83 می باشد.

 

 

 

 

 

فصل دوم : ادبیات موضوع

 

.

 

 

 

 

معنای لغوی خوشه های صنعتی

اصطلاح خوشه های صنعتی ریشه در واژه ایتالیایی distretto industriale دارد. کلمه distretto از ریشه لاتین قرون وسطی و districtum به معنی محدوده ای است که در آن مدیریت واحد بر تشکیلات اعمال می شود و وجه تسمیه آن مربوط به تقسیمات شهری و مدیریتهای خرد آن دوران در رم قدیم می باشد.

 

تعریف خوشه و اصطلاحات وابسته

از آنجا که موضوع خوشه های صنعتی به عوامل جغرافیایی، نهادی، سیاسی و مزیتهای
منطقه ای وابستگی شدیدی دارد، لذا اتفاق نظر در مورد تعریف خوشه های صنعتی وجود ندارد و در پی آن ارائه تعریف جامع و فراگیراز این واژه مشکل است، اما برای آشناییبیشتر با واژه شناسی
خوشه های صنعتی در این قسمت تعاریف متعددی که برگرفته از مطالعات تحلیلی- کاربردی در کشورهای مختلف است ارائه می گردد.

مایکل پورتر که یکی از سردمداران مفهوم خوشه صنعتی در جهان است خوشه را اینگونه تعریف می کند: «خوشه ها تمرکز جغرافیایی شرکتها و نهادهایی با ارتباطات درونی در یک زمینه خاص هستند». خوشه ها آرایشی از صنایع و سایر نهادهای مرتبط هستند که در رقابت وجود آنها اهمیت دارد. برای مثال می توان تأمین کنندگان مواد اولیه و عوامل تخصصی از قبیل ماشین آلات، خدمات و تدارکات زیرساختی را نام برد.

خوشه ها اغلب به جریانهای پائین دستی مرتبط می گردند. جریانهایی مانند مشتریان سازندگان محصولات مکمل و شرکتهایی که از مهارتها و تکنولوژیهای مناسب برخوردارند. خوشه ها شامل سازمانهایی از قبیل مراکز آموزشی دولتی و سایر مؤسسات آموزشی، تحقیقات (مانند دانشگاهها)، مؤسسات تنظیم کننده استانداردها، ارائه دهندگان آموزشهای حرفه ای و انجمنهای تجاری که اطلاعات، تحقیقات و پشتیبانی فن آوری را تدارک می بینند.

مؤسسه علم و تکنولوژی کنتاکی (KSTC) «خوشه های صنعتی را گروهی از بنگاهها می داند که ارتباطات و نیازهایی از قبیل همکاری صنعتی، عرضه کنندگان آموزشهای لازم، نهادهای آموزشی و مؤسسات همکاری فنی و توسعه دارند».

در این تعریف موفقیت هر بنگاه در عرصه رقابت منوط به عملکرد خود بنگاه و سایر همکاران
می باشد و به طور کلی ویژگی بنیادی خوشه صنعتی، وابستگی بنگاهها و سهیم بودن آنها در منافع است و موفقیت تجاری، ناشی از کار مشترک برای حل مشکلات جمعی در عین وجود رقابت است (1998 Scottish Enterprise).

دفتر همکاری برای توسعه اقتصادی South Bay در کالیفرنیا خوشه های صنعتی را اینگونه تعریف می کند: « گروهی از صنایع به هم مرتبط که از طریق صادرات کالا و خدمات موجب ایجاد ثروت در یک منطقه می شوند». در سال 1991 ایده های اولیه خوشه های صنعتی در کالیفرنیا توسط راهیت شوکلا
(مدیر اتحادیه تکنولوژی منطقه ای) مطرح شد. ان نیاز به درک کامل کارهای داخلی صنعت؛ نحوه ارتباط صنایع با یکدیگر و عوامل کوتاهتر شدن فرآیندهای صنعتی را مطرح کرد.UNIDO سازمان توسعه صنعتی وابسته به سازمان ملل خوشه صنعتی را اینگونه تعریف می کند.:

«تمرکز جغرافیایی و بخشی [بخش اقتصادی] فعالیتهای تولیدی که طیفی از محصولات مرتبط و مکمل را تولید و به فروش می رسانند و لذا مشکلات و فرصتهای مشترک دارند. تمرکز شده سبب ایجاد صرفه های اقتصادی از قبیل ضرور شکل گیری عرضه تخصصی مواد خام و قطعات یا رشد حجم عظیمی از نیروی کار متخصص در یک بخش تولیدی خاص شده و توسعه خدمات تخصصی فنی، مدیریتی و مالی را تسریع می بخشد».

دپارتمان توسعه پایدار در بانک آمریکایی توسعه (IADB) گزارشی تهیه کرده که در آن کارلو پیتروبلی از دانشگاه رم و دوبرتا رابلوتی از دانشگاه پیمونت معتقدند که تحلیل خوشه های صنعتی بر نقش ارتباطات محلی در شکل دادن به مزیتهای رقابتی صنایع صادراتی تمرکز می کند. بر این اساس آنها معتقدند خوشه صنعتی تمرکز فضایی بنگاههای تخصصی است و بنگاههای عضو خوشه در اثر ایجاد صرفه های اقتصادی ناشی از تجمع واحدها و فعالیتهای مرتبط به هم متنفع می گردند.

بانک بین المللی برای بازسازی و توسعه که تحت نظارت بانک جهانی است در تحلیلی پیرامون وضعیت خوشه صنعتی در ژاپن در مورد تعریف خوشه صنعتی نظر خاص خود را دارد. در این گزارش که هایدکی هاماواکی تهیه کرده به تعریف ارائه شده توسط پورتر اشاره شده است اما محقق متذکر می گردد که، هر خوشه بر حسب عناصر کلیدی از قبیل موقعیت جغرافیایی، محصولات، عملکردها و الگوی ارتباطات درون بنگاهها با خوشه دیگر متفاوت است. علت اصلی نیز اختلاف در شرایط تاریخی خوشه، شرایط تقاضا، صنایع پشتیبان و شرایط رقابتی (که تکامل تدریجی خوشه را به دنبال دارد) می باشد. برخی خوشه ها در نتیجه شرایط خاص تاریخی شکل گرفته اند، در حالیکه سایر خوشه ها ممکن است در اثر تلافی شرایط اقتصادی مختلف شکل گرفته باشند. همچنین شرایط اقتصادی اولیه که به خوشه شکل
می دهند ضرورتاً در دوره های زمانی مختلف ثابت نیستند. شرایط اقتصادی پیرامون خوشه ها ممکن است در طول زمان بدلیل بروز تغییرات در شرایط رقابتی داخلی و بین المللی تغییر کند.

در مؤسسه مطالعات توسعه دانشگاه ساسکس انگلستان به سفارش شاخه فعالیتهای کوچک و متو سط UNIDO گزارشی توسط جان هامفری و هوبرت اشمیتز تهیه شده که معتقد است «ایده خوشه های صنعتی ریشه در سال 1890 و انتشار کتاب اصول علم اقتصاد توسط آلفرد مارشال دارد. زیرا مارشال بر اقتصادهایی که توسط تمرکز بنگاههای کوچک با ویژگی مشابه در مکانهای خاص حمایت می شوند، تأکید می کرد و نتایج مثبت این حمایت را صرفه های اقتصادی تعبیر می نمود. و مفهوم فوق برای پاسخ به این سؤالات مطرح کرده بود:

الف- چرا و چگونه مکان یک صنعت باید تعیین گردد؟

ب- چرا و چگونه بنگاههای کوچک می توانند کارآمد بوده و رقابت نمایند؟

در حقیقت مارشال بنگاههای محلی را «صنایع محلی» یا «نواحی صنعتی» نام نهاده بود و با اینکه خوشه را تعریف نکرد اما امروزه می دانیم که منظور او در واقع یک خوشه با تقسیم کار عمیق بین بنگاههاست».

دپارتمان توسعه اشتغال کالیفرنیا در جلد اول از گزارش تبیین خوشه های صنعتی کالیفرنیا خوشه صنعتی را اینگونه  تعریف می کند: «تمرکز فعالیتهای مکمل و رقیب که از طریق صادرات موجب ایجاد ثروت در یک منطقه می شود. تمرکز جغرافیایی موجب گسترش مهارتهای تخصصی، نهادها و اتحادیه ها می گردد». واژه های مهمی که باید توجه شوند عبارتند از:

  • محوریت صادرات: فروش کالا و خدمات توسط خوشه ها به مشتریان بیرون منطقه.
  • تخصص: اشتغال در خوشه مورد نظر تمرکز بیشتری نسبت به تمرکز اشتغال همان فعالیت در سطح ملی دارد.
  • اندازه و رشد: خوشه یا باید اندازه قابل قبولی داشته باشد (اگر خوشه جدید است) و یا رشد آن بیشتر از متوسط نرخ رشد همان فعالیت در سطح ملی باشد.

برخی بطور سنتی خوشه صنعتی را بر حسب صرفه های اقتصادی تجمعی، برخی خوشه را به طور تکی و با تأ کید بر ارتباطات کلیدی عرضه- تقاضا و برخی خوشه را بر حسب همکاری و تجمع واحدهای صنعتی در یک مکان خاص تعریف می کنند.

بطور کلی برحسب کاربردهای مختلف، تعاریف متعددی از خوشه می توان ارائه کرد که ممکن است این تعاریف سازگاری چندانی با هم نداشته باشند».

کتابخانه تحقیقات توسط اقتصاد منطقه ای دانشگاه کلمسن در کارولینای جنوبی در گزارشی پیرامون توسعه منطقه ای با تأکید بر خوشه های صنعتی این تعریف را برای خوشه صنعتی ارائه کرده است.

«مجموعه ای از بنگاههای مرتبط و مشابه که در یک محدوده جغرافیایی واقع اند و در ارتباط در ارتباط با هم موجب ایجاد مزیت رقابتی برای اعضاء خوشه و اقتصاد محلی می شوند. بطور کلی خوشه های صنعتی بنگاههایی را که ارتباط افقی و یا عمودی معنی داری با هم دارند و یا از منابع و نیروی کار شبیه به هم استفاده می کنند، شامل می شوند. اعضاء خوشه صنعتی ممکن است از نظر روابط خرید- فروش، همکاری بین بنگاهی برای توسعه محصول، بازاریابی یا تحقیقات در ارتباط باشند یا در خدمات تخصصی و بازار نیروی کار سهیم گردند».

مؤسسه علوم زیستی یورکشایر خوشه صنعتی را اینگونه تعریف کرده است: «گروهی از سازمانها در صنایع مرتبط که به دلیل خرید و فروش و یا بدلیل استفاده از زیرساختها، مشتریان و مهارتهای یکسان با هم ارتباط دارند. یک خوشه صنعتی چیزی بیشتر از بخش صنعتی است، زیرا خوشه صنعتی معمولاً گروهی از بخشهای صنعتی را با زیرساختهای مورد نیازشان از قبیل نهادهای مالی، خدمات پشتیبانی و غیره به هم مرتبط می کند. علاوه بر این خوشه صنعتی دانشگاهها و مؤسسات تحقیقاتی را که نتایج تحقیقاتی مفیدی را به بخشهای صنعتی ارائه می دهند به هم مرتبط می سازد. موفقیت خوشه صنـعتی بستگی به وجود نهادهای مذکور در منطقه و نحوه ارتباط آنها دارد».

بکاتینی (1992 Becattini) که به بررسی و ارزیابی نواحی صنعتی ایتالیا پرداخته خوشه صنعتی را اینگونه تعریف کرده است: «خوشه صنعتی مجموعه ای از چند بنگاه پراکنده نیست بلکه یک سیستم اقتصادی اجتماعیست. برای خوشه صنعتی مجموعه ای از عناصر اساسی باید مدنظر قرار گیرید که عبارتند از:

  • ارتباط عمومی تولید در سطح بنگاه
  • رقابت در عین همکاری
  • ماهیت اجتماعی- فرهنگی (محیط اجتماعی)
  • همکاری نهادهای خصوصی، سازمانها و ائتلافهای خودیاری
  • همکاری نهادهای عمومی و دولت محلی

عوامل فوق در ایجاد مزیت رقابتی و توسعه اقتصادهای محلی نقش عمده ای ایفا می کنند».

فرانک پایک در کتاب خود تحت عنوان توسعه صنعتی از طریق همکاری صنایع کوچک «تئوری وعمل» خوشه صنعتی را همکاری شبکه ای صنایع کوچک در قالب اصول سازمانی معین و نظامهای ارزشی می داند، که در محیطی مبتنی بر عملکرد نهادهای قدرتمند جمعی، مؤسسات مالی، مراکز آموزشی و طراحی و خدمات اختصاصی بخشی ضمن تقویت و توسعه کارآفرینی به مزیتهای تولید انبوه و مزیتهای هدف [هزینه های کمتر برای پاسخگویی به نیازهای متغیر بازار] دست می یابند.

هوبرت اشمیتز و خالدندوی در کتاب خود تحت عنوان «خوشه های صنعتی، رویکردی نوین در توسعه صنعتی» خوشه را اینگونه تعریف کرده اند: «تمرکز بخشی و جغرافیایی شرکتها که باعث برخورداری از صرفه جویی های بیرونی [صرفه های مقیاس] می شود (ظهور عرضه کنندگان مواد خام، قطعات، ماشین ابزارهای نو یا دست دوم و لوازم یدکی، ایجاد مجموعه ای از کارگران مزدبگیر که در بخش خاص مهارت دارند). وجود خوشه باعث جذب کارگران بازارهای دوردست نیز می شود و به ظهور خدمات تخصصی در زمینه های فنی، مالی و حسابداری نیز کمک می کند».

آلتنبرگ و اشتامر با توجه به متغیرهای کمی (نه کیفی مانند اعتماد، اتکاء به اجتماع یا محیط اخلاقی و …) خوشه صنعتی را اینگونه تعریف کرده اند، خوشه مجموعه ای نسبتاً بزرگ از شرکتهاست که در محدوده مکانی خاصی قرار دارند، پیشینه تخصصی مشخص دارند و تجارت بین شرکتی و تخصص شرکتها چشمگیر است. البته اعتقاد این دو محقق بر آن است که صرفاً تجمع مکانی شرکتهایی که با هم ارتباط ندارند سبب دستیابی به کارآیی جمعی و لذا خوشه صنعتی نمی گردد، بلکه ارتباط بنگاهها نیز در کنار تجمع آنها ضروریست.

خانم روبرتا رابلوتی (Roberta Rabelotti) در یادداشتهای کتاب خود با نام «صرفه های خارجی و همکاری در نواحی صنعتی» خوشه را با دو ویژگی عمده تمرکز جغرافیایی و تخصص بخشی معرفی
می نماید و معتقد است که ناحیه صنعتی علاوه بر دربرگرفتن تعریف خوشه صنعتی، تقسیم کار بین شرکتی را نیز دربرمی گیرد.

 

مفاهیم کلیدی مرتبط با خوشه های صنعتی

برای دقت بیشتر نکات اصلی تعاریف ارائه شده را در زیر مرتب می نماییم:

1- تمرکز در یک منطقه جغرافیایی

2- وجود ارتباط درون بنگاهی و درون صنعتی بین بنگاههای عضو

از تعاریف ذکر شده در باب خوشه های صنعتی چنین برمی آید که ساماندهی واحدهای کوچک و متوسط در قالب خوشه اثرات و فوائد چندی را به دنبال دارد که هر یک نیاز به مختصری تشریح دارند. مفاهیمی از قبیل دستیابی به مزیت تولید انبوه، دستیابی به مزیت های هدف، کارآیی گروهی، صرفه های حاصل از تجمع (هم مکانی)، صرفه های شهری شدن، صرفه های مقیاس و صرفه های تنوع همگی حاصل ارتباط متقابل صنایع، افزایش تولید واحدهای انفرادی پس از خوشه ای شدن، افزایش قدرت رقابت واحدهای کوچک و متوسط در بازار، تمرکز جغرافیایی واحدها و شکل دادن به مزیت رقابتی می باشند.

 

مزیت تولید انبوه

مزیت و فایده حاصصل از همکاری واحدهای کوچک که در قالب افزایش ظرفیت تولید، کاهش هزینه متوسط تولید، برخورداری اشتراکی از تجهیزات مدرن و با هزینه کم، دستیابی مشترک و ارزان واحدها به خدمات پشتیبانی تولید (مانند طراحی، بازرگانی، تبلیغات، فروش، تأمین مالی، آموزش و …). مزایی فوق صورت عملکرد انفرادی بنگاهها حاصل نخواهد شد.

 

مزیت های هدف

سهولت و کم هزینه شدن پاسخگویی به مواردی مانند؛ نوسان تقاضا در بازار، تغییرات سلیقه مشتریان (حرکت بر اساس مطلوب)، و انعطاف تولید متناسب با طرحها و کیفیتهای مناسب بازار.

وقتی خط تولید فقط پاسخگوی نوعی محصول خاص است و قابلیت انعطاف ندارد نه تنها نکات ذکر شده در این تعریف حاصل نمی شود بلکه مزیت تولید انبوه نیز بدست نمی آید. بطور کلی مزیتهای هدف ناشی از توانایی کارآفرینی، همکاری واحدها و لذا توان استفاده از آخرین
فن آوری، مهارت پرسنل واحدها، همکاری درون بنگاهی، گسترش شبکه اطلاع رسانی و تبادل آراء و نظرات، متخصص شدن واحدها می باشند که همگی اینها از اثرات مثبت خوشه ای شدن واحدهای صنعتی می باشند.

 

 

 

دیدگاهها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین نفری باشید که دیدگاهی را ارسال می کنید برای “دانلود پایان نامه : خوشه های صنعتی”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *