برگشتن به علوم سیاسی

دانلود پایان نامه ارشد : مقايسه ديدگاه هاي امنيتي بين المللي ( از پايان جنگ سرد تا زمان حال )

۷,۰۰۰ تومان

Continue Shopping
دسته: برچسب: , , , , , , , , , , , , ,

توضیحات

دانلود پایان نامه ارشد : مقايسه ديدگاه هاي امنيتي بين المللي ( از پايان جنگ سرد تا زمان حال )

300ص

 

دانشگاه آزاد اسلامي

دانشگاه آزاد اسلامي واحد تهران مرکزي

دانشکده علوم سياسي

پايان نامه براي دريافت درجه کارشناسي ارشد ( M . A )

در رشته روابط بين المللي

 

 

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                   صفحه

چکيده ………………………………………………………………………………………………………………….  1

فصل اول : کليات پژوهش

1- طرح مسئله………………………………………………………………………………………………………  2

2- سئوال اصلي …………………………………………………………………………………………………….  5

3 – سئوالات فرعي ………………………………………………………………………………………………  5

4 – فرضيه اصلي …………………………………………………………………………………………………  5

5 – قلمرو تحقيق …………………………………………………………………………………………………  5

6 – روش تحقيق…………………………………………………………………………………………………..  5

7 – متغيرها………………………………………………………………………………………………………….  6

8 – انگيزه انتخاب موضوع……………………………………………………………………………………….. 6

9 – اهداف انتخاب موضوع ……………………………………………………………………………………… 6

10 – بررسي ادبيات موجود …………………………………………………………………………………….. 7

11 – تعريف مفهومي متغيرها …………………………………………………………………………………… 7

12- تعريف مفاهيم کليدي ……………………………………………………………………………………….. 9

13- ساختار تحقيق……………………………………………………………………………………………….. 10

 

 

فصل دوم : آخرين موج از تئوريهاي روابط بين المللي ؛ نظريه رژيم هاي بين المللي

مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………. 11

گفتار اول : اهميت و جايگاه رژيم هاي بين المللي………………………………………………………… 14

الف – ساختار گرايان …………………………………………………………………………………. 17

ب – پيروان گروسيوس……………………………………………………………………………….. 26

ج – ساختار گرايان تعديلي…………………………………………………………………………… 32

گفتار دوم : بنيان هاي مفهومي و تئوريک رژيم هاي بين المللي………………………………………… 34

الف – بنيان هاي مفهومي رژيم هاي بين المللي…………………………………………………. 39

ب – اجزاء تشکيل دهنده رژيم هاي بين المللي………………………………………………… 39

ج – ويژگي هاي رژيم هاي بين المللي ………………………………………………………….. 42

د – انواع رژيم هاي بين المللي……………………………………………………………………… 42

ه – گروه بندي رژيم هاي بين المللي……………………………………………………………….. 45

و – رژيم هاي رسمي سياستگذار و عملياتي……………………………………………………… 46

ي – عوامل موثر در تشکيل رژيم هاي بين المللي و رويکردهاي نظري…………………… 46

گفتار سوم : دلايل به وجود آمدن مشکلات تغييرات ،

و نيز نقش و کارکرد رژيم هاي بين المللي ………………………………………………………………..64

الف – مشکلات ماهوي و بنيادين رژيم هاي بين المللي………………………………………..64

ب – مشکلات ساختي و شکلي ……………………………………………………………………..65

          ج – مشکلات تصميم گيري و تصميم سازي ……………………………………………………..67

د – نقش و کارکرد رژيم هاي بين المللي ………………………………………………………..69

ه – جايگاه حقوقي رژيم هاي بين المللي …………………………………………………………70

و – پارادايم هاي تحليلي رژيم هاي بين المللي ……………………………………………….. 73

ي – علل و عوامل موثر در تغيير رژيم هاي بين المللي……………………………………….85

نتيجه گيري……………………………………………………………………………………………….90

 

فصل سوم : رژيم هاي امنيتي بين امللي و مقايسه ديدگاه هاي ديدگاه امريکا و روسيه

مقدمه …………………………………………………………………………………………………………………92

گفتار اول مفهوم امنيت ، بازدارندگي ، کنترل تسليحات و خلع سلاح …………………………………93

الف – مفهوم امنيت ……………………………………………………………………………………93

ب – باز دارندگي و مراحل مختلف مسابقه تسحيلاتي امريکا و روسيه (شوروي سابق)  95

ج – کنترل تسليحات و خلع سلاح………………………………………………………………..105

1 – کنترل تسليحات و خلع سلاح در پس از جنگ سرد …………………………………..107

2 – کنترل تسحيلات و خلع سلاح پس 11 سپتامبر 2001 …………………………………111

گفتار دوم : ديدگاه هاي امريکا و روسيه نسبت به قرار دادهاي ABM و طرح سپر دفاع ملي

موشکي NMD …………………………………………………………………………………………………114

الف – گفتگوهاي محدوديت سلاح هاي استراتژيک………………………………………….119

1 – قرارداد سالت يک ………………………………………………………………………………119

2 – قرار دادسالت دو ……………………………………………………………………………….120

3 – قرار دادهاي استارت يک ، دو ، سه ،………………………………………………………120

4 – قرار داد سورت ………………………………………………………………………………….120

       ب سيستم دفاع ملي موشکي NMD  و ديدگاههاي موافقين و مخالفين آن ………… 121

1 – سيستم دفاع ملي موشکي NMD  و واکنش روسيه به آن. ……………………………….125

2 – پيامدهاي استقرار سيستم دفاع ملي موشکيNMD …………………………………………..129

3 – اثرات سپر دفاع ملي موشکي بر کنترل تسليحات……………………………………………… 129

ج – طرح سپر دفاع ملي موشکي NMD و حادثه 11 سپتامبر………………………………….131

گفتار سوم : رژيم بين المللي کنترل و مهار موشکي MTCR و نظامنامه موشکي ICOC ……….135

الف – رژيم مهار و کنترل فناوري مشکي MTCR ……………………………………………….137

ب –  دلايل کارايي و عدم کارايي رژيم کنترل و مهار فن آوري موشکيMTCR ……..142

ج – ايجاد نظام نامه يا کردار نامه موشکي ICOC ………………………………………………….148

د – رژيم کنترل صادرات تسليحات و ديدگاه هاي روسيه و امريکا …………………………..151

گفتار چهارم : کنوانسيون هاي منع سلاح هاي بيولوژيک و منع سلاح هاي شيميايي

CW – BWC……………………………………………………………………………………………………………….161

الف – کنوانسيون منع گسترش ، توليد و ذخيره سازي سلاح هاي بيولوژيک ( BWC)161

ب – کنوانسيون ممنوعيت کاربرد سلاح هاي شيميايي (CWC)……………………………….171

گفتار پنجم : دو رژيم امنيتي خلع سلاح هسته اي جهان (CTBT, NPT )…………………………..176

الف – نگاهي به مباني نظري انرژي هسته اي …………………………………………………………178

ب – آژانس بين المللي انرژي اتمي (IAEA ) ……………………………………………………..182

ج – معاهده منع گسترش سلاح هاي هسته اي ( NPT)………………………………………….185

د – رژيم امنيتي منع جامع آزمايشات هسته اي(CTBT )…………………………………………191

گفتار ششم : رﮊيم امنيتي ناتو ، رﮊيم کنترل تسليحات متعارف (CFE ) و بحث سامانه دفاعي موشکي در لهستان و چک ………………………………………………………………………………………………198

الف – رﮊيم امنيتي بين المللي ناتو ، ارزيابي جايگاه آن در محيط امنيت بين المللي…….198

ب – سپر دفاع موشکي در لهستان و چک و شکاف در رﮊيم امنيتي………………………….213

ج – رﮊيم کنترل تسليحات متعارف يا نيروهاي متعارف در اروپا (CFE )………………….219

نتيجه گيري………………………………………………………………………………………………………..226

 

فصل چهارم : نگرش امريکا و روسيه به پرونده هسته اي ايران

مقدمه …………………………………………………………………………………………………………………………….228

گفتار اول : تاريخچه روابط هسته اي ايران و امريکا پس از انقلاب…………………………………………229

الف – سير تعاملات ايران و آمريکا در خصوص مسائل هسته اي ……………………………..231

ب – استراتژي سياست خارجي امريکا در دوره بوش پسر در قبال ايران ……………………234

گفتار دوم : ديپلماسي هسته اي امريکا در قبال ايران …………………………………………………………….236

الف – برنامه هسته اي ايران از ديد امريکا ………………………………………………………………238

ب – سياست هاي امريکا براي مقابله با برنامه هاي ايران …………………………………………241

گفتار سوم : اتهامات ايالات متحده عليه فعاليتهاي هسته اي ايران ………………………………………….245

الف – اتهامات فني …………………………………………………………………………………………….245

ب – تحليل اقتصادي…………………………………………………………………………………………..246

گفتار چهارم : سياست خارجي ايران و روسيه در قبال يکديگر ……………………………………………248

الف – زمينه هاي همکاري ايران و روسيه……………………………………………………………..253

ب – زمينه هاي همکاري اقتصادي در سطح جهاني ………………………………………………254

گفتار پنجم : تغيير نگرش روسيه در خصوص پرونده هسته اي ايران از حالت بازي با ايران تا رأي مثبت به قطعنامه بر عليه ايران ……………………………………………………………………………………………256

نتيجه گيري……………………………………………………………………………………………………………………..262

 

فصل پنجم : بحث و نتيجه گيري ………………………………………………………………………………………264

پيوست ها و ضمائم :

پيوست (الف ) گاه شمار هستهاي در سال 1385……………………………………………………..272

پيوست (ب ) سير برنامه اتمي ايران در سال 1386…………………………………………………..277

کتابنامه

الف ) کتب فارسي ………………………………………………………………………………………………281

ب ) مقالات فارسي …………………………………………………………………………………………….287

ج ) نشريات فارسي ……………………………………………………………………………………………292

د ) جزوات درسي ………………………………………………………………………………………………293

و ) پايان نامه ها و رساله ها ………………………………………………………………………………….294

ه ) منابع اينترنتي و خبر گزاري ها …………………………………………………………………………296

ي ) منابع انگليسي ………………………………………………………………………………………………297

چکيده انگليسي ………………………………………………………………………………………………………………300

 

چکيده :

در فضاي پس از جنگ سرد تا زمان 11 سپتامبر 2001 و از حوادث تروريستي 11 سپتامبر تا زمان حال ، رﮊيم هاي بين المللي بخصوص رﮊيم هاي امنيتي بين المللي دستخوش تغييرات و تحولات عمده اي گرديده اند . اگر چه رﮊيم هاي امنيتي بين المللي از دير باز مطرح بوده نظير : کنسرت اروپايي ، پس از جنگ هاي ناپلئوني ، اما عمدتا رﮊيم هاي امنيتي پديده اي قرن بيستمي هستند که به دولتها اين اجازه را ميدهند که از مشکلات و تنگناهاي امنيتي بگريزند . رﮊيم هاي تمام عيار امنيتي تنها در قرن بيستم و به ويژه با شروع جنگ سرد رو به گسترش گذاشتند . اما کار آمد بودن اينگونه رژيم ها اغلب مورد ترديد قرار گرفته است . بعضي از رژيم هاي امنيتي بزرگ مانند : سالت يک      ( 1972 ) و سالت دو ( 1979 ) که به منظور کنترل رقابت تسليحاتي بين ايالات متحده امريکا و اتحاد جماهير شوروي سابق طراحي شده بودند ، در حقيقت رژيم هاي بي اعتباري بودند . مطابق تعريف رژيم هاي امنيتي ، وجود عناصر  ضمني و سريع و باور هاي مشترک در ميان بازيگران ، به رغم اختلافات مبنايي ، موجب تعيين محدوديت هاي خاص در رفتار بازيگران مي شود . اين در حالي است که تعابير متفاوت منافع ژئواستراتژيک امريکا و روسيه ، در نظام بين المللي موجب شکاف در برداشت رژيم هاي امنيتي ، اولا توسط صاحبان قدرت انجام مي شوند ، ثانيأ مکانيزم هاي همکاري را شکل مي دهند که در ميان دولتها و ساير بازيگران ديگر ايجاد اعتماد و امنيت کرده و به ثبات نظام بين المللي کمک مي کنند ، ثالثأ رژيم ها توسط عوامل متعددي که عمده ترين آن قدرت مي باشد دستخوش تغيير مي شوند . در واقع صاحبان اصلي قدرت ، همانا ايالات متحده امريکا ابر قدرت چهار بعدي ( فرهنگي ، سياسي اقتصادي و نظامي ) و فدراسيون روسيه ابر قدرت تک بعدي ( نظامي ) هستند که رژيم هاي امنيتي را شکل مي دهند و همين قدرتها هستند که زمينه ساز تغيير و نابودي رژيم هاي امنيتي مي گرند . بر اين اساس سعي شده است در اين رساله به مقايسه ديدگاه هاي امريکا و روسيه نسبت به رژيم هاي امنيتي بين المللي پرداخته شود که اين رژيم ها شامل NPT , PTBT  , سالت 1و 2 MTCR استارت 1 و 2 و 3 CWC , BWC , CFE , NATO , IAEA , SORT , ICOC , NMD , ABM , CTBT …. مي باشند . همچنين به بررسي نظريه رژيم هاي بين المللي و نگرش امريکا و روسيه نسبت به پرونده هسته اي ايران نيز پرداخته مي شود .

 

فصل اول

کليات پژوهش

 

1 – طرح مسئله

پس از فرو پاشي اتحاد جماهير شوروي و پايان جنگ سرد جهان شاهد آن بود که از دل ابر قدرت شرق پانزده جمهوري تحت عنوان کشورهاي مستقل مشترک المنافع موسوم به CIS ها پديد آمد و مهمترين آنها که ميراث دار واقعي شوروي سابق بود جمهوري فدراتيو روسيه مي باشد ، روسيه در بدو امر پس از پديد آمدن دچار مشکلات فزاينده داخلي بوده به همين دليل از بسياري از مواضع سابق عقب نشيني نمود ، علت ديگر آن قدرت باز دارندگي نظامي امريکا و تاثير آن بر ناتو شوروي امنيت مي باشد . در اين دوران امريکا به عنوان پيروز اصلي جنگ سرد در صدد ايجاد ساختار هژمونيک و طراحي نظام بين الملل و فضايي دو راستاي نظم نوين جهاني که جرج بوش پدر آنرا مطرح کرده ، بوده است . در اين ساختار امريکا در رأس هرم قدرت جهاني به عنوان يک هژمون قرار

مي گرفت و در صدد تک قطبي کردن جهان و نگرش به بين الملل گرايي بوده ، در واقع نظم نوين جهاني داراي دو موج بوده ، موج اول در پي حمله عراق به کويت در 2 اوت 1990 و حمله نيروهاي اختلاف بين المللي به رهبري امريکا صورت گرفت و موج دوم آن حوادث 11 سپتامبر 2001 بوده است . در موج اول هدف بيرون راندن عراق از کويت و تضمين جريان نفت و دوم مقابله با تروريسم بين الملل بوده است . در فاصله پايان جنگ سرد تا حوادث 11 سپتامبر به دليل اشاعه سلاح هاي هسته اي و سلاح هاي کشتار جمعي (WMD) و بروز تهديدات امنيتي ، پيمان هاي امنيتي بسياري ميان امريکا و روسيه به امضاء رسيد که در واقع ادامه همان قرار دادهايي بود که در زمان جنگ سرد در چهار چوب رژيم هاي بين المللي کنترل تسليحات خلع سلاح و باز دارندگي صورت گرفت که مي توان به پيمان NPT در سال 1968 SALT 1 در سال 1972 SALT 2, در سال 1979 و رژيم بين المللي کنترل و مهار فناوري موشکي MTCR اشاره کرد . اولين پيمان امنيتي بين روسيه و امريکا در بحبوحه فروپاشي شور ي START(1) بود که در سال 1991  به توافق طرفين رسيد ، در سال 1993 START(2) مطرح گرديد اما دوماي روسيه به دليل هزينه بالاي آن و گسترش ناتو به شرق با ن مخالف نمود اما به هر حال در 97 به تصويب دوما رسيد در همين سال START (3) مطرح گرديد . در اين دوران پيمان هاي ديگري در چهارچوب رژيم هاي امنيتي بين المللي به امضاء رسيد . نظير کنفرانسيون منع سلاح هاي شيميايي (CWC) و کنوانسيون منع سلاح هاي بيولوژيک (BWC) و پيمان NPT که در سال 1995 به طور نامحدود امضا گرديد و در سال 1996 پيمان منع جامع آزمايشات هسته اي CTBT مورد توافق قرار گرفت . در دستور کار همکاري هاي امنيتي روسيه و امريکا پس از دوران کمونيسم موارد زير مطرح بوده .

1 – حفظ ثبات هژموفيک

2 – بر چيدن جنگ سرد

3 – جلو گيري از تکثير سلاح هاي کشتار جمعي

4 – مورد توجه قرار دادن بي ثباتي هاي منطقه اي . با وجود اين مسکو بايد مداخله جويي نظامي امريکا ، برنامه دفاعي موشکي نا محدود آن استقرار نيروهاي امريکايي در جمهوري هاي سابق شوروي و مهم تر از همه اينها واقعيت برتري نظامي گسترده امريکا را در نظر بگيرد . پس از نابودي بلوک شرق ، پيمان ناتو که در چهار چوب رژيم هاي امنيتي بوده دچار بحران هويت گرديد اما با استراتژي امريکا مبني بر گسترش به سمت شرق جان دوباره يافته و از بعد آتلانتيکي به فرا آتلانتيکي تغيير نگرش داده که با مخالفت شديد روسيه مواجه شد . چرا که ناتو در حياط خلوت روسها ، آسياي مرکزي و قفقاز جنوبي نفوذ کرده بود و براي سد آن روسها با همکاري چين پيمان شانگهاي 5 را به وجود وردند که با پيوستن ازبکستان به آن در سال 2001 به سازمان همکاري شانگهاي(SCO)تغيير نام داد . اما حوادث 11 سپتامبر 2001 که تحولي شگفت در اوايل هزاره سوم محسوب مي شود باعث امنيتي و نظامي شدن محيط بين الملل گرديده و تمامي الگوهاي نوين قدرت را که از پي فرو پاشي کمونيسم شکل گرفته بود را منسجم تر نمود در اين چهار چوب امريکا در جهت تنظيم نظام تک قطبي و يک جانبه گرايي گام برداشته و استراتژي تفوق را مناسب ترين الگو براي رهبري در جهان مد نظر قرار داد و جرج واکر بوش خواهان افزايش هزينه هاي نظامي ،حضور گسترده تر و تهاجمي تر  در جهان و تقويت نهادهاي امنيتي گرديد ،روسيه در اين دوران چاره اي جز پشتيباني و حمايت از امريکا در در مقابله با تروريسم و پيروي از طرح جنگ پيشدستانه و پيشگرايانه نو محافظه کاران نداشت اما حوادث 11 سپتامبر تاثير عميقي بر رژيم هاي امنيتي بين المللي داشته است ، براي نمونه خروج امريکا از پيمان دو جانبه با روسيه تحت عنوان ABM يا پيمان ضد موشکهاي بالستيک را مي توان نام برد که اين پيمان در واقع سنگ بناي روابط هسته اي امريکا و شوروي سابق و روسيه فعلي است و اجراي طرح پر هزينه NMD سپر دفاع موشکي ملي که از 50 ايالت امريکا از زمين ، دريا و هوا محافظت مي کند و ايجاد چالش در MTCR مي باشد . امريکا از طريق رژيم هاي امنيتي نظير CTBT, NPT در صد تحميل اراده خود به سايرين است در اين حين روسيه با وجود رئيس جمهور پراگماتيست و عملگراي خود پوتين در صدد گرفتن امتياز از امريکا بوده و پيمان SORTاز سوي محققان نوعي امتياز از سوي امريکا به روسيه تلقي مي گردد . در سالهاي اخير روسيه بدنبال احياء مجدد قدرت خود بوده و به مقابله امريکا در راستاي سياست يکجانبه گرايي ن پرداخته و خواهان چند جانبه گرايي در تمامي عرصه هاست نمونه بارز مخالفتهاي روسيه سخنراني اخير پوتين در کنفرانس امنيتي مونيخ ، مخالفت با استقرار سامانه دفاع موشکي در لهستان و جمهوري چک ، مخالفت با استقلال کوزوو در شبه جزيره بالکان ، استفاده از حربه انرژي براي به زانو در آوردن کشورهاي غرب گراي حاشيه اي خود ، خروج از پيمان کنترل تسحيلات متعارف (CFE)  تقابل با امريکا در منطقه قطب شمال بر سر ذخاير نفت و گاز افزايش هزينه هاي نظامي و انجام مانور نظامي با اعضاي شانگهاي است . در کل روسيه و امريکا در صدد تعريف جديدي از رژيم هاي امنيتي بين المللي و ساختار نظام بين الملل در راستاي منافع ملي خويش مي باشند . در اينجا منظور از ساختار نظام بين الملل مجموعه عوامل تاثير گذار در سمت گيري سياست خارجي هر کشور است که مجموعه فرصتها ، امکانات و محدوديت ها را در اختيار سياستگذاران قرار مي دهد و منظور از رژيم هاي بين المللي مجموعه : اصول . هنجارها . قواعد و فرايند هاي تصميم گيري که به طور مستقيم و غير مستقيم با اهداف مشترک اعضا مطابقت داشته و در محدوده مشخصي از جغرافياي روابط بين الملل متمرکز بوده است در جهان امروز امريکا و روسيه ديگر دشمن يکديگر نيستند ولي متحد يکديگر هم نيستند و حتي تبديل به شرکاي کاملي نيز نشده اند ، بلکه بيشتر در صدد امتياز گيري از يکديگر و توسعه نفوذ خود در عرصه جهاني مي باشند .

 

2 سؤال اصلي 

دو کشور فدراتيو روسيه و ايالات متحده امريکا چه ديدگاهي نسبت به رژيم هاي امنيتي بين المللي دارند ؟

 

 

3 سؤالات فرعي

1 – تقابل روسيه و امريکا چه تاثيري بر رژيم هاي امنيتي نظير :پيمان منع تکثير سلاح هاي هسته اي، پيمان منع جامع آزمايشات هسته اي ، پيمان ضد موشکهاي بالستيک ، سپر دفاع موشکي ، ناتو و رژيم مهار فناوري موشکي داشته است ؟

2 – آيا در عصر حاضر کنترل تسليحات و خلع سلاح امکان پذير است ؟

 

4 فرضيه اصلي

هم روسيه و هم امريکا در راستاي منافع ملي خود به دنبال تعريف جديدي از ساختار نظام بين الملل و رژيم هاي امنيتي بين المللي نظير MTCR , NATO , NMD , ABM, CTBT , NPT : ، که زير مجموعه ن را تشکيل مي دهد مي باشند و هر گونه تقابل ميان آنها باعث ايجاد چالش در رژيم هاي امنيتي مي گردد .

.

.

فصل سوم

رژيم هاي امنيتي بين المللي و مقايسه ديدگاه هاي امريكا و روسيه

 

مقدمه :

اگر چه رژيمهاي امنيتي عمدتا پديده اي قرن بيستمي هستند كه به دولتها اجازه مي دهند تا از مشكلات و تنگناهاي امنيتي بگريزند اما مي توان نمونه هاي پيشين را نيز شناسايي نمود . بعنوان مثال كنسرت اروپا[1] رژيمي را تشكيل مي داد كه بعد از جنگهاي ناپلوئوني ، دولتهاي محافظ كار اروپا براي مقابله با انقلاب ها و مخاصمات آينده ان را ايجاد كرده بودند .

همزمان در ديگر سوي آتلانتيك ف انگليسيها و امريكائيها موافقتنامه راش بگات [2] را در سال 1817 ايجاد نمودند تا درياچه هاي بزرگ [3] را غير نظامي كنند . اما درحالتي كه رژيم ضمني در اروپا در مدت كوتاهي بعد از شكل گيري آن رو به ضعف گذاشته بود ، رژيم تمام عيار دو جانبه در امريكاي شمالي به تدريج قويتر مي شد تا اينكه سرانجام مدر طولاني بين كانادا و ايالات متحده براي هميشه غير نظامي شد .

با اين حال ، تلاشهاي مستمر براي ايجاد رژيم هاي تمام عيار امنيتي تنه در قرن بيستم و بويژه با شروع جنگ سرد رو به گسترش گذاشت . اما كار امد بودن اين رژيمها اغلب مرود ترديد قرار گرفته است .

بعنوان مثال جرويس معتقد است بعضي از رژيمهاي بزرگ مانند سالت 1( 1972) و سالت 2 (1979) كه به منظور كنترل رقابت تسليحاتي بين ايالات متحده و شوروي سابق طراحي شده بودند در حقيقت رژيمهاي بي اعتبار بودند . بر غم مذاكرات طولاني مدت و موافقتنامه مفصل ، شواهدي دال بر كنترل رقابت تسليحات از سوي آنها وجود نداشت ، زيرا هيچ كدام از ابر قدرتها از ديگري توقع نداشت تا از توسعه فناوري سلاحهاي جديد دست بكشد.

با اين وجود ، موافقتنامه هاي كنترل تسليحاتي نيز وجود داشته است كه به نظر مي رسد رژيمهاي امنيتي شكننده اي را ايجاد كرده اند . موافقتنامه منع آزمايش محدود [4] در سال 1963 بدون شك ممنوع كردن آزمايشهاي جوي را تشويق مي نمود . موافقتنامه منع گسترش تسليحات هسته اي سال 1968 همچنان بعنوان قيد و بندي برا يافزايش تعداد دولتهاي درنده تسليحات هسته اي محسوب مي شود . اين موافقتنامه را بيش از 187 كشور – اكثريت عظيم كشورها در نظام بين الملل امضاء كرده اند . اين رژيم اگر چه بي ثبات است اما از حمايت گسترده اي برخوردار است به گونه اي كه اگر كشوري اين موافقتنامه را نقض نمايد با مخالفت گسترده اي روبرو خواهد شد . ( بيليس واسميت ، 1383 ، 686-684)

رژيم هاي امنيتي [5] وقتي شكل مي گيرند كه گروهي از كشورها براي حل اختلاف ها و جلوگيري از جنگ با يكديگر همكاري مي كنند تا تنگناي امنيتي ناشي از اقدامات آنها و فرضيات آنها درباره رفتارهاي ديگران ف بر طرف شود . بر اين اساس در اين فصل سعي مي شود به مقايسه ديدگاهاي روسيه و امريكا نسبت به رژيم هاي امنيتي نظير CFE , NPT , CTBT, ICOC, MTCR, NMD, ABM ف آژانس بين المللي انرژي اتمي ، N8to ، و همچنين به استقرار سپر دفاع موشكي در لهستان و چك كنوانسيون منع سلاحهيا بيولوژيك BWC و شيميايي CNC پرداخته شود .

 

گفتار اول : مفهوم امنيت ، بازدارندگي ، كنترل تسليحات و خلع سلاح

الف – مفهوم امنيت:

بيشتر نويسندگان معتقدند كه امنتي « مفهومي مورد اختلاف » است . نوعي اتفاق نظر وجود دارد كه به صورت تلويحي معتقد است امنيت به معني رهايي از تهديدات در قبال ارزش هاي بنيادين (هم براي افراد و هم براي گروه ها) است اما درباره اينكه توجه و تمركز اصلي بايد در سطح فرد ، ملي و يا بين المللي باشد اختلاف نظرهاي بسياري ، وجود دارد . در دوره جنگ سرد ، بيشتر نوشته ها پيرامون موضوع امنيت تحت سيطرة ديدگاه لزوم حفظ امنيت ملي قرار داشت ، كه عمدتا تعريف آن با اصطلاحات نظامي بيان مي شد . مهم ترين نكته مورد توجه نظريه پردازان دانشگاهي و دولتمردان ، توانمندي هاي نظامي بود كه كشورشان مي توانست تدارك ببيند ، تا بتواند با تهديداتي كه با انها مواجه مي شود مقابله كند . در سالهاي اخير اين ديدگاه نسبت به امنيت به دليل اينكه قوم پرستانه است و بسيار تنگ نظرانه تعريف مي شود مورد انتقاد قرار گرفته است .

در مقابل برخي از نويسندگان معاصر معتقد به نوعي مفهوم گسترش يافته امنيت هستند كه خارج از محدوده بسته امنيت ملي بتواند ملاحظات ديگري را نيز مورد توجه قرار دهد . بري بوزان [6] در مطالعه خود با عنوان « مردم ، دولت ها و ترس [7] » ، معتقد است به نوعي ديگاه نسبت به مسئله امنيت نياز درايم كه علاوه بر حنبه هاي نظامي ، شامل جنبه هاي سياسي ، اقتصادي ، اجتماعي و زيست محيطي نيز باشد و با توجه به شرايط گسترده تر بين المللي تعريف شود .

اين ديدگاه مستلزم ان است كه كشورها بر سياست هاي بيش از حد معطوف به خود در زمينه امنيت غلبه كرده و به منافع همسايگان خود نيز بينديشند . (بوزان ، 1382 ، 214)

تحقيق بوازن سئوالات جالب و مهمي را مطرح مي كند . از جمله اينكه ايا ملاحظات امنيت ملي و امنيت بين المللي با هم سازگار هستند و يا اينكه با توجه به ماهيت نظام بين الملل ، ايا كشورها مي توانند به همكاري هاي بيشتر بين المللي و جهاني فكر كند . اين توجه خاص به تنش بين امنيت ملي و امنيت بين المللي مرود پذيرش تمايم نويسندگاني كه درباره مسئله امنيت مطلب مي نويسند ، نيست . گروهي معتقدند تاكيد بر كشور و روابط بين كشورهاي مختلف موجب ناديده گرفتن تغييرات عمده اي مي شود كه پس از پايان جنگ سرد به وجود امده ، به اين معناست كه توجه بيشتري بايد به مسئله امنيت اجتماعي شود .

بر اساس اين ديدگاه ف رشد پديدة ادغام كشورها در مناطقي مانند اروپا نظم سياسي جهان را كه بر مبناي كشور – ملت ها شكل گرفته بر هم يم زند و ملت ها را در چهار چوب هاي سياسي بزرگتري قرار ميدهد ( مثل اتحاديه اروپا ) . در عين حال، تجزيه كشورهاي مختلف ، مثل اتحاد جماهير شوروي و يوگسلاوي ، مشكلات جديد درباره مرزها ، اقليت ها و ايدئولوژي هاي سازمان دهندة ان ها پديد اورده كه منجر به بي ثباتي منطقه اي فزاينده اي شده است . اين امر منجر به تقويت ديدگاهي شده كه معتقد است گروه هاي قومي – ملي ، به جاي كشورها ، در تجزيه و تحليل هاي امنيتي بايد در مركز توجه قرار گيرند . ديگر صاحبنظران معتقدند به دليل اينكه در دهه 1990 جامعه اي جهاني شكل گرفته كه در مرحله جنيني است ، تاكيد بر امنيت ملي و بين المللي چندان درست نيست . اين انديشمندان نيز مانند نظريه پردازان امنيت اجتماعي به فروپاشي كشور – ملت ها اشاره مي كنند ولي معتقدند نبايد به جامعه در سطح قومي – ملي توجه بيشتري شود ، بلكه بايد هدف اصلي حفظ امنيت جهاني باشد . اين نويسندگان معتقدند يكي از مهم ترين گرايشات در پايان قرن بيشتم روند گسترده جهاني شدن بود ، كه اكنون نيز در حال كامل شدن است .

انان مي پذيرند كه اين روند ، تهديدها و مخاطرات خود را به همراه دارد . اين خطرات عبارتند از فروپاشي نظام پولي ف گرم شدن كره زمين و خطرات حوادث هسته اي . اين گونه تهديدها براي امنيت در سطح جهاني عمدتا خارج از كنترل دولتها هستند . به نظر اين افراد تنها با شكل گيري جامعه اي جهاني مي توان به گونه موثري به مقابله با اين تهديدات پرداخت . در عين حال ، نويسندگان ديگري نيز هستند كه درباره جهاني شدن تاكيد بر تغيير ماهيت دولتها ( و نه مرگ انها) دارند و معتقدند در سالهاي آغازين قرن جديد موضوعات امنيتي جديد ي براي كشورها پديد امده است . والتريپسن [8] مي گويد : ملتي در امنيت زندگي مي كند كه براي پرهيز از جنگ مجبور به قرباني كردن ارزش هاي بنيادين خود نباشد و همچنين اگر به مبارزه طلبيده شد ، بتواند آن ارزش ها را با كسب پيروزي در چنان جنگي محافظت نمايد . ( بيلس و اسميت ، همان 572-570)

 

ب- باز دارندگي [9] و مراحل مختلف مسابه تسليحاتي امريكا و روسيه ( شوروي سابق)

واژه بازدارندگي در مقابل واژه انگليسي deterrence اتخاذ گرديده است . فرهنگ معين بازداشتن را در فارسي به معني « منع كردن ، جلوگيري كردن ، توقيف كردن و حبس كردن » معني مي كند . ( معين ، 1374 ف 454)

اما واژه انگليسي Deterrence از فعل Deter و ان نيز از لغت لاتين Deterrere مي آيد كه از تركيب (away from + terrer) de+terrere گرفته شده است ، يعني « پيش گيري از انجام عملي به سبب ترس وحشت و ترور » ، با مفهوم مذكور ، بازدارندگي يك اثر رواني بر دشمن دارد و او را از انديشه حمله يا شروع به جنگ باز مي دراد . اين نوع تهديد بايد پيامي صريح داشته باشد و ان پيام بايد تهديد به رنج و آسيب را انتقال دهد .

معمولا در بازدارندگي ، عمل متقابل با تلافي جويانه نقشي اساسي دارد . اين پيام بايد طوري باشد كه اگر دشمن ف جنگ را اغاز كند ، بهاي سنگيني را بپردازد . پس بازدارندگي بين دو دولت الف و ب عبارت است از قدرت تهديد ازناحيه الف عليه ب به منظور پيش گيري از اغاز جنگ از ناحيه ب ، به نحوي كه در فقدان اين قبيل تهديدات ب بتواند به جنگ مبادرت ورزد . البته بايد متوجه بود كه بين بازدارندگي از طريق انكار [10] و بازدارندگي از طريق عمل متقابل و تلافي [11] تفاوت هايي وجود دارد . انكار يعني هر گونه پيش گيري از حمله مانند استفاده از فن اوري و عدم توانايي فني براي ساقط كردن كلاهك هاي هسته اي در هنگام حمله ، ولي تلافي ، تهديد به عمل متقابل است .

اگر بازدارندگي از طريق سلاح هاي سنتي و غير هسته اي انجام گيرد ، آنرا بازدارندگي متعارف گيوند ، يعني تهديد به رنج از طريق سلاحهاي متعارف صورت مي گيرد و بر عكس اگر تهديد به رنج از طريق سلاح هاي هسته اي انجام گيرد ، آنرا بازدارندگي هسته اي [12] گويند . از آنجا كه درد و رنج سلاحهاي هسته اي شديد تر از سلاح هاي متعارف است ، لذا تهديد به آسيب رساني از طريق سلاح هاي هسته اي آثار بازدارندگي بيشتري خواهد داشت . [13] پس بازدارندگي هسته اي ، تهديد به درد شديد است و بازدارندگي متعارف تهديد به درد خفيف است . (snyder , 1961,3-10)

بازدارندگي هسته اي ممكن است كلي يا اني [14] و نيز حداقل [15] باشد . بازدارندگي كلي يا آني سياستي است كه تمام دارندگان سلاح هاي هسته اي در آرزوي به دست اوردن ان هستند ولي در عمل تنها عده اي توان ان را دارند . لذا اين نوع بازدارندگي در واقع در اختيار ابر قدرتهاست . بين دكترين هاي بازدارندگي ابرقدرتها و قدرت هاي كوچك بايد تفاوت قايل شد . ابر قدرت مثل امريكائيان و روس ها به بازدارندگي كلي و فوري معتقدند ، اما انگليسي ها و فرانسوي ها و تا حدي چيني ها و اخيرا هندي ها و پاكستاني ها به بازدارندگي حداقل قائل اند . بازدارندگي حداقل ، مستلزم داشتن توان ضربه دوم است تا حدي كه بتواند دشمن را از اغاز حمله هسته اي باز دارد ، خواه ان حمله از طرف يك ابر قدرت باشد و يا زا ناحيه قدرتهاي كوچك تر . بنابراين ، اين نوع بازدارندگي ، نسبي است و فرانسوي ها به ان بازدارندگي نسبي مي گويند . هدف ف نابودي دشمن نيست بلكه وارد ساختن ضربه قابل ملاحظه و تلفت مهلكي است كه دشمن را در برابر ساير قدرتهاي هسته اي ضعيف سازد .

فرانسوي ها ان را بعنوان بازدارندگي قدرتمندان از سوي ضعف مي نامند. [16] اين نوع بازدارندگي بر هدف هاي ارزشي متقابل [17] تاكيد دارد ، نه بر هدف هاي نيروهاي متقابل [18] بعنوان مثال ، انگليسي ها در دهه 1950 باز دارندگي حداقل خود را در اين مي ديدند كه هدف هاي حساس اتحاد شوروي مانند KGB ، تاسيسات نظامي صنعتي را چنان مورد حمله قرار دهند تا روس ها به طور يقين توان جنگ افروزي را در مقابل امريكا از دست بدهند ، و در واقع موازنه هسته اي بين امريكا و شوروي را به هم بريزد . انگليسي ها در اين هدف گيري ، قريب به 20 هدف صنعتي و نظامي را در نظر گرفته بودند . فرانسوي ها نيز هيمن دكترين را در مقابل شوروي اعمال مي كردند ، با اين تفاوت كه در اواخر دهه 1960 انگليسي ها يك چنين توانايي هسته اي را پيدا كرده ولي فرانسوي ها در ان حد نبودند . اما از دهه 1970 بتدريج فرانسوي ها توانستند تاسيسات هسته اي خود را مدرنيزه كنند و به ان ميزان برسند و برعكس ، انگليس از لحاظ هسته اي اگر سقوط نكرده باشد ، فقط درصدد حفظ ان وضعيت بوده است . در واقع ستراه هسته اي انگليس رو به درخشش نبوده است . (Freedman , 1989,87-8)

بازدارندگي نيروهاي هسته اي ميان برد ، موسوم به نيروهيا تاكتيكي ، براي قدرتهاي بزرگ ، مهم بوده و ابر قدرتها به تحصيل اين قبيل نيروها كمر همت بسته اند ، اما آثار بازدارندگي آنها براي نيروهاي كوچك تر مشخص نيست .

اين نيروها نمي توانند عليه اهداف استراتژيك دشمن به كار گرفته شوند ، اما مي توان انها را عليه خطوط ارتباطي و خط تداركاتي دشمن بكار برد . از اين لحاظ اثر بازدارندگي ان متوجه اهداف تداركاتي [19] است . چيني ها در اين خصوص اظهار نظر نكرده اند و فرانسويها ان را پيش استراتژيك [20] خوانده اند . و ان را بيش از متوسل شدن به بازدارندگي استراتژيك ف بعنوان اخرين حربه و ابراز حل و فصل محسوب مي كردند . (Ibid , 108)

انگليسيها نيز ان را در چارچوب واكنش انعطاف پذير ناتو تلقي مي كنند . علي رغم ظهور بازدارندگي حداقل در بين قدرتها ( قدرتهاي كوچك تر ) بايد اذعان داشت كه مسابقات تلسيحاتي ايالات متحده امريكا و شوروي سابق ، تكامل بازدارندگي هسته از را شكل داده و دكترين هاي بازدارندگي هسته‌اي نيز به موازات اين مسابقات تسليحاتي طراحي شده اند . اين مسابقات مراحل مختلفي را طي كرده‌اند.

1- مراحل مختلف مسابقه تسليحاتي بين امريكا و شوروي سابق ( روسيه فعلي)

مرحله اول ، دوران تانحصار اتم از سوي امريكا (1949-1945)

مرحله دوم ، دوران تسلط ( نه انحصار) امريكا ( 1957-1949)

مرحله سوم ، دوران برتري ( و نه تسلط ) امريكا (1966-1958)

مرحله چهارم ، دوران برابري هسته اي امريكا و شوروي ( 1980-1967)

مرحله پنجم ، دوران افول اقتصاد هسته اي شوروي ( 1991-1980)

مرحله ششم ، آغاز دوران اشاعه سلاحهاي هسته اي ( 2000-1991)

مرحله هفتم ، از سكوت و همياري روسيه تا تلاش براي احياء مجدد ( تا زمان حال- 2001)

در مرحله اول ، نظريه پردازي متوجه پيامدهاي سلاح هاي هسته اي بر جنگ و روابط بين الملل است و نه دكترين اجرايي . در اين دوران كه در واقع جنگ دوم جهاني ، توان نظامي امريكاو شوروي را تحليل برده بود ، بازدارندگي هسته اي براي امريكا وجهه خاصي را ايجاد كرده بود . روس ها از لحاظ نيروي زميني قوي بودند و حتي اروپائيان مي گفتند كافي است كه روس ها چكمه به پا كنند و راهي اروپا شوند ، اروپا تسخير خواهد شد . هنوز هم امريكائيها مدعي اند كه آنها در دوران انحصار هسته اي مي توانستند از بمب اتم استفاده كند ولي چنين نكردند و جهانيان و روس ها بايد اين انسان دوستي ، رحم و مروت امريكاييان را به خاطر بسپارند . گفته مي شود كه در آخر دوران انحصار اتم ، امريكا حدود 300 بمب اتم داشت ولي در تبليغات و رسانه هاي گروهي ، تعداد ان را بسيار بيشتر عنوان مي كردند . نوع بمب ها اتمي [21] بود و امريكاييان هنوز به بمب هيدروژني[22] دست پيدا نكرده بودند . ( راس ، 1357 ، 69)

مرحله دوم كه در ژوئن 1950 با جنگ كره اغاز شد و كره شمالي به كره جنوبي حمله كرد ، روس ها واكنش جدي امريكا را پيش بيني نيم ركدند ، اما بر عكس امريكاييان دخالت نظامي گسترده كردند . امريكايي ها در اواخر همان سال به عمق خاك كره شمالي نفوذ كردند . چين كمونيست براي حفظ كره شمالي وارد عمل شد و جنگ ، شبه جزيره كره را فرا گرفت .

اشغال چكسلواكي از سوي كمونيست ها ، محاضره برلين در سال 1948 ، پيروزي كمونيست ها در چين و انفجار اولين بمب اتمي شوروي به سال 1949 پيشا پيش به آتش جنگ افزوده بود و اين امر باعث گرديد امريكاييان در سطح گسترده مسلح شوند . جنگ كره تجربه تلخي براي امريكاييان بود و زمامداران امريكايي ، هم در داخل و هم در جهان سياست ، اين تلخي را چشيدند . كمونيست ها توانستند نيروهاي امريكا و سازمان ملل را به عقب نشيني وا دارند . از آن پس امريكاييان تصميم گرفتند در هيچ سرزميني با نيروهاي كمونيست نجنگند . جان فاستردالس [23] ، وزير خارجه وقت امريكا اعلام كرد كه ايالات متحده در واكنش به حملات ديگر كمونيست ها عليه دنياي آزاد اين گونه پاسخ خواهد داد: « به شيوه و در محلي كه خود امريكا انتخاب مي كند » و اين عبارت به اين معنا بود كه اگر كمونيست ها در هر جاي دنيا جنگي از طريق دست نشاندگان خود راه بياندازند ، امريكا با خود اتحاد شوروي و با سلاح هاي هسته اي تلافي گسترده خواهد كرد .

.

.

.

جهت دریافت و خرید متن کامل پایان نامه و تحقیق و مقاله مربوطه بر روی گزینه پرداخت مستقیم که در بالای صفحه قرار دارد کلیک نمایید و پس از وارد کردن مشخصات خود به درگاه بانک متصل شده که از طریق کلیه کارت هایی عضو شتاب قابل پرداخت می باشید و بلافاصله بعد از پرداخت انلاین به صورت خودکار لینک دانلود مربوطه فعال گردیده که قادر به دانلود فایل کامل ان می باشید.

دیدگاهها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین نفری باشید که دیدگاهی را ارسال می کنید برای “دانلود پایان نامه ارشد : مقايسه ديدگاه هاي امنيتي بين المللي ( از پايان جنگ سرد تا زمان حال )”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *