برگشتن به مدیریت

دانلود پایان نامه : سبک رهبری در سازمانهای آموزشی

۵,۳۰۰ تومان

Continue Shopping
دسته: برچسب: , , , , , , , , , , , , , ,

توضیحات محصول

دانلود پایان نامه : سبک رهبری در سازمانهای آموزشی

98ص

 

 

فصل دوم

(پیشینه نظری تحقیق)

 

 

 

 

مقدمه :

شاید بتوان ادعا کرد که رهبریت بیش از هر موضوع دیگری در تاریخ تجربیات انسان متمدن باعث بحث و گفتگو میان مردم بوده است. مطالعه منظم رهبری و رفتار رهبران یک پدیده علمی قرن بیستم است که عمدتاً ناشی از توسعه علوم انسانی خصوصاً روان شناسی و جامعه شناسی در این قرن است. امروزه نیز رهبریت موضوعی جالب و با اهمیت است. یکی از دلایل اصلی این توجه این است که مردم رهبران را دارای قدرت زیاد می دانند که می توانند بانی اصلاحات و تغییرات مطلوبی در سازمان ها باشند. از رهبران سازمانها انتظار می رود که در یکسری کارها مثل برنامه ریزی، تصمیم گیری، برقراری ارتباطات و کنترل، پرتوان و با صلاحیت باشند ( شیرازی، 1373، ص 181 ).

این فصل به بررسی جنبه های نظری تحقیق اختصاص یافته و از سه قسمت تشکیل شده است. در قسمت اول سبک رهبری در سازمانهای آموزشی، مفاهیم رهبری، نظریه ها و مطالعات انجام شده در زمینه رهبری مطرح می شود. در قسمت دوم سلامت سازمانی، ابعاد آن، و رویکردهای مرتبط با آن مطرح می شود و در قسمت سوم به بررسی اجمالی سوابق پژوهش در ارتباط با موضوع این تحقیق اختصاص یافته است.

 

قسمت اول

رهبری در سازمانهای آموزشی

 

 

 

 

2-1 مفهوم و اهمیت رهبری :

رهبری بدلیل نقشی که در اثربخشی فردی و گروهی ایفا می کند عنوان بسیار مشهوری در رفتار سازمانی است و از آنجا که موضوع رهبری، انسان ها را طی اعصار گوناگون مشغول خود ساخته، توجه خاصی به آن می شود. هدف از رهبری، راهنمایی زیردستان در جهت بهتر فهمیدن هدف های سازمان و برانگیختن کارکنان به کار و فعالیت مؤثر است. از این رو، وظیفه و هدایت و رهبری ایجاب می کند که مدیران همواره با زیردستان خود در کنش و رابطه متقابل قرار گیرند.

باید متوجه بود که رهبری یک خاصیت ناشی از کوششهای جمعی است. هیچکس نمی تواند فارغ از وجود گروه، خود را رهبر بداند. رهبری عبارت از کوششی است که فرد در میان گروه از خود ظاهر می سازد.گروه و رهبری دو امر وابسته یه یکدیگرند وهیچکدام بدون وجود دیگری حاصل نمی شود. گروه باید دارای رهبری باشد، رهبری یک امر ضروری و حیاتی است که برای وجود و بقای گروه باید از جانب یک نفر نمودار شود.

گرچه واژه رهبری، آزادانه در ادبیات و زبان روزمره به کار میرود، سوء تفاهم بزرگی در اینکه چه معنایی از آن مراد است، وجود دارد. رهبری یک مفهوم چند وجهی است و آمیخته از افسانه، اندیشه متعارف، ایدآلیسم و اوهام است. قسمتی از این آشفتگی بدان سبب است که چه در مفهوم علم اجتماع و چه در کاربرد متداول، ایده رهبری از نگرش ویژه ای که فرد دارد و تظاهر می نماید. همانگونه که جیمز لی فام[1] خاطر نشان می سازد “در بخش اعظم مؤلفات مربوط به رهبری، این افسانه که رهبری ماهیت یکسان دارد همواره به چشم می خورد  ( هنسن، 1364، ص 257 ).

با این حال رهبری یکی از پر جاذبه ترین مباحث رفتار سازمانی است که به طور ناخوشایندی مفهوم بی ثباتی گشته و در متون مدیریت صدها تعریف از آن ارائه گردیده است. از میان این تعاریف، در مورد دو تعریف اتفاق نظر بیشتر وجود دارد.

  • رهبری پدیده ای گروهی است و نه فردی. البته ما از افرادی به عنوان رهبران صحبت می کنیم. اما رهبری تنها در فرایند تعامل میان افراد صورت می گیرد. در فرایند تعامل، شخص قادر خواهد بود که از طریق راههای معین و مطلوب به تفکر و عمل بپردازد.
  • رهبری به معنای اعمال نفوذ عمدی روی رفتار دیگران است.

بدین ترتیب، مفهوم رهبری با اعمال نفوذ روی رفتار دیگران از طریق تعامل اجتماعی معنی پیدا می کند ( آونز، 1382، ص 203 ).

وجود رهبری در تمامی سازمان ها و فعالیتهای اجتماعی ضروری و حیاتی است و این در سازمان های آموزشی بیشتر محسوس است. هر سازمان به رهبر و مدیری نیاز دارد تا با فکر و اندیشه خود بین سازمان و اهداف آن هماهنگی به وجود آورد. بنابراین شناخت سلوک و رفتار رهبر آموزشی در ارتباط با موقعیت های مختلف، نیازهای محیط کار، کادر آموزشی و تصمیمات مناسب با موقعیت از اهمیت اساسی برخوردار بوده زیرا اثربخشی رهبر بستگی به میزان تناسب سبک با موقعیت دارد. رهبری و مدیریت در سازمانهای آموزشی از اهمیت خاصی برخوردار بوده و ضایعات ناشی از عملکرد رهبری ضعیف منشاء بحرانهای فزاینده ای در سازمان ها می شود (الجزایری، 1379، ص 8 ).

2-1-1 تفاوت رهبری با مدیریت :

مدیریت و رهبری اغلب دو مفهوم مترادف تصور می شوند، حال آنکه بیشتر صاحبنظران این دو مفهوم را متمایز می دانند. رهبری در اصل نسبت به مدیریت مفهوم وسیعتری دارد. مدیریت نوع خاصی از رهبری محسوب می شود که در آن کسب هدفهای سازمانی بر سایر هدف ها اولویت دارد. اختلاف اساسی میان این دو مفهوم از کلمه « سازمان » بر می خیزد. رهبری زمانی صورت می گیرد که فردی به هر دلیل می کوشد بر رفتار فرد یا گروهی اثر بگذارد. این امر می تواند برای نیل به اهداف خود، فرد یا دیگران بوده و با اهداف سازمان نیز سازگار یا ناسازگار باشد (رضائیان، 1386، ص 375 ).

در مقایسه رهبری و مدیریت موارد ذیل قابل ذکر است :

  1. رهبر با ایجاد تغییر سروکار دارد، ولی مدیر برای برخورد با پیچیدگیهاست.
  2. رهبران از طریق ایجاد بصیرت نسبت به آینده جهت را مشخص می کنند و از طریق انتقال این دید به افراد و الهام بخشی، آنان را برای غلبه بر موانع آماده می سازند ؛ اما مدیران خوب از طریق برنامه ریزیهای رسمی، طراحی ساختارهای سازمانی خشک، نظم و انسجام را موجب می شوند.
  3. رهبران نگرش شخصی و فعال نسبت به هدف ها دارند، ولی مدیران نگرش غیر شخصی اگر نگوئیم انفعالی نسبت به هدف ها دارند.
  4. رهبران می توانند هدف های گوناگونی داشته باشند، اما در مدیریت اولویت با هدف های سازمانی است.
  5. رهبران در پست های پر مخاطره کار می کنند و اغلب در معرض مخاطره جویی و خطر پذیری قرار می گیرند، بویژه هنگامی که موقعیت خوبی پیش آمده باشد و دستاوردهای مهمی در میان باشد، ولی مدیران کار را یک فراگرد توانمند سازی می دانند که تلفیقی از افکار و افراد در تعامل با هم برای تدوین استراتژیها و تصمیمات است.
  6. رهبران با کارهای فکری سروکار دارند، ولی مدیران ترجیح می دهند با افراد کار کنند و از فعالیتهای مجرد اجتناب می ورزند، زیرا فعالیتهای ذهنی مجرد آنان را دلواپس می کند.
  7. رهبران به طرق ابتکاری و القایی با کارکنان مرتبط می شوند، اما مدیران با افراد از طریق نقشی که در توالی رخدادها یا فراگرد تصمیم گیری ایفا می کنند مرتبط می شوند.
  8. در رهبری سلسله مراتب مطرح نیست. هرکس بتواند بر تصمیم گیری دیگری اثر بگذارد او رهبر است و آنکه اثر پذیرفته، پیرو محسوب می شود، ولی در مدیریت سلسله مراتب مطرح است و ابزارهای نفوذ به طور سلسله مراتبی در اختیار مدیران قرار داده می شود.
  9. در رهبری عضویت ضرورت ندارد. رهبر می تواند خارج از سازمان باشد و بر افراد سازمان نفوذ داشته باشد، اما در مدیریت عضویت شرط است. پیش از آنکه برای کسی حکم مدیریت صادر شود نخست باید به عضویت آن سازمان در آید یا به آن سازمان مأمور شود تا بتواند منصب مدیریت را بر عهده گیرد ( رضائیان، 1386، ص 376 ).

2-1-2  نظریه ها و مدل های رهبری :

تئوری ها و نظریه های رهبری سازمانی را می توان به سه گروه مشخص یعنی تئوری رفتاری، اقتضایی و جدید طبقه بندی نمود. در تئوریهای رفتار می توان از پیوستار رفتار رهبری تننبام و اشمیت، سبک بلیک و موتون، سیستم های لیکرت و در تئوریهای اقتضایی از تئوری سه بعدی اثربخشی ردین، مدل هنجاری وروم ویتون، سیکل زندگی هرسی و بلانچارد، تئوری مسیر هدف و اقتضایی فیدلر، و از نظریه های جدید می توان سبکهای رهبری از نظر گوبا و مازو را نام برد ( الجزایری، 1379 ).

2-1-2-1 نظریه های رفتاری :

یکی از مشهورترین تئوریهای مربوط به سبک رهبری کار تننبام و اشمیت[2] است. مدل رهبری رئیس- محوری، مرئوس- محوری تننبام و اشمیت در اواخر دهه 1950 توسعه روز افزونی یافت. در این مدل رهبر بایستی با ابعاد و متغیرهای مختلف رهبری که تعیین کننده شیوه عمل او بود سروکار پیدا می کرد. شیوه رهبری بر حسب درجه اعمال قدرت از طرف مدیر و حدود آزادی عمل مرئوسین تغییر می کرد. مشخصه رهبری رئیس- محوری آن بود که همه قدرت ها در دست رئیس و مدیر مربوطه قرار داشت و وی کلیه تصمیم گیری ها را شخصاً انجام میداد و آنها را برای اجراء به گروه اعلام میکرد ( مرحله 1شکل 2-1) مشخصه رهبری مرئوس- محوری آن بود که رهبر دائره اختیارات مرئوسین را به ماکزیمم درجه می رساند و به آنها اجازه می داد که در چهارچوب شرایط و محدودیت های معینی آزادانه عمل کنند. (مرحله 7شکل 2-1). بین این دو قطب نیز، پنج مرحله قرار داشت که رفتار مدیر بر حسب درجه اعمال قدرت وی و حدود آزادی عمل مرئوسین تغییر می کرد. تننبام و اشمیت نتیجه گیری می کنند که رهبر موفق کسی است که خود را خوب می شناسد و به نقاط قدرت و ضعف خود آگاهی کامل دارد  (سلیمی، 1385،ص

 

1-9 بروکراسی و دیکتاتوری

1-1 مدیریت ضعیف

(منبع : سلیمی، 1385، اصول مدیریت آموزشی، ص 89 )

پنج الگو از مهمترین الگوهای احتمالی که یک فرد ممکن است از رهبران انتظار داشته باشد و عموماً نیز مورد مشاهده قرار می گیرد به شرح زیر می باشد : ( سلیمی، 1385،ص 89 ).

رهبری به سبک 1-1 ( سمت چپ پایین شبکه )

مشخصه شیوه مدیریت و رهبری 1-1 آن است که توجه کمی هم به فرد و هم به امر تولید معطوف می گردد. در چنین شیوه ای رهبر و مدیر صرفاً از منافع خود دفاع کرده و بندرت در مسیر منافع فرد و سازمان قدم بر می دارد. او تنها به فکر بقای خویش است و کاری به کارکنان و کیفیت و کارایی و عملکرد آنان نداشته و فقط نقش پیام رسانی از بالا به پایین را دارد. او از مسئولیت فرار کرده و در تصمیم گیری ها نقش واسطه را ایفا می کند و در واقع مظهر رهبری نمی باشد.

 

دیدگاهها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین نفری باشید که دیدگاهی را ارسال می کنید برای “دانلود پایان نامه : سبک رهبری در سازمانهای آموزشی”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *