برگشتن به علوم اقتصادی

دانلود پایان نامه ارشد : بررسي مزيت نسبي در توليد و صادرات فرش دستباف ايران

۷,۰۰۰ تومان

Continue Shopping
دسته: , , برچسب: , , , , , , , , , , , , ,

توضیحات

دانلود پایان نامه ارشد : بررسي مزيت نسبي در توليد و صادرات فرش دستباف ايران

345ص

فهرست مطالب
عنوان                                                صفحه
چكيده
فصل اول: كليات
1-1- مقدمه                                      2
2-1- اهميت تحقيق                                    2
3-1- فرضيات تحقيق                                   4
4-1- اهداف تحقيق                                    4
5-1- روش شناسي تحقيق                                5
6-1- سابقه تحقيق                                    6
7-1-فصل بندي و رئوس مطالعات تحقيق                       8
فصل دوم: مباني نظري اصل مزيت نسبي
1-2- راهبرد هاي توسعه اقتصادي و جايگاه تجارت بين الملل             10
1-1-2- راهبردهاي درونگراي توسعه اقتصادي                             11
2-1-2- راهبردهاي برونگراي توسعه اقتصادي                             13
2-2- تأثير تجارت بين الملل بر رشد اقتصادي                       16
1-2-2- تفسير سنتي نقش تجارت بين الملل                               16
2-2-2- تفسير نوين نقش تجارت بين الملل                               18
3-2- مباني تئوريك تجارت بين الملل و مزيت نسبي                   19
1-3-2- ديدگاه مزيت مطلق آدام اسميت                                  19
2-3-2- ديدگاه مزيت نسبي ديويد ريكاردو                               20
3-3-2- مزيت نسبي و هزينه فرصت هاي از دست رفته                       21
4-3-2- ديدگاه مزيت نسبي هكشر – اوهلين (نظريه جديد تجارت بين الملل)           21
5-2- شكاف فن آوري و پويايي در مزيت نسبي
     294-2- مزيت نسبي و سودآوري تجارت بين الملل                24
6-2- مزيت نسبي بالفعل و بالقوه                          34
1-6-2- مزيت نسبي بالفعل اسمي                                   36
2-6-2- مزيت نسبي بالفعل حقيقي                                       36
3-6-2- مزيت نسبي بالقوه اسمي                                   36
4-6-2- مزيت نسبي بالقوه حقيقي                                       36
فصل سوم: روش شناسي تعيين مزيت نسبي
1-3- شاخص هاي مزيت نسبي آشكارشده (RCA)                   41
1-1-3- شاخص هاي مبتني بر آمار توليد و صادرات                             41
1-1-1-3- معيار سهم صادرات                                    42
2-1-1-3- معيار سهم خالص صادرات                               43
3-1-1-3- شاخص يونيدو                                    43
2-1-3- شاخص هاي مبتني بر آمار صادرات                           43
1-2-1-3- شاخص بالاسا (BAL)                               43
2-2-1-3- شاخص دانگز – ريدل (DR)                              45
3-2-1-3- شاخص هاي خالص يونيدو                                45
3-1-3- شاخص هاي مبتني بر آمار صادرات و ابزار آماري                       45
1-3-1-3- نگرش درآمدي                                    46
2-3-1-3- نگرش رتبه اي                                   46
3-3-1-3- نگرش ثبات                                      47
4-3-1-3- نگرش درآمدي – ثبات                                  47
2-3- محدوديت هاي شاخص هاي RCA                            48
3-3- شاخص هاي مبتني بر روش هاي اقتصادسنجي                   49
1-3-3- تخمين توابع عرضه و تقاضاي محصول                              49
2-3-3- روش ديك                                                                                                            52
4-3- شاخص مبتني بر روش برنامه ريزي                                                                                  53
5-3- شاخص هاي طرف عرضه                                                                                        54
1-5-3- معيار هزينه منابع داخلي (DRC)                                                                             55
1-1-5-3- پيشينه كاربرد و فرمول محاسباتي DRC                                                                         55
2-1-5-3- تعريف قيمت هاي سايه اي و نقش آن در محاسبه DRC                                               58
3-1-5-3- تبديل عوامل توليد خارجي به داخلي و وضعيت DRC                                                  63
2-5-3- معيار نرخ حمايت مؤثر (EPR)                              65
3-5-3- معيار تجزيه و تحليل منافع اقتصادي (SBA) يا سودآوري خالص اجتماعي (NSP)     65
4-5-3- معيار الگوي داده – ستانده، برنامه ريزي و هزينه منابع داخلي                 66
6-3- شاخص‌هاي طرف تقاضا                          68
1-6-3- اهميت شناخت بازارهاي هدف صادراتي در ايجاد مزيت نسبي رقابتي             69
1-1-6-3- نقش مشخصه هاي تقاضا در بازارهاي هدف بر ايجاد مزيت نسبي رقابتي         71
    2-1-6-3- نقش تجزية بازارهاي هدف در ايجاد مزيت نسبي رقابتي                        72
    3-1-6-3- اهميت روابط سياسي در ايجاد مزيت نسبي رقابتي                                        72
2-6-3- كاربرد شاخص هاي طرف تقاضا در تعيين مزيت نسبي رقابتي                    73
7-3-بررسي مباني نظري نمونه گيري و انجام فعاليت ميداني تحقيق             75
1-7-3- علل نمونه گيري                                          76
2-7-3- روش هاي مختلف نمونه گيري در تحقيقات ميداني                        77
3-7-3- انواع نمونه گيري احتمالي (تصادفي)                            78
1-3-7-3- نمونه گيري تصادفي ساده                              79
2-3-7-3- نمونه گيري تصادفي سيستماتيك                         79
3-3-7-3- نمونه گيري تصادفي خوشه اي                           80
4-3-7-3- نمونه گيري تصادفي طبقه بندي شده                          80
4-7-3- روش تعيين حجم نمونه                           81
5-7-3- روش تجزيه و تحليل اطلاعات حاصله از فعاليت ميداني تحقيق             83
6-7-3- روش هاي تحليل آماري                                     84
1-6-7-3- آمار توصيفي                                           84
2-6-7-3- آمار استنباطي                                         85
1-2-6-7-3- تحليل آزمون ناپارامتريك چي دو                          85
2-2-6-7-3- تحليل عامل (Factor Analysis)                           86
فصل چهارم : تجزيه و تحليل نتايج حاصله از اندازه گيري مزيت نسبي
1-4- بررسي مزيت نسبي در صادرات فرش دستباف ايران                 91
1-1-4- بررسي روند صادرات فرش دستباف ايران                           92
2-1-4- محاسبه مزيت نسبي در صادرات فرش دستباف ايران                       94
3-1-4- بررسي روند تغييرات شاخص RCA در صادرات فرش دستباف كشور            100
4-1-4- بررسي نقش عوامل مؤثر بر مزيت نسبي در صادرات فرش دستباف كشور      101
2-4-بررسي مزيت نسبي رقابتي كشور در صنعت فرش دستباف                 126
1-2-4- محاسبه مزيت نسبي رقابتي كشور با استفاده از تخمين مدل تقاضاي صادراتي فرش دستباف    129
3-4- بررسي مزيت نسبي كشور در توليد فرش دستباف                      131
1-3-4- نحوه كاربرد معيار DRC در محاسبه مزيت نسبي كشور در توليد فرش دستباف           132
2-3-4- نحوه برآورد قيمت هاي سايه اي به منظور محاسبه مزيت نسبي حقيقي كشور در توليد فرش دستباف                                                133
1-2-3-4- برآورد قيمت سايه اي عوامل داخلي توليد فرش دستباف                 133
2-2-3-4- برآورد قيمت سايه اي نهاده هاي قابل تجارت درتوليد فرش دستباف           137
3-2-3-4- برآورد قيمت سايه اي نرخ ارز                              138
3-3-4- محاسبه مزيت نسبي در توليد فرش دستباف                              143
4-3-4- بررسي مزيت نسبي در توليد فرش دستباف در استان آذربايجان شرقي           143
1-4-3-4- پيشينه قالي بافي در آذربايجان                           143
2-4-3-4- ويژگيهاي ظاهري قالي هاي آذربايجان                       146
3-4-3-4- ويژگيهاي فني بافت در قالي هاي آذربايجان                    148
4-4-3-4- آناليز قيمت تمام شدة توليد فرش دستباف در استان آذربايجان شرقي         150
5-4-3-4- محاسبه مزيت نسبي توليد فرش دستباف در استان آذربايجان شرقي      151
6-4-3-4-تجزيه و تحليل آماري نقش عوامل مؤثر بر مزيت نسبي در توليد فرش دستباف در استان آذربايجان شرقي                                       153
5-3-4- بررسي مزيت نسبي در توليد فرش دستباف در استان قم                   177
1-5-3-4- پيشينة قالي بافي در قم                              177
2-5-3-4- ويژگيهاي فني بافت در قالي هاي قم                            178
3-5-3-4- ويژگيهاي ظاهري قالي هاي قم                          179
4-5-3-4- آناليز قيمت تمام شدة توليد فرش دستباف در استان قم                  180
5-5-3-4- محاسبه مزيت نسبي توليد فرش دستباف در استان قم               181
    6-5-3-4-تجزيه و تحليل آماري نقش عوامل مؤثر بر مزيت نسبي در توليد فرش دستباف در استان قم 183
6-3-4- بررسي مزيت نسبي توليد فرش دستباف در استان اصفهان                  205
1-6-3-4- پيشينة قالي بافي در اصفهان                               205
2-6-3-4- ويژگيهاي ظاهري قالي هاي معاصر اصفهان                     206
     3-6-3-4- ويژگيهاي فني بافت در قالي هاي اصفهان                       207
4-6-3-4- آناليز قيمت تمام شدة توليد فرش دستباف در استان اصفهان            210
    5-6-3-4- محاسبه مزيت نسبي توليد فرش دستباف در استان اصفهان                211
    6-6-3-4-تجزيه و تحليل آماري نقش عوامل مؤثر بر مزيت نسبي در توليد فرش دستباف در استان اصفهان                                                  213
7-3-4- بررسي مزيت نسبي توليد فرش دستباف در استان خراسان                  236
1-7-3-4- پيشينة قالي بافي در خراسان                               236
2-7-3-4- ويژگيهاي ظاهري و فني بافت قالي در مهمترين مراكز قالي بافي در استان خراسان     237
3-7-3-4- آناليز قيمت تمام شدة توليد فرش دستباف در استان خراسان              244
4-7-3-4- محاسبه مزيت نسبي توليد فرش دستباف در استان خراسان           245
       5-7-3-4-تجزيه و تحليل آماري نقش عوامل مؤثر بر مزيت نسبي در توليد فرش دستباف در استان خراسان      247
8-3-4- بررسي مزيت نسبي توليد فرش دستباف در استان همدان                   269
1-8-3-4- پيشينة قالي بافي در همدان                                269
2-8-3-4- ويژگيهاي ظاهري قالي هاي همدان                            270
3-8-3-4- ويژگيهاي فني بافت در قالي هاي همدان                      271
4-8-3-4- آناليز قيمت تمام شدة توليد فرش دستباف در استان همدان             274
5-8-3-4- محاسبه مزيت نسبي توليد فرش دستباف در استان همدان            275
    6-8-3-4-تجزيه و تحليل آماري نقش عوامل مؤثر بر مزيت نسبي در توليد فرش دستباف در استان همدان                                                   277
9-3-4- تجزيه و تحليل نقش عوامل مؤثر بر مزيت نسبي در توليد فرش دستباف كشور            299
1-9-3-4- تجزيه و تحليل نرخ ارز غايي                          299
2-9-3-4- تجزيه و تحليل قيمت غايي فروش هر متر مربع فرش دستباف              301
3-9-3-4- تجزيه و تحليل ارزش غايي مواد اوليه داخلي هر متر مربع فرش دستباف         303
4-9-3-4- تجزيه و تحليل ارزش غايي نهاده هاي قابل تجارت هر متر مربع فرش دستباف    305
5-9-3-4- تجزيه و تحليل كشش ارزي DRC                             306
6-9-3-4- تجزيه و تحليل كشش قيمتي DRC                                 307
7-9-3-4- تجزيه و تحليل كشش DRC نسبت به ارزش مواد اوليه داخلي              308
8-9-3-4- تجزيه و تحليل كشش DRC نسبت به ارزش نهاده هاي قابل تجارت    309
9-9-3-4- ارزيابي عوامل مؤثر بر مزيت نسبي كشور در توليد فرش دستباف براساس مطالعات  ميداني تحقيق                                              310
فصل پنجم: نتيجه گيري و پيشنهادات
1-5- خلاصه نتايج تحقيق                                          331
2-5- ارائه سياست هاي كاربردي                                       340
فهرست منابع                                               343
پيوست                                                     345

 

 

 

چكيده :

نقش و اهميت موضوع مزيت نسبي در طراحي سياست هاي تجاري كشورها و گزينش روندهاي مناسب توليد و صادرات كالا ، امري انكارناپذير است ؛ بطوريكه در حال حاضر بخش عمده اي از مباحثات و مذاكرات بين المللي در زمينة تجارت ، به ارائه راهكارهايي جهت رفع نواقص بازارها و هدايت بازارها به سمت وسوي بهره‌مندي از مزيت نسبي اختصاص يافته است . در اين ميان عوامل مختلفي در هر يك از مراحل توليد ، صادرات و تقاضاي كالا ، مزيت نسبي يك كشور را متأثر مي‌سازند و اين امر موجب ايجاد تغيير در جايگاه كشورها به لحاظ برخورداري از مزيت نسبي در عرصة بين المللي شده است . اين امر ما را بر آن مي دارد كه نسبت به بررسي مزيت نسبي كالاهاي توليدي – صادراتي در كشور اقدام نمائيم .

هنر-صنعت فرش دستباف از جمله صنايعي است كه طي سالهاي اخير شاهد نوسانات شديد در روند توليد و صادرات آن بوده ايم . بر همين اساس تحقيق حاضر سعي دارد ضمن معرفي شاخص هاي مختلف تعيين مزيت نسبي ، به اندازه گيري مزيت نسبي كشور در زمينه توليد و صدور فرش دستباف و ارزيابي نقش عوامل مؤثر بر آن بپردازيم . به اين منظور ، شاخص مزيت نسبي آشكار شده (RCA) جهت محاسبة مزيت نسبي كشور در صادرات فرش دستباف ، شاخص هزينه منابع داخلي (DRC) جهت محاسبة مزيت نسبي كشور در توليد فرش دستباف و كشش قيمتي تابع تقاضاي جهاني فرش دستباف ايران به منظور محاسبة مزيت نسبي رقابتي كشور مطمح نظر قرار گرفته اند .

نتايج حاصل از محاسبه شاخص RCA حاكي از آن است كه ايران طي سالهاي مورد بررسي داراي مزيت نسبي در زمينة صادرات فرش دستباف بوده است (RCA>1) . البته تخمين تابع روند تغييرات شاخص RCA نشان دهندة نوسانات شديد وضعيت مزيت نسبي كشور در زمينة صادرات اين كالا مي باشد . تخمين كشش قيمتي تابع تقاضاي جهاني فرش دستباف ايران ، نمايانگر چسبندگي شديد مقدار تقاضاي فرش ايران با قيمت فروش آن در سطح بين المللي است (E>1) . محاسبات انجام شده در خصوص شاخص DRC نيز حكايت از آن دارد كه كشور در زمينة توليد فرشهاي اعلاباف 60 رج تمام ابريشم در استانهاي آذربايجان شرقي و قم و فرشهاي معمولي باف 50-45 رج در استانهاي اصفهان و خراسان داراي مزيت نسبي و در توليد فرشهاي درشت باف 30 رج در استان همدان از عدم مزيت نسبي برخوردار است .

به منظور تحليل نتايج بدست آمده ، ضمن محاسبة نرخ ارز غايي ، قيمت غايي فروش، ارزش غايي مواد اولية داخلي و نهاده هاي قابل تجارت به كار رفته در توليد هر مترمربع فرش دستباف ، اقدام به محاسبه و تحليل كشش ارزي و قيمتي DRC و همچنين كشش DRC نسبت به تغييرات ارزش مواد اولية داخلي و ارزش نهاده هاي قابل تجارت نموده ايم . مهمترين عوامل مؤثر در مزيت نسبي كشور در توليد و صادرات فرش دستباف نيز در قالب سؤالات پرسشنامه هاي تحقيق و در سطح ميدان تحقيق (استانهاي آذربايجان شرقي ، قم ، اصفهان ، خراسان و همدان) مورد پرسش قرار گرفته و نتايج بدست آمده با استفاده از نرم افزار spss مورد تجزيه و تحليل قرار گرفته و با بكارگيري روشهاي تحليل آماري (توصيفي و استنباطي) نسبت به ارزيابي نقش عوامل مذكور بر مزيت نسبي كشور اقدام شده است .

 

 

 

 

1-1- پيشگفتار :

دستيابي به هدف رشد و توسعه اقتصادي ، زمينه ساز تدوين و اجراي راهبردهاي مختلف توسعة اقتصادي در كشورهاي جهان شده است . . در اين ميان عملكـرد اقتصـادهاي دنبال كنندة استراتژي هـاي برون نگر در تباين آشكاري با ديگر اقتصادهايي كه استراتژي هاي درون نگر را دنبال كرده اند، قرار گرفته است. به گونه اي كه عملكرد صادرات و درجة بازبودن اقتصاد ارتباطي منطقي با رشد در درآمد سـرانه داشته است. بدين ترتيب در تئوري هاي اقتصادي, جايگاه تجـارت بين الملل به عنوان تجـويزي جهت مهـيا كـردن مقــدمات دستيابي به توسعة اقتصادي ترسيم شده است. ليكن سؤالي اساسي كه در اين ارتباط بايد به دنبال پاسخي براي آن بود آنست كه چه چيزي تركيب كالاها و خدماتي را كه يك كشــور صــادر يا وارد خواهد كرد، تعيين مي كند. پاســخ اين سؤال را بايد در شاخصه هايي جست كه مزيت نسبي يك كشور را تعيين مي كند . آنچنان كه از چـارچوب تئوري هاي اقتصادي قابل استنباط است، تجارت بين الملل بر پايه توليد محصولاتي كه كشـورها در آنها مزيت نسبي دارند، منافـع كشـورهاي طـرف مبادله را تضـمين مي كند.  اين نظريات  از  اقتصادداناني چون آدام اسميت و ريكاردو تا نظريه پردازان جديدتر، همگي بر اين اصل توافق نظر دارند كه در يك شرايط مساعد تجاري، مبادله بين كشـورها براسـاس اصـل مزيت نسبي انگيزه هـاي بيشتري را براي فعاليت در بخش هاي مختلف اقتصادي آنها فراهم آورده و موجب افزايش رفاه اقتصادي در كشورها مي گردد.

مروري بر روند صادرات فرش دستباف ايران ، به‌خصوص طي دو دهة اخير بيانگر نوسانات شديد در صادرات اين كالا و به تبع آن نوسان در روند توليدات فرش در كشور مي‌باشد. اگرچه برخي از اين مشكلات چه در داخل كشور و چه مشكلات مربوط به بازارهاي خارجي منبعث از عواملي همچون تحريم‌هاي اقتصادي و تجاري، انقلاب، جنگ، خشكسالي و … مي‌باشد ليكن عدم توجه به مزيت‌هاي نسبي در توليد و صادرات فرش دستباف و يا خلق مزيت‌هاي نسبي در توليد و صادرات اين كالا و همچنين درخصوص بازارهاي جهاني ، عدم توجه به موضوع مزيت‌هاي رقابتي و مؤلفه‌هاي ايجاد برتري در اين بازارها با توجه به عملكرد رقبا و سياست‌هاي مؤثر دراين‌خصوص، به اين موضوع دامن زده است.

بر همين اساس تحقيق حاضر سعي دارد با شناسايي زمينه‌ها و مؤلفه‌هاي مؤثر بر مزيت نسبي در توليد و صادرات فرش دستباف در كشور ، سياست هاي راهبردي مناسب در توليد و صادرات را مبتني بر شاخص‌هاي مزيت نسبي و مزيت‌هاي رقابتي پيشنهاد نمايد. اين موضوع به خصوص با توجه به ‌آنكه اتخاذ استراتژي جهش صادراتي يكي از محورهاي برنامه سوم توسعه درنظر گرفته شده است ، ازجايگاه ويژه اي برخوردار مي باشد . بديهي است كه براي غناي هرچه بيشتر تحليل‌هاي تحقيق از شاخص‌هاي آماري، روش‌هاي كمّي و مدل‌هاي اقتصادي به منظور سنجش اثر عوامل مؤثر بر مزيت‌هاي نسبي در توليد و صادرات فرش استفاده مي‌گردد.

 

2-1- اهميت تحقيق:

يكي از محورهاي برنامه سوم توسعه، اتخاذ استراتژي جهش صادراتي و جهت بخشيدن توليدات بسوي نيازهاي صادراتي و تقاضاي بازار جهاني است. توفيق در اين زمينه مستلزم شناخت پتانسيل‌ها و توانمندي‌هاي كشور در امر توليد و صادرات مي‌باشد و بدين منظور نيازمند بررسي و تعيين مزيت نسبي محصولات در توليد و صادرات مي‌باشيم. فرش دستباف نيز به عنوان يكي از ارزآورترين كالاهاي صادراتي همواره مطمح‌نظر سياستگذاران است، مع‌‌الوصف صدور بي‌رويه فرش بدون توجه به پتانسيلهاي توليد فرش در كشور و به گونه‌اي نامتناسب با تقاضاي بازار جهاني موجب تنزل سهم ايران در بازارهاي جهاني شده است. مقايسه سهم كشورهاي عمده صادركننده فرش دستباف در تجارت جهاني اين كالا مؤيد آن است كه سهم ايران از  41 درصد در سال 1976 به 30 درصد در سال 1998 كاهش يافته است ، در حاليكه طي دوره مذكور سهم اكثر كشورهاي رقيب افزايش داشته است . بطوري كه سهم كشور هند در بازار جهاني فرش از 9/4 درصد به 7/22 درصد، سهم چين از 9/4 درصد به 11 درصد ، سهم نپال از 5 درصد به 5/11 درصد و سهم تركيه از 7/3 درصد به 7 درصد افزايش يافته است.

اين در حالي است كه صادرات فرش دستباف نه تنها از جنبه صادراتي و ارزآوري اهميت غيرقابل انكاري دارد ، بلكه همچنين نقش با اهميتي در ايجاد اشتغال دارد. به طور كلي مي‌توان گفت كه فرش دستباف جزء آن دسته از توليدات است كه تلفيق هنر و صنعت را توأم دارد و داراي مشخصه‌هاي خاصي است كه عمدتاً عبارتند از:

  • قسمت عمده مواد مصرفي و عوامل توليد فرش دستباف داخلي است.
  • با حداقل سرمايه‌گذاري قابليت توليد دارد.
  • امكان توسعه و ترويج آن به سهولت فراهم مي‌گردد.
  • در مقايسه با ساير صنايع كوچك و متوسط از ارزش افزوده بالاتري برخوردار است.
  • بسياري از اقلام و مواد اوليه در توليد فرش از جمله پشم و ابريشم از توليدات بخش كشاورزي و دامپروري بوده كه به تنهايي امكان و يا قابليت صادراتي براي آنها فراهم نيست ، در حالي كه با متجلي شدن اين عوامل توليد در يك محصول نهايي به نام فرش دستباف با ايجاد ارزش افزوده ، زمينه‌هاي خلق مزيت نسبي در صادرات فراهم مي‌گردد.
  • اكثر بافندگان فرش در مناطق روستايي از شاغلين بخش كشاورزي هستند كه بافت فرش به عنوان شغل جانبي آنها محسوب مي‌گردد . وجود شرايط مناسب براي توليد فرش ، امكان پايبندي آنها به روستا و در نتيجه كاهش مهاجرت و ايجاد حلقه‌هاي منطقي بين توليد فرش و توليدات بخش كشاورزي را فراهم مي‌سازد.

بنابراين دستيابي به اهداف برنامه و تدوين يك استراتژي بلندمدت براي توليد و صدور فرش تنها با شناخت توانمنديهاي توليدي و صادراتي كشور محقق مي‌شود و اين امر انجام پژوهش فراگير و جامع به منظور بررسي مزيت نسبي در توليد و صادرات فرش دستباف كشور را ضروري مي نمايد.

 

3-1- فرضيات تحقيق:

براساس شناسنامه طرح ، فرضيات اساسي تحقيق عبارتند از:

  • در توليد و صادرات فرش دستباف ايران مزيت نسبي وجود دارد.
  • عوامل مؤثر “اقتصادي، فني و …” بر مزيت نسبي در توليد و صادرات فرش دستباف ايران ، قابل شناسايي و ارزيابي هستند .

 

4-1- اهداف تحقيق: 

  • سنجش مزيت نسبي در توليد و صادرات فرش دستباف ايران.
  • شناسايي عوامل مؤثر بر مزيت نسبي در توليد و صادرات فرش دستباف و ارزيابي نقش هر يك از آنها.
  • ارائه راهكارهاي عملي و مؤثر براي افزايش مزيت نسبي در توليد و صادرات فرش دستباف ايران و افزايش قدرت رقابت‌پذيري آن در سطح بين‌المللي.

 

5-1- روش شناسي تحقيق :

روشي كه در اين پژوهش به منظور دستيابي به اهداف و آزمون فرضيات آن در نظر گرفته شده است ، در برگيرندة طيف گسترده اي از مطالعات كتابخانه اي ، بررسي اسنادي ، استفاده از شاخص هاي اقتصادي و آماري و انجام فعاليت ميداني بر اساس تنظيم پرسشنامه و در چارچوب ميدان تحقيق مي باشد .

در بخش مطالعات كتابخانه اي ، به بررسي و انجام مطالعه در خصوص پشتوانه هاي تئوريك و شاخص هاي هاي اقتصادي تعيين مزيت نسبي مي پردازيم و با استفاده از فرمولهاي كاربردي و جمع آوري اطلاعات لازم ، به محاسبه مزيت نسبي كشور در صنعت فرش دستباف مي پردازيم .

نظر به آنكه شناسايي و تحليل نقش عوامل مؤثر بر مزيت نسبي نيز از اهداف اصلي تحقيق حاضر بوده است، لذا بررسي تأثير هريك از عوامل مؤثر بر ايجاد مزيت نسبي در توليد و صادرات فرش دستباف در قالب فعاليت ميداني تحقيق در دستور كار قرار دارد . به منظور طراحي دقيق و كارشناسي پرسشنامه هاي تحقيق، با مراجعه به كارشناسان علوم اجتماعي و متخصصان اهل فن در زمينه فرش دستباف، اقدام به انجام مصاحبه هاي عميق مي گردد . با جمعبندي نظرات و نيز با توجه به مسائل و مشكلات مطروحه در خصوص فرايند توليد و صادرات ، مهمترين عوامل مؤثر بر مزيت نسبي در توليد و صادرات فرش دستباف در قالب سؤالات پرسشنامه ها تنظيم مي شود . برهمين اساس دو نوع پرسشنامه با عنوان پرسشنامه توليدي نوع (A) (به تفكيك استان هاي مورد بررسي) و پرسشنامه صادراتي نوع (B) طــراحي و تدوين مي گردد . پس از طراحي پرسشنامه ها ، فعاليت ميداني تحقيق به منظور انجام شناسايي تكميلي در سطح ميدان تحقيق انجام مي پذيرد . باتوجه به جامع بودن طرح در سطح ملي، عمده ترين مناطق توليد و صادرات فرش در كشور شامل استان هاي تهران، آذربايجان شرقي، قم، اصفهان، خراسان و همدان به عنوان جامعه آماري تحقيق انتخاب شده‌اند . در مرحله بعد ضمن كُدگذاري اطلاعات و داده هاي آماري بدست آمده، اين داده ها با استفاده از نرم افزار رايانه اي SPSS مورد تجزيه و تحليل قرار مي گيرند . در اين راستا شاخص هاي آمار توصيفي شامل شاخص هاي ويژگي هاي دموگرافيك و همچنين شاخص‌هاي گرايش مركزي و شاخص هاي سنجش پراكندگي محاسبه گرديده و در ادامه با استفاده ازتحليل آزمون ناپارامتريك چي دو و ابزار تحليل‌عاملي(Factor Analysis) نسبت به ارائه شاخص هاي آمار استنباطي اقدام مي شود .

 

6-1- سابقه تحقيق:

سيري در روند مطالعات انجام شده در خصوص بررسي مزيت نسبي ، حكايت از انجام مطالعات گسترده دربارة اين موضوع دارد . لذا در اين قسمت برخي از مطالعاتي كه به نتايجي كاربردي در خصوص مزيت نسبي كالاهاي توليدي دست يافته اند ، مورد اشاره قرار مي‌گيرند:

  • موسي‌نژاد و ضرغام (1376) در پژوهشي از معيارهاي هزينه منابع داخلي (DRC) و نرخ مؤثر حمايتي (EPR) جهت تشخيص و تجزيه و تحليل مزيت نسبي محصولات كشاورزي ايران استفاده نمودند. با توجه به معيار DRC ايران در توليد كالاهاي گندم آبي و ديم، ذرت دانه‌اي، پنبه و پياز، لوبيا سفيد و لوبيا چيتي داراي مزيت نسبي است و در توليد كالاهاي نظير جو آبي و ديم، سيب‌زميني، عدس فاقد مزيت نسبي مي‌باشد. همچنين ايشان با استفاده از شاخص EPR ، نرخ موثر حمايتي از بازار توليد و بازار نهاده را در مورد محصولات منتخب مورد بررسي قرار داده‌اند و نتيجه مي‌گيرند كه محصولات ذرت دانه‌اي، چغندر قند، برنج و لوبيا قرمز تحت حمايت مؤثر بر بازار توليد و محصولات ديگر مورد بررسي تحت تبعيض مؤثر بر بازار توليد و بازار نهاده قرار گرفته‌اند.
  • نوربخش (1376) در پايان نامه كارشناسي ارشد ، مزيت نسبي برنج توليدي در استان مازندران را طي دوره زراعي 73-1372 با استفاده از معيار DRC مورد بررسي قرار داده است. نتايج حاصله بيانگر آن است كه از بين انواع مختلف، برنج‌هاي دانه بلند مرغوب
    (82/0= DRC)، دانه بلند پرمحصول (83/0 =DRC  ) ودانه‌متوسط‌مرغوب(85/0 = DRC) داراي DRC كمتر از يك بوده و واجد مزيت نسبي مي‌باشند و برنج دانه كوتاه
    (1/1 = DRC) داراي DRC‌ بزرگ‌تر از يك و فاقد مزيت نسبي شناخته شده است .
  • اسدي (1378) در پژوهشي ، ضمن بررسي جايگاه ايران در بين عمده ترين كشورهاي توليد كننده پوشاك ، با استفاده از شاخص مزيت نسبي آشكار شدة بالاسا ، به بررسي مزيت نسبي كشور در صادرات پوشاك پرداخته است . بر اساس نتايج تحقيق مذكور ، مقدار RCA طي سالهاي 95-1991 به طور متوسط برابر با 26/0 محاسبه شده است كه نشان از عدم برخورداري كشور از مزيت نسبي در صادرات پوشاك دارد . همچنين وي با تخمين تابع تقاضاي جهاني پوشاك ايران به تحليل توان رقابتي كشور در صادرات اين كالا پرداخته است . نتايج تحليل وي نمايانگر آن است كه ايران با دارا بودن كشش قيمتي برابر با 2/1 ، از مزيت رقابتي پاييني به لحاظ صادرات پوشاك برخوردار است .
  • فرزبد و سليمي فر (1379)در پژوهشي ضمن معرفي شاخص ها و روشهاي مختلف تشخيص مزيت نسبي ، به بررسي برتري هاي نسبي استان خراسان از نظر دسترسي به منابع و امكان استفاده از آن در توسعة صادرات غيرنفتي كشور پرداخته اند . مطابق نتايج اين تحقيق ، «نگرش درآمدي – ثبات» بيشترين ملاكهاي مدنظر جهت تعيين مزيت نسبي صادراتي را در بر داشته است و اولويت بندي كالايي ارائه شده در خصوص كالاهاي صادراتي استان خراسان بر اساس معيار مذكور ، مي تواند در برنامه ريزي هاي توليدي و صادراتي كوتاه مدت و بلند مدت مورد توجه برنامه ريزان و سياستگزاران قرار گيرد . ليكن به منظور پوشش آناليز هزينة توليد و ماهيت داخلي و خارجي بودن عوامل توليد ، شاخص هزينه منابع داخلي (DRC) نيز به منظور بررسي مزيت نسبي مورد استفاده قرار گرفته و نتايج محاسبات شاخص DRC براي كالاهاي فرش ماشيني ، رب گوجه فرنگي ، پوست و سالامبور ، كنسرو ، آب ميوه ، شكلات ، كيك ، بخاري گازي ، گچ ماشيني و كاشي ارائه شده است .
  • روئمر ، تيدريك و ويليامز (1976) در مطالعات خود با عنوان ”انتخاب استراتژي صنعتي كشور تانزانيا“ ، شاخص نسبت ارزش افزوده به قيمتهاي سايه اي عوامل توليد داخلي به ارزش افزوده به قيمتهاي جهاني را به عنوان شاخص مزيت نسبي در نظر گرفته اند . بر اين اساس شاخص كمتر از يك به عنوان نماد توليد كارا و وجود مزيت نسبي در اعمال سياست جانشيني واردات تعريف شده است . نتايج محاسبه شاخص مذكور براي صنايع كشور تانزانيا ، نمايانگر آن بود كه اين كشور در توليد محصولات چوبي ، كاغذ ، فراورده‌هاي پتروشيمي و كود پتروشيمي داراي مزيت نسبي بوده است .
  • كلاين (1987) در پژوهشي ، با استفاده از شاخص بهره‌وري نسبي نيروي كار در كشورهاي صادر كنندة پوشاك به امريكا ، مزيت نسبي اين كشورها در صادرات پوشاك را مورد بررسي قرار داده است . بر اساس محاسبات وي ، در صورتي كه شاخص مذكور براي كشور امريكا برابر واحد فرض شود ، شاخص كشور آلمان 98/0 ، ايتاليا 12/1 ، انگلستان 29/1 ، ژاپن
    88/0 ، هنگ كنگ 8/0 ، كره جنوبي 05/1 ، فيليپين 6/0 وهندوستان83/0 مي باشد و بدين ترتيب كشورهاي انگلستان و ايتاليا از مزيت نسبي بالاتري در صادرات پوشاك به امريكا برخوردار بوده اند .
  • هميلتون (1990) در مطالعه‌اي كه با همكاري گروهي از كارشناسان بانك جهاني انجام داده است ، از شاخص مزيت نسبي آشكار شدة بالاسا براي تعيين مزيت نسبي پنج كشور ژاپن ، هنگ كنگ ، كره ، تايوان و چين استفاده نموده است . نتايج حاصله بيانگر آنست كه با وجود برخورداري كشور ژاپن از مزيت نسبي در توليد و صادرات پوشاك ، ليكن مزيت نسبي اين كشور از سال 1954 به بعد كاهش يافته است و كشورهاي ديگر نيز بعد از يك دوره افزايش مزيت نسبي در دهة 1980 ، مزيت نسبي خود را به تدريج از دست داده اند .

 

7-1- فصل بندي و رئوس مطالعات تحقيق :

مجموعه مطالعات طرح تحقيقاتي حاضر با عنوان ”بررسي مزيت نسبي در توليد و صادرات فرش دستباف ايران“، در قالب 5 فصل تدوين شده است. فصل اول تحقيق به تبيين ”كليات“ پژوهش اشاره دارد. در اين فصل ضمن بيان اهميت تحقيق، فرضيات، اهداف و روش انجام (متدولـوژي) تحقيق ارائه شـده است.

فصل دوم تحقيق به بررسـي ”مباني نظري اصل مزيت نسبي“ اختصــاص يافته است. در اين فصل ضمن تشريح جايگاه تجارت بين الملل در استراتژيهاي توسعه اقتصادي، تأثير تجارت بين الملل بر رشد اقتصادي تبيين شده است. همچنين با بيان مباني تئوريك تجارت بين الملل، به بررسي ديدگاههاي مختلف نظريه پردازان علم اقتصاد درخصوص مزيت نسبي پرداخته شده است.

فصل سوم تحقيق به بررسي ”روش شناسي تعيين مزيت نسبي“ پرداخته است. در اين فصـل طبقه بندي پنج‌گانه اي از معيارهـاي كـاربردي مزيت نسبي شامل شاخص هاي مزيت نسبي آشكارشده، شاخص هاي مبتني بر روش هاي اقتصادسنجي، روش برنامه ريزي خطي ، شاخص هـاي طرف عرضـه و شاخص‌هاي طرف تقاضا ارائه شده است. همچنين با توجه به آنكه شناسايي و تحليل نقش عوامل مؤثر بر مزيت نسبي در قالب فعاليت ميداني تحقيق مدنظر قرار داشته است ، مباني نظري نمونه گيري و روش هاي تحليل‌آماري مورد استفاده در تحقيق نيز در اين فصل مورد اشاره قرار گرفته است .

فصل چهارم تحقيق به اندازه گيري مزيت نسبي صنعت فرش دستباف در كشور اختصاص يافته است. با توجه به آنكه مجموعه فرآيند صادرات يك كالا را مي توان در قالب سه مرحله توليد، صدور و تقاضا تصوير نمود و در هريك از اين مراحل، عوامل متعددي بر مزيت نسبي مؤثر واقع مي گردد، لذا در اين فصل از تحقيق، مزيت نسبي كشور در صنعت فرش دستباف به تفكيك مزيت نسبي در صادرات، مزيت نسبي رقابتي و مزيت نسبي در توليد مورد بررسي قرار گرفته است.

فصل پنجم تحقيق نيز به تبيين خلاصه نتايج و ارائه سياستهاي كاربردي اختصاص يافته است .

 

.

.

.

جهت دریافت و خرید متن کامل پایان نامه و تحقیق و مقاله مربوطه بر روی گزینه پرداخت مستقیم که در بالای صفحه قرار دارد کلیک نمایید و پس از وارد کردن مشخصات خود به درگاه بانک متصل شده که از طریق کلیه کارت هایی عضو شتاب قابل پرداخت می باشید و بلافاصله بعد از پرداخت انلاین به صورت خودکار لینک دانلود مربوطه فعال گردیده که قادر به دانلود فایل کامل ان می باشید.

دیدگاهها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین نفری باشید که دیدگاهی را ارسال می کنید برای “دانلود پایان نامه ارشد : بررسي مزيت نسبي در توليد و صادرات فرش دستباف ايران”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *