توضیحات

دانلود پایان نامه : کتابخانه عمومی

240ص

 

 

دانشگاه آزاد اسلامی

واحد تهران جنوب

دانشکده فنی مهندسی

پایان نامه  کارشناسی

مهندسی تکنولوژی معماری

 

 

فهرست

چکیده

مقدمه رساله………………………………………………………………………………………………………………………….1

دلایل انتخاب موضوع……………………………………………………………………………………………………………2

ضرورت و اهمیت موضوع ……………………………………………………………………………………………………2

روش تحقیق………………………………………………………………………………………………………………………..3

فصل اول : شناخت موضوعی طرح

مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………………….4

بخش اول : مفاهیم پایه

1-1-1 کتاب……………………………………………………………………………………………………………………….5

1-1-2 کتابخانه…………………………………………………………………………………………………………………….6

1-1-2-1اهداف و خدمات کتابخانه……………………………………………………………………………………….6

1- نیک کار ، ملیحه ، 1374، آشنایی با کتابخانه و منابع آن ، تهران، انتشارات را هگشا

1-1-2-2 مقررات در کتابخانه………………………………………………………………………………………………..6

1-1-2-3 نمونه مواد و منابع کتابخانه ای…………………………………………………………………………………7

1-1-2-4 بررسی تطبیقی نظام قفسه باز و قفسه بسته در امانات کتاب…………………………………………7

1-1-3 انواع کتابخانه ها…………………………………………………………………………………………………………9

1- 1-3-1 کتابخانه ملّی…………………………………………………………………………………………………………9

1-1-3-2کتابخانه دانشگاهی…………………………………………………………………………………………………..9

1- 1-3-3 کتابخانه پژوهشی………………………………………………………………………………………………….9

1 -1-3-4 کتابخانه تخصصی………………………………………………………………………………………………..10

1-1-3-5 کتابخانه عمومی…………………………………………………………………………………………………….10

1-1-3-6 کتابخانه شخصی (خصوصی)………………………………………………………………………………….10

1-1-3-7 کتابخانه آموزشگاهی………………………………………………………………………………………………11

بخش دوم : تاریخچه کتاب و کتابخانه                                                                                                        

1-2 تاریخچه بررسی تحولات گذشته و آینده کتاب و کتابخوانی………………………………………………11

1-2-1 تاریخچه کتاب و کتابخانه………………………………………………………………………………………….11

1-2-2 سابقه تاریخی ساختمان کتابخانه ها……………………………………………………………………………..12

1-2-2-1 کتابخانه های باستان………………………………………………………………………………………………12

1-2-2-2 کتابخانه های قرون وسطی……………………………………………………………………………………..13

1-2-2-3 قرون هفدهم و هجدهم…………………………………………………………………………………………14

1-2-2-4 کتابخانه در دوران اسلامی………………………………………………………………………………………14

1-2-2- 5  بنای کتابخانه در قرن بیستم………………………………………………………………………………….15

1-2-3-1 کتابخانه در ایران ………………………………………………………………………………………………..16

1-2-3-2کتابخانه های ایران پیش از اسلام……………………………………………………………………………..16

1-2-3-3 کتابخانه های ایران پس از اسلام ……………………………………………………………………………17

بخش سوم :کتابخانه عمومی

1-3 کتابخانه های عمومی…………………………………………………………………………………………………….18

1-3-1کتابخانه های شاخه…………………………………………………………………………………………………..19

1-3–اهداف کتابخانه عمومی………………………………………………………………………………………………19

1-3-3 وظیفه و مأموریت کتابخانه های عمومی………………………………………………………………………19

1-3-4تأمین بودجه، قانونگذاری و شبکه ها …………………………………………………………………………..20

1-3-5عملیات و مدیریت…………………………………………………………………………………………………….20

1-3- 6 فعالیت های فرهنگی……………………………………………………………………………………………….21

1-3-7خدمات ارائه شده در کتابخانه های عمومی……………………………………………………………………22

1-3-8 بیانیه ایفلا/ یونسکو1994درباره  کتابخانه های عمومی……………………………………………………23

1-3-9 كتابخانه هاي عمومي در ايران……………………………………………………………………………………23

1-3-9-1فقرکتابخانه های عمومی در تهران …………………………………………………………………………..24

نتیجه گیری ……………………………………………………………………………………………………………………….26

فصل دوم : شناخت بستر موضوع

مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………………………27

بخش اول :تهران

2- 1بررسی موقعیت قرارگیری طرح به صورت کلی………………………………………………………………..28

2-1-1ویژگی طبیعی و جغرافیایی تهران…………………………………………………………………………………28

2-1- 2  موقعیت استقرار……………………………………………………………………………………………………..28

2 1-3پیشینه………………………………………………………………………………………………………………………..28

2-1-4  اقلیم ……………………………………………………………………………………………………………………..29

2-1-4-1 بارندگی………………………………………………………………………………………………………………29

2-1-4- 2 زلزله ……………………………………………………………………………………………………………..29

2-1-4-3 شیب زمین …………………………………………………………………………………………………………30

2-1-4-4 باد……………………………………………………………………………………………………………………..30

2-1-4-5 دما…………………………………………………………………………………………………………………….30

2-1-4-6 تابش آفتاب ……………………………………………………………………………………………………….31

بخش دوم : منطقه 22 تهران

2-2بررسی کلی موقعیت قرارگیری طرح ………………………………………………………………………………31

2-2-1معرفی منطقه 22 تهران……………………………………………………………………………………………….31

2-2-2سابقه پیدایش منطقه 22………………………………………………………………………………………………32

2-2- 3 منطقه 22 در مناطق 22 گانه تهران بزرگ……………………………………………………………………33

2-2-4 منطقه 22 در شبکه شریانی تهران ………………………………………………………………………………34

2-2-5 منطقه 22 در کاربری عمومی تهران…………………………………………………………………………….33

2-2- 6 طرح تفضیلی منطقه 22تهران…………………………………………………………………………………….35

2-2 -7وضع موجود منطقه 22 …………………………………………………………………………………………….36

2-2-8  شیب و توپوگرافی منطقه 22…………………………………………………………………………………….36

2-2- 9 ویژگی های اقلیمی منطقه 22……………………………………………………………………………………37

2-2-9-1 آب و هوا……………………………………………………………………………………………………………37

2-2-9-2دما و رطوبت هوا …………………………………………………………………………………………………38

2-2-10تقسیم بندی نواحی منطقه…………………………………………………………………………………………39

2-2-10-1 ناحیه شش………………………………………………………………………………………………………..39

2-2-11 تاثیر توسعه منطقه 22 بر آلودگی هوا ی تهران…………………………………………………………..40

بخش سوم : راهکارهای اقلیمی

2-3ویژگی های اقلیمی………………………………………………………………………………………………………..40

2-3-1اهمیت و ضرورت طراحی اقلیمی ………………………………………………………………………………40

2-3-2 معماری همساز با اقلیم (ازدیربازتاکنون)……………………………………………………………………..41

2-3-3  ویژگی اقلیم سرد……………………………………………………………………………………………………41

2 -3-3-1 پلان ، فرم بنا و نحوه قرار گیری آن………………………………………………………………………41

2-3-3-2شکل ساختمان…………………………………………………………………………………………………….42

2-3-3-3چگونگی استقرار ساختمان……………………………………………………………………………………42

2-3-3-4ارتفاع ساختمان……………………………………………………………………………………………………43

2-3-3-5رابطه فضاهای پر وخالی……………………………………………………………………………………….44

2-3-3-6شکل ،تناسبات و محل استقرار حیاط ها…………………………………………………………………44

2-3-3-7 شکل و محل ایوان ها ……………………………………………………………………………………….47

2-3-3-8چگونگی اسقرار فضاهای بسته………………………………………………………………………………47

2-3-3-9ابعاد و تناسبات فضاهای بسته………………………………………………………………………………..48

2-3-3-10جداره های باز…………………………………………………………………………………………………..48

2-3-3-11جداره های بسته ……………………………………………………………………………………………….49

2-3-4راهکار های طراحی اقلیمی در تهران………………………………………………………………………….50

2-3-4-1جهت استقرار ساختمان………………………………………………………………………………………..50

2-3-4-2سطح بازشوی خارجی…………………………………………………………………………………………50

2-3-4- 3 نور و تهویه………………………………………………………………………………………………………..50

2-3-4-4 آلودگی صوتی……………………………………………………………………………………………………..51

2-3-5چگونه ساختمان خود را بهینه کنیم……………………………………………………………………………….51

2-3-5-1پنجره ها………………………………………………………………………………………………………………..51

2-3-5-2عایقکاری………………………………………………………………………………………………………………52

2-3-5-3درز بندی ساختمان……………………………………………………………………………………………….53

2-3-5-3-1درزگیری درها و پنجره ها…………………………………………………………………………………53

2-3-5-4طراحی محیط اطراف ساختمان………………………………………………………………………………53

2-3-5-5مصالح ساختمانی…………………………………………………………………………………………………53

نتیجه گیری………………………………………………………………………………………………………………………..54

فصل سوم: مبانی نظری

مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………………..55

بخش اول:مبانی نظری عام

3-1مبانی نظری طرح………………………………………………………………………………………………………….56

3-1-1زیبایی و تناسبات عالی در خدمت ایجاد مقیاس انسانی………………………………………………….56

3-1-2 شکل گیری فضا براساس مراتب زمانی و مکانی………………………………………………………….57

3-1-3 شکل گیری براساس تنوع های هندسی غنی و محکم…………………………………………………..58

3-1-4 ایجاد وحدت در عین کثرت……………………………………………………………………………………..58

3-1-5 انطباق محیطی، همدلی موزون با طبیعت…………………………………………………………………….58

3-1- 6 تقارن …………………………………………………………………………………………………………………..59

3-1-7 شفافیت………………………………………………………………………………………………………………….60

3-1-8 مقدم شمردن حس یزدانی بر حس زیبایی…………………………………………………………………..60

بخش دوم: مبانی نظری خاص

3-2 مبانی نظری خاص……………………………………………………………………………………………………….60

3-2-1 مبانی نظری و نقش آن در طراحی کتابخانه………………………………………………………………….61

3-2-1-1 کتاب………………………………………………………………………………………………………………….61

3-2-1-2 کتابخانه………………………………………………………………………………………………………………61

3-2-1-3 کتابخانه عمومی…………………………………………………………………………………………………..61

3-2-1-4 باغ کتاب…………………………………………………………………………………………………………….62

3-2-1-5 لوح……………………………………………………………………………………………………………………62

3-2-1-6 نمازخانه…………………………………………………………………………………………………………….62

نتیجه گیری………………………………………………………………………………………………………………………..63

فصل چهارم :بررسی استاندارد و ظوابط

مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………………..64

بخش اول :اجزای فضایی

4-1اجزای فضایی کتابخانه…………………………………………………………………………………………………..65

4-1-1فضاهای عمومی ………………………………………………………………………………………………………65

4-1-1-1 سالن مطالعه………………………………………………………………………………………………………..65

4-1-1- 2 بخش امانت……………………………………………………………………………………………………….66

4-1-1-3  بخش مرجع………………………………………………………………………………………………………66

4-1-1- 4 بخش نشریات و روزنامه ها…………………………………………………………………………………66

4-1-1-5  پایگاه اطلاعات دیجیتالی…………………………………………………………………………………….66

4-1-1-6 بخش دیداری ـ شنیداری……………………………………………………………………………………..66

4- 1-1-7 بخش فهرست …………………………………………………………………………………………………..66

4-1-1-8 بخش تکثیر……………………………………………………………………………………………………….67

4-1-1-9 بخش آموزشی…………………………………………………………………………………………………….67

4-1-1- 10 بخش استراحت……………………………………………………………………………………………….67

4-1-1- 11سالن گردهمایی و سمینار…………………………………………………………………………………..67

4-1-1-12 نمایشگاه…………………………………………………………………………………………………………68

4-1-2 فضاهای اداری………………………………………………………………………………………………………..68

4-1-3فضاهای فنی و کارگاهی……………………………………………………………………………………………68

4-1-3 -1 بخش انتخاب و سفارش مواد………………………………………………………………………………68

4-1-3-2 بخش فهرست نویسی مواد……………………………………………………………………………………69

4-1-3-3 بخش آماده سازی مواد…………………………………………………………………………………………69

4-1-3-4 کارگاه تعمیر وصحافی ………………………………………………………………………………………..69

4-1-3-5 آتلیه عکاسی……………………………………………………………………………………………………….69

4-1-4 فضاهای پشتیبانی…………………………………………………………………………………………………….69

4-1-5 فضاهای گردش………………………………………………………………………………………………………69

4-1-5-1گردش افقی در طبقات………………………………………………………………………………………..69

4-1-5-2 گردش عمودی بین طبقات…………………………………………………………………………………..70

بخش دوم : مبلمان و تجهیزات

4-2وسایل و مبلمان کتابخانه……………………………………………………………………………………………….70

4-2-1مشخصات وسایل کتابخانه………………………………………………………………………………………….70

4-2-2-1میزهای مطالعه……………………………………………………………………………………………………..70

4-2-2-2کابین ها (میزهای مطالعه انفرادی)………………………………………………………………………….70

4-2-2-3-1مشخصات اتاق های مطالعه انفرادی…………………………………………………………………..71

4-2-2-4صندلی مطالعه……………………………………………………………………………………………………..71

4-2-2-4-1مشخصات صندلی مطالعه………………………………………………………………………………….72

4-2-3وسایل مورد نیاز فضاهای نگهداری کتاب…………………………………………………………………….72

4-2-3-1قفسه کتاب…………………………………………………………………………………………………………..72

4-2-3-1- 1 مشخصات قفسه کتاب…………………………………………………………………………………….73

4-2-3-2قفسه مجلات………………………………………………………………………………………………………..74

4-2-3-3جاروزنامه ای یا قفسه روزنامه………………………………………………………………………………..75

4-2-3-4برگه دان………………………………………………………………………………………………………………75

4-2-3-4-1مشخصات برگه دان…………………………………………………………………………………………..76

4-2-3-5جای فرهنگ و اطلس…………………………………………………………………………………………….76

4-2-3-6جزوه دان……………………………………………………………………………………………………………..77

4-2-3-7 جای نقشه ( نقشه دان)…………………………………………………………………………………………77

4-2-3-8قفسه نمایش کتاب………………………………………………………………………………………………..78

4-2-4وسایل ویژه فضاهای کاری…………………………………………………………………………………………78

4-2-4-1 میز امانت……………………………………………………………………………………………………………78

4-2-4-2رف برگردان (لیف)……………………………………………………………………………………………….79

4-2-4-3چرخ کتاب (کتاب بر)……………………………………………………………………………………………79

4-2-4-4چهارپایه یا پلکان کتابخانه…………………………………………………………………………………….79

4-2-5 وسایل اطلاع رسانی نوین………………………………………………………………………………………..80

4-2-5-1پایگاه های کاری کامپیوتری………………………………………………………………………………….80

4-2-5-2صندلی……………………………………………………………………………………………………………….80

4-2-5-3میز کار……………………………………………………………………………………………………………….81

4-2-5-4مانیتور………………………………………………………………………………………………………………..81

4-2-5-5صفحه کلید…………………………………………………………………………………………………………81

4-2-5-6 طراحی محیط مناسب پایگاه های کاری…………………………………………………………………81

4-2-6وسایل و تجهیزات داخلی کتابخانه های جانبازان و معلولین……………………………………………82

4-2-6-1صندلی مطالعه………………………………………………………………………………………………………82

4-2-6-2میز مطالعه…………………………………………………………………………………………………………….83

بخش سوم : استانداردها و ضوابط

4-3استانداردها و ضوابط…………………………………………………………………………………………………….84

4-3-1مخزن کتابخانه ………………………………………………………………………………………………………..84

4-3-1-1گنجایش قفسه های کتاب……………………………………………………………………………………..85

4-3-1-2مطالعه ابعاد لازم در مخازن بسته…………………………………………………………………………….85

4-3-1-3مطالعه ابعاد مخان باز…………………………………………………………………………………………….86

4-3-1-4ابعاد مخزن فشرده………………………………………………………………………………………………..87

4-3-1-5استانداردهای قرار گیری قفسه ها …………………………………………………………………………..88

4-3-1-6 ابعاد استاندارد در مخازن باز…………………………………………………………………………………89

4-3-2نحوه نگهداری مواد نوشتاری و ابعاد مخازن آنها……………………………………………………………90

1-2-3-4کتابهای بسیار بزرگ………………………………………………………………………………………………90

2-2-3-4کتابهای بسیار کوچک……………………………………………………………………………………………90

3-2-3-4روزنامه های یومیه………………………………………………………………………………………………..90

4-2-3-4مجلات ادواری…………………………………………………………………………………………………….90

5-2-3-4جزوات وگزارشات………………………………………………………………………………………………..91

3-3-4محل های خواندن و مطالعه………………………………………………………………………………………..91

4-3-3-1تطبیق فضای مطالعه با قفسه های کتاب باز………………………………………………………………92

4-3-3-2فضای مطالعه انفرادی و مجزا…………………………………………………………………………………92

4-3-3-3میزهای بلند (چند نفره )………………………………………………………………………………………..94

4-3-3-4 فضای مطالعات و مجادلات چند نفره……………………………………………………………………..94

4-3-4 استاندارد های متفرقه……………………………………………………………………………………………….94

4-3-5 مطالعه ابعادی بخش های ادرای…………………………………………………………………………………94

4-3-6کلاسهای آموزشی…………………………………………………………………………………………………….97

4-3-7سالن گرد همایی و سمینار (آمفی تاتر )……………………………………………………………………….99

4-3-7-1 ساختار عمومی فضای نمایشی ……………………………………………………………………………..99

4-3-7-2صندلی تماشاگران…………………………………………………………………………………………………99

4-3-7-3 اتاق رختکن ( تنفس بازیگران ) ………………………………………………………………………….100

4-3-7-4پرده نمایش فیلم ……………………………………………………………………………………………….100

4-3-8  بوفه …………………………………………………………………………………………………………………..100

4-3-9  استاندارد سرانه فضاهای کتابخانه……………………………………………………………………………102

بخش چهارم : معیار های طراحی

4-4شرایط آسایش انسان ها……………………………………………………………………………………………….105

4-4-1گرمایش………………………………………………………………………………………………………………..105

4-4-2سرمایش………………………………………………………………………………………………………………..106

4-4-3رطوبت………………………………………………………………………………………………………………….106

4-4-4تهویه مطبوع…………………………………………………………………………………………………………..106

4-4-5نورگیر (نورپردازی)…………………………………………………………………………………………………107

4-4-5-1نور مصنوعی و شدت آن……………………………………………………………………………………..107

4-4-5-2تقابل (سایه – روشن)………………………………………………………………………………………….108

4-4-5-3تابش (درخشندگی)…………………………………………………………………………………………….108

4-4-5-4 نور طبیعی و شدت آن………………………………………………………………………………………..108

4-4-5-5نورپردازی فضاها………………………………………………………………………………………………..109

4-4-5-6 نورپردازی در قفسه های کتاب و مخزن………………………………………………………………..109

4-4-6نقش رنگ و تزئینات در کتابخانه………………………………………………………………………………109

4-4-7صداهای خارجی و داخلی……………………………………………………………………………………….110

4-4-7-1منابع تولید صدا………………………………………………………………………………………………….110

4-4-7-2سطح صدا………………………………………………………………………………………………………….111

4-4-7-3جذب و عایق سازی صدا…………………………………………………………………………………….111

4-4-8حمل و نقل مواد کتابخانه………………………………………………………………………………………..111

4-4-9پوشش کف کتابخانه……………………………………………………………………………………………….111

4-4-10پنجره ها………………………………………………………………………………………………………………111

4-4-11شکل و فرم ساختمان کتابخانه………………………………………………………………………………..111

4-4-12مشخصات حجم و نمای ساختمان کتابخانه………………………………………………………………112

4-4-13مشخصات ارتفاع و ابعاد کلی ساختمان……………………………………………………………………112

4-4-14توصیف کلی جزئیات معماری و فنی………………………………………………………………………112

4-4-14-1ـ فضاهای مطالعه……………………………………………………………………………………………..113

4-4-14-2ـ فضاهای دفاتر………………………………………………………………………………………………..113

4-4-14-3 تالار اجتماعات……………………………………………………………………………………………….113

4-4-14-4 مخازن کتاب و انبارهای ویژه…………………………………………………………………………….114

4-4-14-5 لابراتوارها و کارگاه ها……………………………………………………………………………………..114

4-4-14-6 فضاهای طبیعی……………………………………………………………………………………………….114

4-4-15تمرکز سیستم ها…………………………………………………………………………………………………..115

4-4-16قابلیت انعطاف و طرح مدول ………………………………………………………………………………..115

4-4-17نگهداری و نگهبانی………………………………………………………………………………………………115

4-4-18الگوی آمد و شد حمل و نقل………………………………………………………………………………116

بخش پنجم : ضوابط ایمنی

4-5حفاظت وایمنی کتابخانه………………………………………………………………………………………………117

4-5-1سیستم حفاظت از منابع کتابخانه در برابر عدم رعایت مقررات امانت ……………………………117

4-5-2سیستم حفاظت از ساختمان در برابر آتش‌سوزی………………………………………………………..117

4-5-3روش‌های حفاظت از ساختمان در مقابله با انواع دستبردها……………………………………………118

4-5-4تأمین امنیت و سلامت ارباب رجوع و کارمندان…………………………………………………………..118

4-5-5مدیریت ایمنی کتابخانه …………………………………………………………………………………………..118

4-5-6درهاي كتابخانه………………………………………………………………………………………………………119

4-5-7آتش سوزي و وسايل اطفاء حريق…………………………………………………………………………….119

4-5-8حفاظت و ايمني محل و ساختمان كتابخانه………………………………………………………………..120

4-5-9ايمني وسايل و لوازم و تجهيزات كتابخانه………………………………………………………………….120

4-5-10اقدامات حفاظتی و ایمنی در مراکز اسناد و منابع غیرکتابی…………………………………………121

4-5-11مقرارت ایمنی و حفاظت اسناد و منابع غیر کتابی……………………………………………………..121

4-5-12تجهیزات الکتریکی و الکترونیکی……………………………………………………………………………122

4-5-13سیستم حفاظت از ساختمان در برابر زلزله……………………………………………………………….122

بخش ششم :  ضوابط معلولین                                                                       

4-6سازگاری با شرایط جسمی استفاده کنندگان …………………………………………………………………..123

4-6-1تسهیلات مطالعه……………………………………………………………………………………………………..123

4-6-1-1میز امانت…………………………………………………………………………………………………………..123

-4-6-1-2قفسه های کتابخانه……………………………………………………………………………………………123

4-6-1-3دسترسی به مجموعه…………………………………………………………………………………………….124

4-6-1-4وسایل و ابزارهای کتابخانه……………………………………………………………………………………124

4-6-1-5میز مطالعه…………………………………………………………………………………………………………..124

4-6-2 تسهیلات رفاهی – پشتیبانی……………………………………………………………………………………124

4-6-2-1راهروها…………………………………………………………………………………………………………….124

4-6-2-2راه پله ……………………………………………………………………………………………………………….124

4-6-2-3سطح شیبدار ………………………………………………………………………………………………………125

4-6-2-4دستگیره های کمکی……………………………………………………………………………………………125

4-6-2-5آسانسور …………………………………………………………………………………………………………….125

4-6-3فضاهای بهداشتی………………………………………………………………………………………………….. 126

4-6-3-1توالت………………………………………………………………………………………………………………..126

4-6-3-2دستشویی……………………………………………………………………………………………………………126

4-6-3-3آبخوری و آب سرد……………………………………………………………………………………………..126

4-6-4تلفن های عمومی…………………………………………………………………………………………………….127

4-6-5پارکینگ ………………………………………………………………………………………………………………..127

4-6-6علایم بین المللی ……………………………………………………………………………………………………127

نتیجه گیری………………………………………………………………………………………………………………………127

فصل پنجم : بررسی نمونه ها

مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………….128

5- بررسی نمونه های داخلی وخارجی…………………………………………………………………………………129

5-1 کتابخانه لاید………………………………………………………………………………………………………………129

5-1-1محاسن ومعایب کتابخانه لاید……………………………………………………………………………………132

5-2کتابخانه دانشگاه آویرو، پرتغال، آلوار سیز……………………………………………………………………….132

5-2-1فضای عمومی…………………………………………………………………………………………………………132

5-2-2فضای فنی وگارگاهی……………………………………………………………………………………………….132

5-2-3فضای اداری……………………………………………………………………………………………………………132

5-2-4فضای پشتیبانی………………………………………………………………………………………………………..132

5-2-5فرم وحجم……………………………………………………………………………………………………………..132

5-2-6ورودی…………………………………………………………………………………………………………………..133

5-2-7عملکرد………………………………………………………………………………………………………………….133

5-2-8نور گیری……………………………………………………………………………………………………………….133

5-2-9سازه………………………………………………………………………………………………………………………133

5-2-10تأسیسات……………………………………………………………………………………………………………..133

5-2-11حمل و نقل مواد کتابخانه……………………………………………………………………………………….133

5-2-12ایمنی……………………………………………………………………………………………………………………134

5-2-13محاسن و معایب کتابخانه دانشگاه آویرو…………………………………………………………………..134

5-3كتابخانه ملي فرانسه……………………………………………………………………………………………………..136

5-3-1معایب و محاسن كتابخانه ملي فرانسه…………………………………………………………………………138

5-5کتابخانه ملی………………………………………………………………………………………………………………..139

5-5-1خصوصیت ذاتی طرح……………………………………………………………………………………………….139

5-5-2ملاحظات نورگیری فضاها ………………………………………………………………………………………..140

5-5-4خصوصیات محیطی و پیرامونی در طرح………………………………………………………………………141

5-5-5سازه طرح…………………………………………………………………………………………………………….142

5-5-6سیستم های کنترل خودکار……………………………………………………………………………………..144

5-5-6سیستم جمع آوری آب باران…………………………………………………………………………………..144

5-5-7شکل نهایی و خصوصیات معماری طرح…………………………………………………………………..144

5-5 كتابخانه­مرکزی عمومي كانون انصار………………………………………………………………………………148

5-5-1 فضای عمومی………………………………………………………………………………………………………..148

5-5-1-1طلاعات و پذیرش………………………………………………………………………………………………148

5-5-1-2بخش فهرست……………………………………………………………………………………………………..148                                                                                                                                                                       5-5-1-3پایگاه اطلاعات دیجیتالی………………………………………………………………………………………148

5-5-1-4  بخش امانت……………………………………………………………………………………………………. 149

5-5-1-5 بخش مرجع………………………………………………………………………………………………………149

5-5-1-6بخش روزنامه ونشریات ……………………………………………………………………………………..149

5-5-1-7 بخش مطالعه……………………………………………………………………………………………………..149

5-5-1-8 بخش فضای دیداری – شنیداری………………………………………………………………………….149

5-5-1-9نمازخانه…………………………………………………………………………………………………………….149

5-5-1-10سالن گرد همایی و سمینار………………………………………………………………………………….150

5-5-1-11نمایشگاه…………………………………………………………………………………………………………..150

5-5-1-12کلاس های آموزشی…………………………………………………………………………………………..150

5-5-1-13بوفه…………………………………………………………………………………………………………………150

5-5-1-15فضای اداری……………………………………………………………………………………………………..150

5-5-2فضاهای فنی کارگاهی……………………………………………………………………………………………..150

5-5-2-1بخش فهرست نویسی و آماده سازی مواد……………………………………………………………….150

5-5-3فضاهای پشتیبانی…………………………………………………………………………………………………….150

محاسن ومعایب كتابخانه­مرکزی عمومي كانون انصار……………………………………………………………..151

نتیجه گیری………………………………………………………………………………………………………………………152

فصل ششم :برنامه ریزی فیزیکی

مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………….153

بخش اول : برنامه ریزی فیزیکی و ارائه ابعاد فضاها

6-1 نظام عملکردی کتابخانه……………………………………………………………………………………………..154

6-1-1استفاده کنندگان کتابخانه…………………………………………………………………………………………..154

6-1-2منابع کتابخانه………………………………………………………………………………………………………….154

6-1-3کارمندان ( کادر اداری ) کتابخانه ………………………………………………………………………………155

6-1-4اثر عوامل مختلف برنیازهای اساسی کتابخانه  …………………………………………………………….155

6-1-5 شمار مراجعان (ظرفیت کتابخانه)……………………………………………………………………………..155

6-1-6شمار منابع……………………………………………………………………………………………………………..156

6-1-7 قابلیت انعطاف ، تطبیق و توسعه……………………………………………………………………………….156

6-1-8سرانه فضاهای کتابخانه…………………………………………………………………………………………….156

6-1-9 بررسی  فضا ها………………………………………………………………………………………………………156

6-1-9-1  سر سرای ورودی…………………………………………………………………………………………….156

6-1-9-2 مخازن………………………………………………………………………………………………………………157

6-1-9-3 بخش مرجع………………………………………………………………………………………………………157

6-1-9-4 اداری ………………………………………………………………………………………………………………158

6-1-9-5 فضای عمومی……………………………………………………………………………………………………158

6-1-9-6 نمازخانه……………………………………………………………………………………………………………158

6-1-8-7فضای استراحت کارکنان………………………………………………………………………………………158

6-1-8-8فضای فنی کارگاهی…………………………………………………………………………………………….159

6-1-8-9فضای مطالعه………………………………………………………………………………………………………159

6-1-8-10سرایداری…………………………………………………………………………………………………………159

6-1-9  برنامه فیزیکی پروژه………………………………………………………………………………………………159

6-1-10جدول برنامه فیزیکی……………………………………………………………………………………………..160

بخش دوم :دیاگرام روابط

6-2دیاگرام روابط……………………………………………………………………………………………………………..163

6-2-1دیاگرام فضاهااز لحاظ عملکرد………………………………………………………………………………….163

6-2-2دیاگرام ارتباطی طبقات…………………………………………………………………………………………….164

بخش سوم : سازه و تأسیسات

6-3-1بررسی سازه پروژه…………………………………………………………………………………………………..165

6-3-1-1انتخاب سیستم سازه پروژه  ………………………………………………………………………………….165

6-3-1-2مقایسه انواع اسکلت ساختمانی……………………………………………………………………………165

6-3-1-3مقایسه فنی انواع اسکلت ساختمانی……………………………………………………………………….166

6-3-1-4انواع سیستم های باربر جانبی لرزه ای……………………………………………………………………166

6-3-1-5مقایسه انواع اسکلت ها از نظر باربری و ایمنی در آتش سوزی………………………………….167

6-3-1-6مقایسه انواع اسکلت از نظر اجرایی………………………………………………………………………..167

6-3-1-7مقایسه معماری انواع اسکلت ساختمانی…………………………………………………………………168

6-3-1-8مقایسه اقتصادی انواع اسکلت ساختمانی………………………………………………………………..168

6-1-3-9نتیجه گیری…………………………………………………………………………………………………………169

6-3-1-10مدولار طراحی فضاها ………………………………………………………………………………………169

6-3-1-11مزایا و معایب ساختمان های فلزی………………………………………………………………………170

6-3-1-12معایب سازه های اسکلت فلزی…………………………………………………………………………..170

6-3-1-13سقف کامپوزیت………………………………………………………………………………………………..171

6-3-1-14سقف کرومیت………………………………………………………………………………………………….171                                       

6-3-1-14-1مراحل اجرای سقف کرومیت…………………………………………………………………………172

6-3-1-14-2مزایای سقف کرومیت……………………………………………………………………………………172

6-3-1-14-3انواع سقف کرومیت………………………………………………………………………………………174

6-3-1-15خرپا………………………………………………………………………………………………………………..174

6-3-1-15-1بتن پوششی در سقف خرپا بلوک……………………………………………………………………175

6-3-1-15-2معایا و مزایای استفاده از خرپاهای ماشینی در صنعت ساختمان…………………………..175

6-3-1-16خصوصیات سازه ای پروژه………………………………………………………………………………..176

6-3-1-16-1درز انبساط…………………………………………………………………………………………………..177

6-3-1-16-2درز انقطاع……………………………………………………………………………………………………177

6-3-2تاسیسات مکانیکی…………………………………………………………………………………………………..177

6-3-2-1سیستم های خنک کننده (تهویه مطبوع)………………………………………………………………….177

6-3-2-2آشنایی با دستگاه ایرواشر …………………………………………………………………………………….177

6-3-2-3دستگاه هواساز …………………………………………………………………………………………………..178

6-3-2-4فن کوئل…………………………………………………………………………………………………………….178

6-3-2-5چیلرها……………………………………………………………………………………………………………….178

6-3-2-6اقدامات بهینه سازی در طراحی تأسیسات ساختمانها………………………………………………..179

6-3-2-7نتیجه گیری………………………………………………………………………………………………………..179

6-3-3تأسیسات الکتریکی………………………………………………………………………………………………….179

6-3-3-1سیستم روشنایی…………………………………………………………………………………………………..179

6-3-3-2ایجاد جلوه در اشیاء به وسیله نورپردازی………………………………………………………………..180

6-3-3-3انواع لامپ ها……………………………………………………………………………………………………..180

6-3-3-4برق اضطراری…………………………………………………………………………………………………….180

6-3-4سیستم های کنترلی………………………………………………………………………………………………….180

6-3-4-1سیستم اعلام حریق……………………………………………………………………………………………..180

6-3-4-2طبقه بندی آتش سوزی براساس استاندارد اروپایی…………………………………………………..181

6-3-4-3نتیجه گیری………………………………………………………………………………………………………..181

6-3-6آشنایی با سیستم اعلام سرقت…………………………………………………………………………………..182

6-3-7سیستم شبکه کامپیوتر………………………………………………………………………………………………182

فصل هفتم :طراحی

مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………….183

بخش اول : تحلیل سایت

7-1موقعیت قرار گیری در منطقه………………………………………………………………………………………..184

7-1-1عوامل موثر ……………………………………………………………………………………………………………184

7-1-2  هندسه و شکل زمین……………………………………………………………………………………………..184

7-1-3 عوامل مصنوعی و طبیعی…………………………………………………………………………………………185

7-1-4 دسترسی ها……………………………………………………………………………………………………………185

7-1-5 کاربری ها……………………………………………………………………………………………………………..185

7-1-6 دید ومنظر……………………………………………………………………………………………………………..185

7-1-7 شیب و توپو گرافی زمین………………………………………………………………………………………..186

7-1-8چشم انداز های پروژه………………………………………………………………………………………………186

بخش دوم :مبانی طرح

7-2ارائه آلترناتیو……………………………………………………………………………………………………………….186

7-2-1آلترناتیو………………………………………………………………………………………………………………….186

7-2-2 آلترناتیو ………………………………………………………………………………………………………………..187

7-2-3 آلترناتیو ………………………………………………………………………………………………………………..187

7-2-4مبانی طرح از شکل گیری اولیه تا ارائه فرم کلی…………………………………………………………..187

7-2-5حیطه بندی مسیر کنترل امنیت فضای اصلی………………………………………………………………..188

7-2-6تعریف محل ورودی اصلی و ورودی فرعی………………………………………………………………..188

7-2-7تعین محل ارتباطات عمودی مانند پل ، رمپ، آسانسور …………………………………………. …. 189

7-2-8مشخصات فنی طرح ……………………………………………………………………………………………….189

7-2-8-1سازه ………………………………………………………………………………………………………………….189

7-2-9 مشخصات طرح …………………………………………………………………………………………………….190

7-2-9-1حفاظت در برابر آتش سوزی………………………………………………………………………………..190

7-2-9-2ملاحظات عایق بندی صوتی…………………………………………………………………………………190

7-2-9-3حفاظت کتابها از نفوذ آب…………………………………………………………………………………….190

7-2-9-4ملاحظات معلولین……………………………………………………………………………………………….190

7-2-9-5ملاحظات درباره حمل و نقل کتاب در طبقات……………………………………………………….191

بخش سوم ارائه نقشه ها

7-3-1 سایت پلان…………………………………………………………………………………………………………….192

7-3-2 پلان زیرزمین ………………………………………………………………………………………………………..193

7-3-3 پلان طبقه همکف…………………………………………………………………………………………………..194

7-3-4 پلان طبقه اول………………………………………………………………………………………………………..195

7-3-5نمای شمالی……………………………………………………………………………………………………………196

7-3-6 نمای جنوبی…………………………………………………………………………………………………………..197

7-3-7 برش A-A…………………………………………………………………………………………………………….198

7-3-8 برشB-B………………………………………………………………………………………………………………199

7-3-9 پرسپکتیو خارجی…………………………………………………………………………………………………..200

7-3-10 پرسپکتیو داخلی…………………………………………………………………………………………………..207

7-3-11ستون گذاری ……………………………………………………………………………………………………….210

فهرست منابع …………………………………………………………………………………………………………………..211

 

 

 

 

چکیده

بی شک بخش عمده ای از فرهنگ یک ملت را می توان در میان کتابهای آن ملت جستجو کرد . چه کتابها و الواح پیشینیان و چه کتابهای امروزی . و ایران، گاهواره تمدن در سراسر تاریخ پر بارش ، دستاوردهای فرهنگی درخشانی داشته و مهد پرورش دیانت اسلام ، شاعران و دانشمندان عظیم الشأنی همچون حافظ و بوعلی سینا بوده است .

کتاب در دنیای امروزی در جهت اطلاع رسانی و برقراری ارتباط و همچنین آموزش، نقش وسیعی دارد. انسان امروزی در کنار ابر کامپیوتر ها و ماهواره ها و بانک های جهانی اطلاعات هنوز هم کتاب و کتابخوانی را جزئی از زندگی روزمره خود می داند.

به علاوه در دهه اخیر این نظریه به عنوان یک اصل پذیرفته شده است که بهترین را ه رسوخ در یک ملت ، رسوخ درفرهنگ و مسخ آن، رسوخ در کتاب و کتابخوانی است . این امر با حذف یا تحریف کتب وتبع آن کتابخوانان به راحتی  میسر می شود

 

 

در حالی که درکشورهای پیشرفته دنیا  نسبت به ایجاد و گسترش کتابخانه های عمومی توجه فروان می شود چون آنها کتابخانه را به منزله قلب جامعه و دانشگاه مردم می دانند که در آن انواع فعالیت ها و خدمات علمی ، آموزشی، فرهنگی و سرگرمی انجام می گیرد .لزوم توجه خاص به ، مطالعه وکتابخوانی در جامعه در حال پیشرفت امروز ما ،  روشن می شودو از آن جایی که سایت محل طراحی پروژه در منطقه22 تهران از لحاظ وجود کاربری های فرهنگی از فقر نسبی برخوردار است طراحی یک کتابخانه عمومی نسبتا مدولار ، دارای دیاگرام ارتباطی مناسب و اصولی  وبرخوردار از فضای سبز مرتبط برای بالا بردن کیفیت فضایی،رعایت ضوابط جهت معلولین ،در نظر گرفتن اصول معماری پایدار وهمساز با اقلیم ،از  رویکرد های  این تحقیق است .

 

مقدمه

کتابخانه ها مجموعه ای از عملکردها را در جامعه ما به عهده دارند . از آنجا که ساختمان و فضای بیشتر کتابخانه های موجود ،پاسخگوی نیازهای روز افزون و مواد ومنابع و تجهیزات و کاربرد فناوری های آموزشی و اطلاعاتی نیست و باعنایت به این نکته که در حلقه تولید علم اولین وآخرین زنجیره به کتاب و صنعت نشر و تالیف مربوط می شود بنابراین تاسیس کتابخانه عمومی با وجود سفارش وسایل و لوازم کتابخانه های نوین ،انتشار کتب بیشتر و نیاز مبرم سازمان ها و نهادها و کتابداران متخصص به تجهیز و تکمیل کتابخانه های موجود و طرح کتابخانه های آینده در جای جای سرزمین پهناورمان از اهمیت بسزایی برخوردار می گردد .

قابلیت انعطاف پذیری و مادیولار بودن طرح کتابخانه ها که قابلیت توسعه را دیده باشند و دیاگرام ارتباطی مناسب و اصولی فضاهای اصلی کتابخانه ها و استخراج سرانه های دقیق از دیگر ملزومات این رویکرد جدید می باشد .

کتابخانه های عمومی ،نوشته های کلی و عمومی و سایر رسانه های اطلاعاتی را ارائه می دهند.این کتابخانه ها آزادانه در دسترس عموم هستندو سطح و انتخاب موجودی و خدمات خود را ،متوجه نیازهای کاربران خود می کنند و به عنوان یک مرکز ارتباطی ،برای تمامی اقشار مردم ،علاوه بر تهیه وتدارک سنتی کتاب ،می تواننددارای محلهایی برای مرور کتابها،اتاق جلسه و محلهای مطالعه گروهی یا انفرادی باشند .کتابخانه های عمومی می توانند علاوه برکتابها و مجلات ،مطبوعات ،بروشورها ،بازیها یا رسانه های جدید را نیز در ارائه دهند که یا در داخل خود کتابخانه مورد استفاده قرار می گیرند و یا قرض داده می شوند .

هدف اصلی از تاسیس کتابخانه های عمومی استفاده مناسب و مفید عموم مردم از منابع کتابخانه به صورت آزاد است کتابخانه های عمومی باید با نیازهای جامعه به آموزش و پرورش و اطلاعات و سرگرمی و پر کردن اوقات فراغت مردم هماهنگی داشته باشد .

در ایجاد کتابخانه های عمومی باید به تغییراتی که  در منابع و مواد کتابخانه ها به وجود می آید توجه کرد .یکی دیگر از مسائل مهم ،دسترسی آسان و راحت به کتابخانه می باشد و حداکثر کارایی وقتی است که کتابخانه بیشترین مجموعه کتاب را به بیشترین استفاده کنندگان می دهد .

کتابخانه های عمومی معمولا به وسیله دولت های کشورها ،به طور مستقیم یا غیر مستقیم ،احداث می شوند .وزارت کتابخانه ها یا آموزش ،فرهنگ ،هنر ،ارشاد یا شهرداری ها از جمله سازمان های نظارتی هستند .

معمار در طراحی کتابخانه عمومی قبل از هر چیزی باید به جذب مردم برای استفاده آن فکر کند . برای انتخاب جای کتابخانه نیز باید به الگوی رفت وآمد مردم و عادات ساکنین محلی آن توجه کرد .

پروژه مورد نظر کتابخانه ای واقع در منطقه 22 شهرداری تهران می باشد که باتوجه به عوامل و شرایط اقلیمی منطقه طراحی شده است .این مطالعات در هفت فصل :1-شناخت موضوعی طرح 2-شناخت بستر طرح وبررسی مطالعات اقلیمی 3-مبانی نظری عام و خاص کتابخانه 4-بررسی ضوابط و استانداردها،معرفی فضاها به لحاظ عملکرد و نیازهای تجهیزاتی ،ضوابط ایمنی ،ضوابط معلولین 5-بررسی نمونه های خارجی و داخلی و استفاده از محاسن و معایب آنها 6-برنامه ریزی فیزیکی و بررسی سازه ،تاسیسات مکانیکی والکتریکی 7-تحلیل سایت ،ارائه آلترناتیو ها،مبانی طرح از شکل گیری اولیه تا ارائه فرم کلی ودر نهایت ارائه نقشه ها

دلایل انتخاب موضوع

مقوله کتاب وکتابخانه ، بخشی است که امروزه در جامعه معماری کشور در کنار عملکردهایی چون نمایشگاه، آمفی تئاتر و………….. ایجادرغبت به مطالعه در میان جوانان علاوه بر کمک به پرورش زمانی و تخصصی آنان ، ضمنا از جمله مهمترین تدابیر نگهداشت سلامت روحی وجسمی آنان به شمار می رود ، مطالعه از رنج لحظات تنهایی به نحوه مجزه آسایی می کاهد.

کتابخانه با توجه به ماهیت آموزشی خود می تواند به عنوان مکانی چند عملکردی مطرح گرددو عملکرد های متعدد دیگری را چون سالنهای  گردهمایی ، مرکز رایانه ، نمایشگاه و …… رادر خود جای دهد . یکی از مهمترین دلایل انتخاب چنین موضوعی ایجاد مکانی است که بتوان ساعتها در میان کتابها قدم زد و بدون خرید کتاب ، کتابهای مورد نظر را خواند .

پس باوجود تلاش اندیشمندان و باتوجه به رشد روز افزون رشته های مختلف علمی،به نظر می رسد برای پیشرفت فرهنگی هر کانون اجتماعی وکمک به آیندگان ،وجود مراکزی که بتوانند علاوه بر ذخیره اطلاعات ،امکان دسترسی به موقع رانیز فراهم آورند بسیار ضروری است .

ضرورت و اهمیت موضوع

کتاب وکتابت سابقه ای دیرینه در این مرزو بوم دارد ، از کتابت روی تخته سنگها و الواح گلی ، تا تخته چوبی و پوست حیوانات و سپس روی پوست  برخی از گیاهان و برخی از انواع نی ها و بالاخره تا زمان کنونی که بر روی انواع کاغذ ها این عمل صورت می گیرد . از آن زمان تا کنون ادوار بسیار ی می گذرد ودر هردوره شاهد تاثیراتی براین روند هستیم . بی شک نقطه اوج گیری این فن و پرداختن و اشاعه آن به عنوان یک فرهنگ پس از ورود دین مبین اسلام به این سرزمین می باشد ، چرا که تاکیدی که اسلام بر مسئله علم ودانش و یافتن آن درهر کجای دنیابرای فرد و جامعه داشته ،در هیچ مقطع دیگری از تاریخ هیچ ملتی یافت نمی شود . از جمله ظاهرترین مواردی که در دین و ایدئولوژی جهان متحول به چشم می خورد ، خود کتاب و وحی الهی و نزول آن بر پیغمبر عظیم الشأن(ص) و توصیه های علمی آن به همه انسانهاست . حتی در این کتاب مقدس به کتاب وکتابت اهمیت بسیار داده شده تا آنجا که افعالی از ریشه کتب 39 بار تکرارشده است .

علم و دانش ایرانیان پس از ورود اسلام سرعت دو چندان یافت و در اکثر شهر ها کتابخانه ها ، مکتب خانه و حوزه هایی تأسیس شدند ، اما با حوادث تلخ ناگواری که در تاریخ ایران به وقوع پیوست و بعضا یا ریشه داخلی داشتنند و یا خارجی- یا حملات از بیگانگان  بود یا بی کفایتی برخی از سران و شاهان-  موجب ضرر به این فرهنگ پویا ودیرینه گشتند.

در دوران معاصر نیز سران کشور سعی می کردند در جبهه فرهنگی کشور خودنمایی کنند ،اما باز هم می توان گفت این بار هم عوامل داخلی و خارجی- شاه وسران کشور یا اربابان خارجی – مانع توسعه این امر شدند تا این که انقلاب اسلامی به پیروزی رسید و در این مرحله از حیات ایران تحولی عمیق در همه زمینه ها و به خصوص در زمینه فرهنگی رخ داد،در حال حاضر کتاب و کتابخوانی با توجه به مظلومیت چند ساله اش و با توجه به مشکلات فروانی که پس از انقلاب در کشور به وجود آمده در حال رشدو شکوفایی و توسعه است، اما بسیار از مقصد نهایی  همه گیر

3

شدن فرهنگ کتاب و کتابخوانی فاصله احساس می شود.

کشور ما به عنوان عضوی از جامعه بین المللی در صورتی که بخواهد فرهنگ غنی گذشتگان خود را حفظ

کند و از طرفی با دانش گسترده و پیشروی دنیا ی امروز هماهنگ گردد. چاره ای جز ارزش نهادن به مسئله

اطلاع رسانی چه در بعد اجتماعی و چه در بعد علوم اختصاصی ندارد و کتابخانه ها با تعریفی که امروزه از آنها

می شود فراغ از عنوان و مکانشان به عنوان جایگاهی برای دسترسی به دانش بشری در سطح ملی  با کتب و مجلات ودر سطح بین المللی با شبکه های الکترونیکی یکی از بهترین پاسخ ها به نیاز امروزجامعه در حال رشد ایران خواهد بود .

روش تحقیق 

روند رسیدن به طرح مورد نظر ،مبتنی بر مطالعه موضوعی و مطالعه محیطی و اقلیمی و شرایط حاکم بر منطقه و بررسی نمونه های مشابه داخلی و خارجی می باشد که در قالب روش تخقیقی کارگاهی- نظری،روش میدانی، موردی  زمینه ای و کاربردی – توصیفی بنابر مقتضای مطالب ، به کار برده شده است .

در مطالعات مقدماتی و شناخت موضوع و بستر طرح ، مطالعات اینترنتی و توجه به مسائل در نظر گرفته شده در پایان نامه های مشابه ،راهنمای مهمی بوده اند.

4

پس از انجام مطالعات کلی و به دست آوردن اطلاعات و دانش کافی از طریق ارائه کانسپت های که برگرفته از این مطلب می باشد که برگهای کتاب مانند بالهای پرنده اندیشه و دانش انسان را به اوج تعالی و روشنایی سوق می دهد و کانسپت طرح مانند پرنده ای در حال پرواز می باشد.

 

 

 

بخش اول

1-1-1 کتاب                                                        

کتاب به عنوان یکی از ابزارهای فرهنگی ملل مختلف در عصر حاضر از اهمیت ویژه ای برخوردار است. هزاران سال طول کشید تا بشر به مرحله ای رسید که توانست آن چیزی را بسازد که شباهت جزئی به چیزی که امروزه به اسم کتاب می شناسیم داشته باشد. هزاران سال پیش بابلی ها و آشوری ها لوحه های گچی درست می کردند که بر روی آن ها هر موضوع یا واقعه ای را که میل داشتند نوشته و ثبت می کردند. آن ها به کمک نوعی ابزار

نوک تیز، نوشته هایشان را که به خط  میخی بوده، روی این لوحه های                      کتاب     شکل 1- 1

گچی، وقتی که هنوز مرطوب بود رسم می کردند. سپس برای اینکه این یادداشت ها یعنی لوحه های گچی دوام و عمر بیشتری داشتته و دائمی تر باشند آنها را در کوره گذاشته و می پختند. بعضی اوقات این موضوع یا واقعه ای که می خواستند یادداشت کنند خیلی طولانی بوده بنابراین لوحه های گچی بیشتری می برد. بدین ترتیب درست مثل یک کتاب دارای صفحات زیادی بود. در این صورت شاید می شد مثلاً واژه «کتاب» را به آن ها اطلاق کرد.

مردم مصر باستان در این مورد، یک قدم فراتر گذاشته و کاغذ خام و خشن ساختند که از جنس یک نوع نی به نام «پاپیروس» بود. این صفحات مسطح که با دست ساخته می شدند رنگ زرد پریده ای داشتند و بوسیله باریکه های درازی به یکدیگر وصل بودند که به دور یک استوانه چوبی یا استخوانی پیچ می خوردند مصری ها با استفاده از آب آغشته به دوده که مثلاً در حکم مرکب بود، شعر و داستان و یا وقایعی را با انواع خطوط تصویری روی این صفحات پاپیروس می نوشتند و یا می کشیدند. از آنجاییکه جابه جا کردن این استوانه ها کار راحتی نبود، بنابراین عمل نوشتن، بعضی اوقات روی صفحات جدا از هم انجام می گرفت    لوح مصری به خط هیروگلیف    شکل1- 2

بعضی دیگر از مردم قدیم مثل یونانی ها و رومی ها، کتاب هایی می ساختند که به دور استوانه می پیچند.

امّا تعریف کتاب به لحاظ عمومیت آن در بین افراد مختلف به سادگی میسّر نیست. فرهنگ های عمومی معانی عام کتاب را در نظر دارند، برای مثال فرهنگ فارسی معین کتاب را این گونه تعریف می کند:

1-  نوشته، مکتوب        2- مجموعه ای خطی یا چاپی.

اجتماع چند جزوه نوشته شده یا چاپ شده که آن ها را به هم منضم کنند و به یکدیگر متصل نمایند یا اوراق چاپ شده و گردآمده در یک مجلد که به هم چسبیده یا ته دوزی شده باشد

کتاب راهنمای آماده ساختن کتاب تعریف جامع تری دارد:

«… عبارت است از یک وجود عینی مادی که از مجموعه ای از برگ ها معمولاً کاغذی به رنگ معمولاً سفید یا روشن که روی آن ها مطالبی نوشته یا چاپ شده ودر یک طرف به نام «عطف» به یکدیگر متصل شده اند و دارای پوشش

1- ادیب سلطانی،میر شمس الدین ، 1381 ، راهنمای آماده سازی کتاب،چاپ سوم ، تهران ، سازمان انشارات و آموزش انقلاب اسلامی
5

یا جلدی است معمولاً شمیزی یا مقوایی، یا چرمی، یا پارچه ای، یا احیاناً ساخته شده با مواد دیگر».1

1-1-2 کتابخانه

درباره مفهوم «کتابخانه» تعاریف مختلفی وجود دارد. کلمه کتابخانه برای اولین بار بوسیله یونانی ها به کاربرده شد و مقصود از آن، جعبه کتاب بود و در معنی گسترده اش به محل ذخیره و نگهداری کتاب اطلاق می شد. به استناد فرهنگ انگلیس   آکسفورد، واژه کتابخانه اولین بار در سال 1376 میلادی در زبان انگلیسی به کار رفت و به مکانی اطلاق می شود که در آن کتاب ها را برای «خواندن، مطالعه یا مراجعه» نگهداری می کنند

سازمان بین المللی استاندارد کتابخانه را این گونه تعریف می کند             کتابخانه اسکندریه          شکل 1-3                                             

بدون در نظرگرفتن عنوان، هرمجموعه سازمان یافته ای از کتاب های چاپی و ادواری ها یا هرنوع مواد نوشتاری یا دیداری، شنیداری و خدمات کارکنانی به منظور رفع نیازهای اطلاعاتی، پژوهشی، آموزشی یا تفریحی استفاده کنندگان کتابخانه نامیده می شود.

فرهنگ واژه های کتابداری و علم اطلاع رسانی انجمن کتابداران امریکا واژه کتابخانه را این گونه توصیف کرده است:

«مجموعه ای از مواد که برای ایجاد دسترسی فیزیکی، کتابشناسی و فکری برای گروهی معین سازماندهی شده و دارای کارکنانی است آموزش دیده برای ارائه خدمات و برنامه های مربوط به نیازهای اطلاعاتی گروه های مزبور.»

1-1-2-1اهداف و خدمات کتابخانه:

کتابخانه های نوین خدمات زیر را به کاربران عرضه می کنند:

1- خدمات اطلاعاتی

2- خدمات ارجاعی مطلوب

3- تهیه، سازماندهی و ایجاد امکانات برای بهره گیری از منابع خواندنی

4- فراهم آوردن امکانات توزیع و بازیابی دانش

5- فراهم آوردن امکان امانت بین کتابخانه ای

6- خدمات در زمینه اسناد و مدارک

7 – خدمات رایانه ای با استفاده از شیوه های ماشینی و خودکار.

کتابخانه های عصر حاضر برای نیل به اهداف فوق لازم است به فعالیت های زیر بپردازند:

1- برنامه ریزی و ایجاد ساختار اداری مناسب.

2- ایجاد بخش مدیریت با کارکرد مطلوب

3- فهرست نویسی

4- طبقه بندی

5- خدمات فنی، مانند گردش یا امانت مواد فراهم آوری مدارک اطلاعاتی، بازیابی اطلاعات، خودکارسازی

1- نیک کار ، ملیحه ، 1374، آشنایی با کتابخانه و منابع آن ، تهران، انتشارات را هگشا

1-1-2-2 مقررات در کتابخانه:

6

«استفاده از مجموعه در هر کتابخانه، تابع مقررات و ضوابط معینی است. موارد مورد بحث در مقررات کتابخانه به شرح

زیر است:

1- مقررات مربوط به انواع مواد

الف) منابع مرجع. نظر به اینکه معمولاً منابع مرجع دربرگیرنده موضوع های مختلف و مورد استفاده اکثر مراجعان است، لذا اینگونه منابع فقط در کتابخانه باید مطالعه شود.

ب) نشریات ادواری. نشریات ادواری (اعم از تک شماره و یا مجموعه ای از چند شماره که به صورت دوره یا مجله درآمده است) نیز مشمول مقررات منابع مرجع است.

ج) منابع ذخیره. این منابع بویژه در کتابخانه های دانشگاهی از اهمیت زیادی برخوردارند، به طوری که امکان خاصی برای بایگانی آن ها اختصاص می یابد و استفاده از این گونه منابع فقط در کتابخانه میسر است. نسخه های از منابع نایاب و نیز جزوات درسی و برخی از مقالات که استادان برای مطالعه دانشجویان در نظر گرفته اند، جزو این منابع هستند.

2- مقررات مربوطه به مدت امانت مواد

زمان استفاده از منابع در کتابخانه ها معین و محدود است و امانت گیرندگان موظفند پیش از خاتمه تعیین شده، منابع امانت گرفته شده را به کتابخانه تحویل دهند زمان امانت به نوع منابع و همچنین تعداد نسخه های موجود در کتابخانه ها بستگی دارد»1

1-1-2-3 نمونه مواد و منابع کتابخانه ای

«انواع منابع و مواد کتابخانه ای عبارتند از:

ـ کتاب، جزوه، پیش نویس ها، ترجمه ها، پایان نامه ها

ـ پیایندها شامل نشریات ادواری، چکیده نامه ها، نمایه ها

ـ سالنامه ها، گزارش ها، راهنماها، فهرست ها، دستنامه ها

ـ گزارش های فنّی درون سازمانی یا برون سازمانی

ـ یادداشت های تحقیقی و نمونه های آزمایشگاهی

ـ اختراع نامه ها، پروانه های ثبت و اختراع، رهنمودها و استانداردها            کتاب         شکل 1- 4                                            

ـ مواد دیداری و شنیداری (عکس، اسلاید، تصویر، فیلم، فیلم استریپ، نوار ویدئو، نوار و دیسک شنیداری)

ـ مجموعه های خاص (مانند نقشه، نت موسیقی، نسخ خطی، قانون نامه ها، بریده جراید، و میکروفرم ها)

ـ منابع الکترونیکی و چندرسانه ای ها

ـ منابع و اسناد آرشیوی خاص و … .»2

1-1-2-4 بررسی تطبیقی نظام قفسه باز و قفسه بسته در امانات کتاب :

«معمولا کتابخانه ها در سراسر دنیا به تناسب موقعیت و جامعه استفاده کننده خود براساس یکی از نظام های قفسه باز

یا قفسه بسته و یا تطبیقی از هردونظام اداره می شوند .

الف) مخزن بسته: چون در بعضی از کتابخانه ها، تمامی مجموعه به فوری مراجعین ناگزیر به انجام نوعی نظم بندی سنتی (مانند بایگانی کتب براساس نام نویسنده و یا شماره ثبت آن ها)در بایگانی کتب  می گردد. دستیابی به مواد
نظام قفسه بسته ( مزایا )کتابخانه از طریق برگردان و یا مستقیماً با کمک و هدایت کمک کتابدار ممکن می شود.

1- به لحاظ عدم دسترسی مراجعان به مخزن همواره

کتابها منظم بوده و دقیقا بر اساس رده بندی در جای

خود قرار دارند.

2- حفظ وضعیت ظاهری و فیزیکی مجموعه و کاهش

فرسودگی آنها به دلیل جا به جا نشدن های مکرر

3- کاهش مفقود شدن کتابها و خارج ننمودن آنها از

مخزن بدون رعایت مقررات                                           

4- عدم نیاز به حضور مراقب  جهت ورود و خروج اعضا به داخل مخزن

نظام قفسه بسته ( معایب )

1- از سویی بسته بودن قفسه ها و از سوی دیگر مراجعه همزمان اعضاء در بعضی از ساعت روز سرعت درسترس پذیری را به نحو چشمگیری کاهش می دهد .

2- چون کار بازیابی کتاب از مخزن مستقیما به عهده کتاب دار است ، کتابداران بایستی در بیشتر ساعت کاری در میان قفسه ها حرکت کنندکه این امر باعث اتلاف وقت و خستگی کتابداران خواهد بود .

3- عدم توانایی و امکان مراجعان برای انتخاب مناسب ترین کتاب از میان کتاب های مشابه که در کنار هم در قفسه ها قرار دارند.

4- اتلاف وقت مراجعان  به لحاظ بازیابی مشخصات کتاب ، تحویل برگه درخواست کتاب ودریافت کتاب.

5- برگشت بسیاری از کتابها که مورد پسند مراجعان نیست و درخواستهای مکرر مراجه کننده برای دریافت کتابها دیگر و اتلاف نیرو ی کتابدار در نظام قفسه بسته .

عدم توجه کافی مراجعه کننده یا کتابدار به ویرایش یا شماره جلد و یا چاپ معینی از کتاب ویا ترجمه مختلف باعث اتلاف وقت کتابدار و مراجعین می شود.

.

.

.

جهت دریافت و خرید متن کامل پایان نامه و تحقیق و مقاله مربوطه بر روی گزینه پرداخت مستقیم که در بالای صفحه قرار دارد کلیک نمایید و پس از وارد کردن مشخصات خود به درگاه بانک متصل شده که از طریق کلیه کارت هایی عضو شتاب قابل پرداخت می باشید و بلافاصله بعد از پرداخت انلاین به صورت خودکار لینک دانلود مربوطه فعال گردیده که قادر به دانلود فایل کامل ان می باشید.

دیدگاهها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین نفری باشید که دیدگاهی را ارسال می کنید برای “دانلود پایان نامه : کتابخانه عمومی”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *