برگشتن به تاریخ

دانلود پایان نامه : گنجینه های فراموش شده (معماری و نقاشی ایرانی)

۶,۵۰۰ تومان

Continue Shopping
دسته: , , برچسب: , , , , , , , , , , , , ,

توضیحات

دانلود پایان نامه : گنجینه های فراموش شده (معماری و نقاشی ایرانی)

250ص

 

 

  • نگارگری پيش از تاريخ در ايران

آغار نگارگري در ايران را مي‌توان تا هزاره‌هاي پيش از ميلاد پيگيري كرد. نخستين آثار بر جاي مانده از سكونت انسان كه در شمال ايران يافت شده، از نظر تاريخي به دوران پالئوليتيك تا عصر حاضر مربوط است. اما مهمترين تصاوير از دوران غارنشيني انسان در ايران به غرب و در منطقه لرستان ارتباط پيدا مي‌كند. به دنبال پژوهش‌هاي باستان شناسي در اين منطقه، در غارهاي «ميرملاس» به نقوشي دست يافتند كه تاريخي چند هزار ساله دارد.

  • غار نگاره های لرستان- ميرملاس

غار ميرملاس كه در كوه «سرسرخن» واقع شده نخستين غاري است كه بر روي ديوار آن كه قسمتهايي از آن نيز فروريخته است، نگاره‌هايي را يافتند» ميرملاس با فاصله‌اي حدود 30 كيلومتر از شهر كوهدشت قرار دارد و نقاشي‌هاي بر ديواره‌هاي جنوبي و شمالي اين غار باقي مانده است. بيشتر اين نگاره‌ها صحنه‌هايي از رزم، شكار، انسان و حيوان را نشان مي دهد. نقوش حيواناتي چون گوزن، گاو، سگ، روباه و خصوصاً اسب و سوار كه در حال تيراندازي و شكار موضوعات رزمي كه در تاريخ نگاري ايران با تغييراتي تكرار گرديده، ولي موضوع و شكل اصلي خود را حفظ كرده است. اين نگاره‌ها با رنگ‌هاي قرمز وسياه بر ديوار غار ياد شده و همچنين كوه «هميان» يا  كوه «كيزه» كه در بالاي كوه سرسرخن قرار گرفته نقش شده است.

پروفسور گيرشمن پس از كشف غارها با مشاهده عكس‌ها و اسلايدهاي آن چنين اظهارنظر كرده است: «كشف نقاشي‌ها در يك غار لرستان مطلبي حايز درجه اول اهميت است. در طي تمام تجسس‌هايي كه درباره كاوش‌هاي مربوط به غارهاي ميهن شما انجام يافته است، اعم از آنچه اين جانب در كوه‌هاي بختياري به عمل آورده‌ام و يا آنچه پروفسور «كون» در بيستون و البرز و كوه‌هاي خراسان معمول داشته است و همچنين آنچه به وسيله دانشمندان امريكايي در افغانستان صورت پذيرفته، در هيچ جا نقاشي‌هايي بر روي بدنه سنگ كوهستان ديده نشده است. از اينجا اهميت موضوع به خوبي روشن مي‌گردد.»

من تصور مي‌كنم كه نقاشيهاي مزبور به وسيله ساكنان لرستان در دوران جمع‌آوري غذا ترسيم شده باشد، يعني چندين هزار سال پيش از آنكه دره‌ها خشك شود و انسان بتواند از كوهسار پايين آيد و در دشت زندگي كند.

«مك بورني» استاد دانشگاه كمبريج در آن زمان در بيان اهميت اين نقوش چنين آورده است:

«نقوش دوره تاريخي كه شامل گروه‌هاي اسب سوار و مناظر جنگ و جدال و شكار حيوانات با تير و كمان است و قدمت آنها بين دو هزار و هزار و پانصد سال پيش از ميلاد مي‌رسد و بدين سبب كه هنر اسب سواري نخستين بار به وسيله ايرانيان و مقارن با تاريخ ياد شده در اين منطقه معرفي شده است، نمي‌توان تاريخ نقوش پيش گفته را به دوره قديمي‌تري مربوط دانست… اهميت نقوش مذكور از اين جهت است كه آنها نخستين تجليات ذو هنري مردمان غارنشين منطقه كوهدشت لرستان به شمار مي‌رود. بعدها هنر همين مردم به تدريج تكامل يافت و به نسل‌هاي بعد منتقل گرديد تا اينكه در هزاره نخست پيش از ميلاد تجلي اين هنر قديمي با چنان مهارت و تكامل ويژه‌اي بر روي اشياي برنزي لرستان ظاهر گرديده است كه آنها از لحاظ تكنيك و صنعت به عنوان نشانه‌اي از هنر فلزكاري و به نام برنز لرستان معروفيت جهاني پيدا كرده است. تمامي نقوش صخره‌هاي كوهدشت بر روي بلندي‌هاي متراكم و درچند كيلومتري جنوب غربي كوهدشت در يك رديف دايره شكل قرار گرفته است… در بين نقش‌هاي ياد شده تصاويري از انسان به چشم مي‌خورد كه با يكديگر اختلاف دارد. صورت‌هايي نيز از اسب كه بر روي آنها سواراني به شكل انسان نقش شده‌اند و همچنين صورت گوزن و سگ و موجوداتي شبيه به آن ديده مي‌شود. «اندازه صورت‌ها بين 10 تا 30 سانتيمتر و اغلب با نقش‌هاي حيوانات به صورت نيمرخ است.»

رسم كردن حيوانات به صورت نيمرخ روشي است كه در دوره‌هاي گوناگون نگارگري ايران حفظ شده و حتي اين روش ترسيم حيوانات تا به حال نيز متداول مانده است كه سابقه نگارگري در ايران را دست كم به دوره «نئولتيك» حجر جديد، يعني در حدود 4500 سال پيش از ميلاد مي‌رساند.

 

 

 

  • غار نگاره های هميان- دوشه- لاخ مزار

غار ديگري كه در همين منطقه كشف گرديده، غار با نقش‌هاي كامل‌تر و روشن‌تر از غار ميرملاس و «دوشه» است. با همان موضوعات رزم و شكار حيوانات و انسان «دوشه» نام كوهي است در جنوب دهكده و تنگه‌اي به نام «كرشورآب» واقع در لرستان.

بر قسمت‌هاي مسطح ديوار اين غار، روي هم يكصد و ده نقش گوناگون با رنگ سياه نقاشي شده است. نقش‌هاي اين غار روشن‌تر از نقوش ميرملاس و هميان كوهدشت است، ولي قدمت آنها را ندارد.

پس از استقرار انسان در دشت و تشكيل واحدها و دهكده‌ها و برپايي نخستين ساختمان‌ها جهت سكونت انسان نيز به آثاري از نقش‌اندازي و تصويرسازي بر روي ديواره‌هاي ساختمان‌ها بر مي‌خوريم.

  • ساختمان منقوش تپه زاغه

«تپه زاغه» تپه‌اي است تقريباً مدور كه راس آن كمتر از يك متر از سطح زمين‌هاي اطراف بلندتر است. اين تپه در بلوك زهرا در 60 كيلومتري جنوب شهرستان قزوين واقع است.

در محدوده‌اي بسيار كوچك از اين تپه و در عمق چند سانتيمتري پايين‌تر از كف ساختمان، اثر رنگ‌آميزي شده‌اي كه با گل اخرا انجام گرفته بود مشخص گرديد. در فصول بعد آقاي دكتر نگهبان موفق شدند از بناي بزرگي واقع در شمال تپه خاك برداري كنند كه سطح داخلي ديوار شمالي حياط با رنگ‌هاي سياه و سفيد و زرد و قرمز با عناصر نقشي هندسي تزيين شده بود.

آنچه مسلم است اين ساختمان منقوش كه به بهترين وجهي با توجه به امكانات موجود در دوران پيش از تاريخ آراسته و تزيين گرديده بود، در مقام مقايسه با خانه‌هاي كوچكي كه در آن دوران پيش از تاريخ ساخته شده در حدي استثنايي بزرگ بود، زيرا در اين ساختمان تعداد زيادي سكو براي نشستن افراد تعبيه گرديده، آتشدان و يا آتشگاه براي تامين حرارت در فصول سرما و اجاق براي پختن يا كباب كردن گوشت نيز قرار داشته است. حداقل دو محفظه براي جا دادن ادوات و ابزار يا اثاثيه ساخته شده و در ضمن اتاقي اضافي كوچكتري براي نگهداري اشيا و يا زندگي در آن در نظر گرفته شده بود. خود ساختمان و ديوارهاي آن نيز وضع خاصي با رنگ‌آميزي، نقاشي و سربزهاي كوهي تزيين و آراسته گرديده بود. كه از نظر مقايسه با نقوش معبد «چتل هويوك» واقع در فلات آناتولي تركيه هم زمان است و مربوط به آغاز دوره كشاورزي است.

  • نقوش هفت تپه

هفت تپه نيز يكي از ديگر از مجموعه‌هاي عظيم باستاني است كه ديوارهاي منقوش دارد. اين تپه در حدود 9 كيلومتري تپه شوش قرار دارد. بدنه ديوارها عموماً با پوشش گچي، سفيد رنگ و با نقش‌هاي هندسي مانند دايره‌ها، مثلث‌ها، مربع‌ها تزيين و يا با صحنه‌هاي گوناگون نقاشي و رنگ‌هايي از قبيل آبي، خاكستري، زرد و سياه و قرمز تزيين گرديده است.

 

  • نگاره های سفالين

ويل دورانت آغاز هنر نقاشي را از هنگام نقش اندازي بر روي سفال مي‌داند: «هنگامي كه كوزه‌گر بر روي ظرف‌هاي ساخته خود نقش‌هاي رنگين ترسيم مي‌كرد، در واقع هنر نقاشي را به وجود آورد».

نقاشي بر روي سفال يكي از فعاليت‌هاي هنري مردم ايران بوده كه با مطالعه سفالينه‌هاي منقوش پيش از تاريخ ايران مي‌توان سير حركت و تحول نگارگري را مشاهده كرد. در اين نقوش سفالگر و هنرمند به طبيعت وفادار نمي‌ماند و جزئيات آن را طرح نمي‌كند، بلكه مي‌كوشد خصوصيات برجسته موضوع و به عبارتي جوهر اشكال و اشيا را نشان دهد.

شايد نقش‌هاي هندسي بر صور و اشكال گياهي و حيواني مقدم بوده است. و هر يك در نزد آنان معناي مخصوصي داشته و در واقع رمز اشيايي مانند كوه و آب و چاه و مزرعه و… بوده است. عده‌اي معتقدند كه همين خطوط و اشكال نوعي خط تصويري به شمار مي‌رود و آنها را مي‌توان كتب نخستين ايرانيان پيش از تاريخ دانست.

دكتر «كنتو» سال‌هاي پيش از اين براي نخستين بار اظهار كرد كه: «نقش‌هاي ظروف سفالي دوره كهن را بايد نخستين كتاب جهان دانست.»

پيدايش اين گونه ظروف سفالي در نواحي گوناگون ايران از ايلام اطراف شوش، تخت جمشيد فارس، تپه كيان نهاوند، سيلك كاشان، چشمه علي ري، تورنگ تپه، تپه حصار و لرستان تا مارليك و… همه و همه نشان از به كارگيري نقش‌هاي گوناگون بر روي ظرف‌ها با رنگ‌هاي متفاوت قهوه‌اي و سرخ و سياه و زرد، تحول هنر نقاشي و صورتگري ايرانيان پيش از تاريخ است.

  • نقش اندازی بر روی مهر

در اين زمان مهرهاي ظريف ساخته مي‌شد كه از آنان در امر تجارت استفاده مي‌كردند و نمونه‌هاي به دست آمده با موضوع‌هاي ظروف سفالين نقشدار همزمان خود مشابهت دارد. كنده كاري اين مهرها كه با نقوش دقيق و ظريف بر روي يشم، عقيق، لاجورد و سنگهاي ديگر صورت گرفته از گذشته‌اي كهن در نگارگري ايران روايت دارد.

 

 

  • نگارگری در ايران قبل از ظهور اسلام
    • نگارگری دوره هخامنشيان

دامنه‌هاي كوه‌هاي بختياري در جنوب شرقي شوش مستقر گرديدند. «هخامنش» نخستين كسي بود كه كشور كوچكي را تاسيس كرد و جانشين او «چيش پيش» (640-475پ.م) به خود عنوان پادشاه شهر «انشان» را داد. وي پيش از مرگ، قلمرو خويش را بين دو پسر خود «آريامنه» و «كوروش اول» تقسيم كرد. در اين ايام مادها هنوز مقتدر و توانا بودند. به همين مناسبت كمبوجيه اول پسر كوروش اول با دختر پادشاه ماد ازدواج كرد. فرزند وي كوروش نام گرفت. اتحاد و كمك كوروش با پادشاه بابل موجب خشم پادشاه ماد شد كه در طي جنگ مغلوب و اسير كوروش گرديد و او همدان را براي مركز حكومت انتخاب كرد.

بدين ترتيب كشور جديد پارس و هخامنشي در 530 پ.م آغاز شد و با شكست داريوش سوم، از بين رفت.

«هنر هخامنشي مقيد و محبوس دربار بود و نمي‌توانست از آزادي تغبير، برخوردار باشد».[1]

بارزترين هنر در اين دوران را در كاخ‌هاي شاهان كه از ابتداي قرن هفتم پيش از ميلاد آغاز مي‌شود مشاهده مي‌كنيم؛ به ويژه نقش برجسته‌هاي اين كاخ‌ها كه گاهي با لعاب‌هاي مختلف رنگين شده است.

ظاهراً شيوه پيكرتراشي‌هاي ايراني «تخت جمشيد» بازتابي لطيف و تهذيب يافته از سنت هنري بين‌النهرين به نظر مي‌رسد، اما جزييات با دقتي باورنكردني با اهتمامي خاص در ايجاد آرايش و انضباطي صوري ساخته شده است؛ به طور نمونه نهايت دقت را در ترسيم تاب خوردگي مو و چين خوردگيهاي جامه مي‌توان مشاهده كرد. زيرا تا آن زمان براي تجسم تاخوردگي‌هاي روي هم افتاده جامه‌ها و نمايش چين و شكن ظريف آنها هرگز اسلوبي به ظرافت و نيكواثري آنچه در نقش برجسته داريوش و خشايارشاه ديده مي‌شود به كار نرفته بود. در نقش رستم به جاي وحشيان مهاجم به روم، امپراطوران روم در برابر شاپور به خاك مذلت افتاده‌اند، اما نحوه مسطح ساختن حجم‌ها و پرداخت تزييني نقش و نگاري كه از چين خوردگي جامه‌ها به دست آمده، حاكي از احياي خصوصيات هنر ايراني است.

آثاري كه از دوره هخامنشي به دست ما رسيده بسيار معدود است و به اين سبب بحث درباره شيوه نقاشي اين دوره آسان نيست. اگر آجرهاي لعابداري را كه در تزيين ديوار كاخ‌هاي هخامنشي به كار رفته است و طرح نقش‌هاي برجسته آن زمان را مبناي حكم قرار دهيم مي‌توانيم نشانه‌هايي از علاقه به رنگ‌هاي تند و ذو ريزه كاري را در آن ببينيم. در همين زمان ذو ريزه كاري ايراني را از نقش‌هاي برجسته مي‌توان دريافت.

 

 

 

دیدگاهها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین نفری باشید که دیدگاهی را ارسال می کنید برای “دانلود پایان نامه : گنجینه های فراموش شده (معماری و نقاشی ایرانی)”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *